Sylfaen Tystiolaeth (ar gyfer dalen Asesiad Effaith

Teitl:
Adnau Cyfreithiol Digidol – Cyhoeddiadau All-lein Di-brint
Adran neu asiantaeth arweiniol:
Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon
Adrannau neu asiantaethau eraill:
Yr Adran Busnes, Arloesedd a Sgiliau; Y Llyfrgell Brydeinig	Asesiad Effaith (AE)	

Rhif AE: DCMS 004	

Dyddiad: 01/07/2010 	

Cam: Ymgynghoriad	

Ffynhonnell ymyrraeth: 	

Math o fesur: 	

Cyswllt ar gyfer ymholiadau:
Darren Grubb 
020 7211 2363	

Crynodeb: Ymyrraeth a Dewisiadau
 
Beth yw’r broblem dan ystyriaeth? Pam fod angen ymyrraeth gan y llywodraeth?
Pwrpas adnau cyfreithiol yw diogelu cyhoeddiadau arwyddocaol fel rhan o’r archif genedlaethol. Yr amcan yw cynnal archif o allbwn cyhoeddedig y genedl (ac felly ei chofnod deallusol a threftadaeth gyhoeddedig yn y dyfodol) er mwyn gwarchod y deunydd i genedlaethau i ddod ei ddefnyddio a, gyda rhai eithriadau (a sefydlir yn hwyrach yn y ddogfen hon), i'w ddarparu i ddarllenwyr mewn eiddo a reolir gan y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn unol â Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 (Deddf 2003). 

Fe ailddatganodd Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 (Deddf 2003) y darpariaethau presennol ar gyfer adneuo cyhoeddiadau cyhoeddedig ble mae angen adneuo copi o bob llyfr neu gyhoeddiad cyfresol neu unrhyw gyhoeddiad argraffedig arall a gyhoeddir yn y Deyrnas Unedig yn rhad ac am ddim yn y Llyfrgell Brydeinig.. Yn ogystal, mae gan bum llyfrgell arall (Llyfrgelloedd Cenedlaethol Cymru a’r Alban, a llyfrgelloedd Prifysgolion Rhydychen, Caergrawnt a Choleg y Drindod, Dulyn) hawl i dderbyn un copi am ddim yr un, ar gais, o unrhyw lyfr neu gyhoeddiad argraffedig a gyhoeddir yn y Deyrnas Unedig. Ynghyd â’r Llyfrgell Brydeinig, fe adwaenir y llyfrgelloedd hyn fel y Llyfrgelloedd Adneuon Cyfreithiol.

Fe greodd Deddf 2003 fframwaith o ddeddfwriaeth ble gellid gwneud Rheoliadau ar gyfer adneuo cyhoeddiadau di-brint hefyd.

Beth yw’r amcanion polisi a’r effeithiau arfaethedig?
Ein nod yw cyflwyno deddfwriaeth eilaidd i’r Senedd a fydd yn arwain at reoliadau yn darparu ar gyfer cyhoeddwyr cyhoeddiadau di-brint perthnasol i adneuo un copi neu fwy gyda’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol.  Yr amcan yw gwarchod y deunydd ar gyfer cenedlaethau i ddod.

Sefydlwyd y Panel Cynghori Adnau Cyfreithiol (LDAP), corff cyhoeddus anadrannol annibynnol, ym Medi 2005 i weithio ar hyd braich o’r Llywodraeth, i gynghori ar weithredu Deddf 2003 ac i wneud argymhellion ar yr opsiynau rheoliadol ar gyfer adneuo cyhoeddiadau heb eu hargraffu. 

Ar ddechrau Mawrth 2010, fe gwblhaodd DCMS a BiS ymgynghoriad cyhoeddus, yn seiliedig ar argymhellion gan LDAP, ar adneuo cyfreithiol cyhoeddiadau all-lein a chyhoeddiadau ar-lein sydd ar gael yn rhad ac am ddim a heb gyfyngiad ar fynediad.  Cynhaliwyd yr ymgynghoriad o Ragfyr 2009 hyd Fawrth 2010 ac fe dderbyniasom 57 o ymatebion.   Ar ddiwedd Mawrth 2010, fe dderbyniasom gynigion LDAP ar gyfer cyhoeddiadau ar-lein masnachol ac a ddiogelir.

Ar gyfer cyhoeddiadau all-lein, roeddem wedi cynnig cynllun gwirfoddol hunanreoleiddiol yn flaenorol (oedd yn gofyn i’r llyfrgell adneuo wneud cais am gyhoeddiadau di-brint penodol).  Fodd bynnag, rydym bellach wedi cynnwys cyhoeddiadau all-lein yn y Rheoliadau drafft. Credwn na fydd hyn yn gosod baich atodol sylweddol ar gyhoeddwyr ac y bydd yn fanteisiol i gyhoeddwyr a Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol trwy eu darparu ag eithriad o atebolrwydd am e.e. torri cytundeb, troseddau hawlfraint a difenwad ar gyfer gweithgareddau a gyflawnwyd yn unol â’r Rheoliadau.

Mae’r Rheoliadau drafft hyn yn cwmpasu pob math o gyhoeddiadau di-brint.  Rhestrir mathau penodol o gyhoeddiadau di-brint yn y Rheoliadau drafft, ond nid yw’r rhestr hon yn un drwyadl gan nad ydym am atal mathau newydd o gyhoeddiadau a allai ddatblygu yn y dyfodol. Mae’r blog yn enghraifft o fath cymharol newydd o gyhoeddiad na fyddem wedi rhagweld ei boblogrwydd ac arwyddocâd ychydig flynyddoedd yn ôl o bosibl.
Fel yn achos cyhoeddiadau print, nid yw recordiadau sain a ffilm wedi eu cwmpasu yn y goblygiadau adneuo oni bai eu bod yn nodweddion damweiniol y prif gorff o waith ac nid ei ddiben. 

Pa opsiynau polisi a ystyriwyd? Rhowch gyfiawnhad dros eich dewis (manylion pellach yn y  Sylfaen Tystiolaeth)
Sefydlwyd LDAP ym Medi 2005 i gynghori’r Ysgrifennydd Gwladol ar weithrediad Deddf 2003 ac i wneud argymhellion. Maent wedi gweithio ar hyd braich o’r Llywodraeth ac wedi cynhyrchu’r argymhellion hyn:  Fe ystyriasant bedwar opsiwn:

1. Archifo seiliedig ar gyhoeddwr 
2. Côd ymarfer gwirfoddol heb ei reoleiddio, dim ceisiadau gweithredol gan Lyfrgelloedd Adneuo
3. Cynllun Gwirfoddol Hunanreoleiddiol, gyda cheisiadau gweithredol gan lyfrgelloedd (gweithredol ar hyn o bryd) 
4. Rheoleiddio Statudol (opsiwn a ffafrir).

	

Pryd y bydd y polisi yn cael ei arolygu i sefydlu ei effaith ac i ba raddau y cyflawnwyd yr amcanion polisi? 	Mae cymal Machlud 7 mlynedd wedi’i gynnwys yn y Rheoliadau drafft a bydd y polisi yn cael ei adolygu bryd hynny.	
A oes trefniadau a fydd yn caniatáu ar gyfer casglu a monitro gwybodaeth yn systematig ar gyfer arolwg polisi yn y dyfodol?
 	Bydd Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn sefydlu strwythur rheoli a fydd yn gallu darparu gwybodaeth i arolygon polisi yn y dyfodol.

 Cymeradwyaeth Ar gyfer asesiadau effaith cam ymgynghori:
Rwyf wedi darllen yr Asesiad Effaith ac rwy’n fodlon, o ystyried y dystiolaeth sydd ar gael, ei fod yn cynrychioli barn resymol o gostau, buddiannau ac effaith yr opsiynau arweiniol.
Llofnodwyd gan y  cyfrifol:	 Dyddiad:	

Crynodeb: Dadansoddiad a Thystiolaeth – Opsiwn Polisi 1 – Cyhoeddiadau All-lein Di-brint
Disgrifiad:  Archifo Cyhoeddwyr      
Blwyddyn Sylfaen Pris  2008	Blwyddyn Sylfaen GP 2010	Cyfnod Amser Blynyddoedd 10	Budd Net (Gwerth Presennol (GP) (£miliwn)	
			Isaf:      	Uchaf:      	Amcan Gorau: £0m	

COSTAU (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Cost
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	     	   	     	     	
Uchaf 	     		     	     	
Amcan Gorau
	     		     	£0m	
Disgrifiad o raddfa costau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
Nid oes unrhyw gostau ar gyfer Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol. Bydd angen i gyhoeddwyr sydd eisiau cynnal archif ariannu hyn ond ni fydd gofyniad iddynt wneud hynny.
	
Costau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
     	
BUDDION (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Budd
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	     	   	     	Dewisol	
Uchaf 	     		     	Dewisol	
Amcan Gorau
	     		     	     	
Disgrifiad o raddfa buddiannau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
     	
Buddiannau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Dan yr opsiwn hwn, ni fyddai’r llyfrgelloedd yn ceisio creu archif ganolog, a byddai’r genedl yn gwbl ddibynnol ar y sector preifat.  Byddai cyhoeddwyr yn cadw copïau o’u cyhoeddiadau eu hunain yn benodol ar gyfer dibenion archifo, gydag amrywiol drefniadau costau a mynediad, gan arwain at nifer o archifau tu ôl i sawl rhwystr masnachol.  Felly ni fyddai unrhyw archif gyhoeddus o’r cynnwys hwn.
	
Tybiaethau/sensitifeddau/risgiau allweddol	Cyfradd ostyngol (%)
	     	
     	

Effaith ar faich gweinyddol (BG) (£miliwn): 	Effaith ar arbedion cost polisi	O fewn cwmpas	
BG Newydd:      	Arbedion BG:      	Net:      	Arbedion cost polisi:      		

Gorfodi, Gweithredu ac Effeithiau Ehangach
Beth yw cwmpas daearyddol y polisi/opsiwn?  	 ac Iwerddon.	
O pryd bydd y polisi’n cael ei weithredu?	     	
Pa sefydliad neu sefydliadau fydd yn gweithredu’r polisi?	Amherthnasol	
Beth yw’r newid blynyddol mewn cost gweithredu (£miliwn)?	Amherthnasol	
A yw gorfodaeth yn cydymffurfio ag egwyddorion Hampton?		
A yw gweithrediad yn mynd tu hwnt i isafswm gofynion yr UE?		
Beth yw’r newid CO2 cyfatebol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr? 
(Cyfatebol i CO2 miliwn tunnell metrig)  	Masnachir   
     	Heb Fasnachu:
     	
A yw’r cynnig yn cael effaith ar gystadlu?	 	
Pa gyfran (%) o Gyfanswm costau/buddion GP y gellir eu priodoli’n uniongyrchol i ddeddfwriaeth sylfaenol, os yn berthnasol?	Costau: 
Amh	Buddion:
Amh	
Cost flynyddol (£miliwn) fesul sefydliad
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)
	Micro
     	< 20
     	Bychan
     	Canolig
     	Mawr
     	
A oes unrhyw un o’r sefydliadau hyn wedi eu  heithrio?						

Profion Effaith Penodol: Rhestr Wirio
Yn y tabl isod, fe gyflwynir gwybodaeth am unrhyw brofion effaith penodol a gyflawnwyd fel rhan o’r dadansoddiad o’r dewisiadau a geir yn y sylfaen tystiolaeth. Am ganllaw ar sut i gwblhau pob prawf, cliciwch ddwywaith ar y ddolen ar gyfer y canllaw a ddarparwyd gan yr adran berthnasol. 
Sylwer nad yw’n fwriad yw’r rhestr wirio hon restru pob un ystyriaeth statudol y dylai adrannau eu hystyried wrth benderfynu pa opsiwn polisi i’w ddewis. Yr adrannau sy’n gyfrifol am sicrhau y cydymffurfir â’u dyletswyddau.
A yw’ch opsiwn/cynnig polisi yn cael effaith ar...?	Effaith	Cyf tud yn yr Asesiad	
Dyletswyddau cydraddoldeb statudol
		   	

Effeithiau economaidd 		
Cystadleuaeth 		   	
Cwmnïau bach 		   	

Effeithiau amgylcheddol		
Asesiad nwyon tŷ gwydr 		   	
Materion amgylcheddol ehangach 		   	

Effeithiau cymdeithasol			
Iechyd a lles 		   	
Hawliau dynol  		   	
System cyfiawnder 		   	
Prawfesur anghenion gwledig 		   	

Datblygiad cynaliadwy
		   	

Crynodeb: Dadansoddiad a Thystiolaeth – Opsiwn Polisi 2 – Cyhoeddiadau All-lein Di-brint
Disgrifiad:  Cod Ymarfer Gwirfoddol Heb ei Reoleiddio, dim ceisiadau gweithredol gan lyfrgelloedd
Blwyddyn Sylfaen Pris  2008	Blwyddyn Sylfaen GP 2010	Cyfnod Amser Blynyddoedd 10	Budd Net (Gwerth Presennol (GP) (£miliwn)	
			Isaf: -£463k	Uchaf: -£835k	Amcan Gorau: -£686k	

COSTAU (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Cost
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	     	   	£55,698	£463,212	
Uchaf 	     		£100,368	£834,710	
Amcan Gorau
	     		£82,500
	£686,111	
Disgrifiad o raddfa costau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
Mae’r costau hyn yn cynnwys:

•	Cyfartaledd cyfanswm cost y flwyddyn i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol. Mae’r rhain yn cynnwys costau technoleg, staffio, mynediad a chadwraeth; a
•	Cyfartaledd costau cyhoeddwyr ar gyfer cynhyrchu ac adneuo cynnwys.
	
Costau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
     	
BUDDION (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Budd
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	     	   	     	     	
Uchaf 	     		     	     	
Amcan Gorau
	     		     	     	
Disgrifiad o raddfa buddiannau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 	
Buddiannau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Mae’r dewis hwn yn annog cyhoeddwyr i adneuo cyhoeddiadau gyda’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a gallant ddewis p’un ai i adneuo a sut i adneuo.  Dan yr opsiwn hwn, byddai’r Côd yn dod yn un parhaol, gan annog cyhoeddwyr i adneuo cyhoeddiadau all-lein a microffilm	
Tybiaethau/sensitifeddau/risgiau allweddol	Cyfradd ostyngol (%)
	3.5	
Nid yw’r ymagwedd hon yn rhoi’r amddiffyniad cyfreithiol yn erbyn difenwad ac ati a roddir i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a’r cyhoeddwyr pe byddai Rheoliadau yn cael eu sefydlu.
 
Ni fyddai unrhyw lywodraethu na chefnogaeth atodol gan gyrff y diwydiant ac eithrio hyrwyddo’r Côd ei hun.  Ni fyddai’r dewis hwn yn cynnig amddiffyniad i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn erbyn difenwad a thorri hawlfraint.  Yn ogystal, ni fyddai’r llyfrgelloedd yn nodi na gofyn yn weithredol am gyhoeddiadau.  Gallai hyn olygu nad yw cryn dipyn o gynnwys yn cael ei adneuo gyda’r Llyfrgelloedd Adneuo.

Effaith ar faich gweinyddol (BG) (£miliwn): 	Effaith ar arbedion cost polisi	O fewn cwmpas	
BG Newydd:      	Arbedion BG:      	Net:      	Arbedion cost polisi:      		

Gorfodi, Gweithredu ac Effeithiau Ehangach
Beth yw cwmpas daearyddol y polisi/opsiwn? 	 ac Iwerddon	
O pryd bydd y polisi’n cael ei weithredu?	     	
Pa sefydliad neu sefydliadau fydd yn gweithredu’r polisi?	Y Llyfrgell Brydeinig 	
Beth yw’r newid blynyddol mewn cost gweithredu (£miliwn)?	Amh	
A yw gorfodaeth yn cydymffurfio ag egwyddorion Hampton?		
A yw gweithrediad yn mynd tu hwnt i isafswm gofynion yr UE?		
Beth yw’r newid CO2 cyfatebol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr? 
(Cyfatebol i CO2 miliwn tunnell metrig)  	Masnachir   
     	Heb Fasnachu:
     	
A yw’r cynnig yn cael effaith ar gystadlu?		
Pa gyfran (%) o Gyfanswm costau/buddion GP y gellir eu priodoli’n uniongyrchol i ddeddfwriaeth sylfaenol, os yn berthnasol?	Costau: 
   	Buddion:
   	
Cost blynyddol (£miliwn) fesul sefydliad
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)
	Micro
     	< 20
     	Bychan
     	Canolig
     	Mawr
     	
A oes unrhyw un o’r sefydliadau hyn wedi eu heithrio?						

Profion Effaith Penodol: Rhestr Wirio
Yn y tabl isod, fe gyflwynir gwybodaeth am unrhyw brofion effaith penodol a gyflawnwyd yn rhan o’r dadansoddiad o’r dewisiadau a geir yn y sylfaen tystiolaeth. Am ganllaw ar sut i gwblhau pob prawf, cliciwch ddwywaith ar y ddolen ar gyfer y canllaw a ddarparwyd gan yr adran berthnasol. 
Sylwer nad yw’n fwriad yw’r rhestr wirio hon restru pob un ystyriaeth statudol y dylai adrannau eu hystyried wrth benderfynu pa opsiwn polisi i’w ddewis. Yr adrannau sy’n gyfrifol am sicrhau y cydymffurfir â’u dyletswyddau.
A yw’ch opsiwn/cynnig polisi yn cael effaith ar...?	Effaith	Cyf tud yn yr Asesiad	
Dyletswyddau cydraddoldeb statudol
	Na	   	

Effeithiau economaidd 		
Cystadleuaeth 	Na	   	
Cwmnïau bach 	Na	   	

Effeithiau amgylcheddol		
Asesiad nwyon tŷ gwydr 	Na	   	
Materion amgylcheddol ehangach 	Na	   	

Effeithiau cymdeithasol			
Iechyd a lles 	Na	   	
Hawliau dynol  	Na	   	
System cyfiawnder 	Na	   	
Prawfesur anghenion gwledig 	Na	   	

Datblygiad cynaliadwy
	Na	   	

Crynodeb: Dadansoddiad a Thystiolaeth – Opsiwn Polisi 3 – Cyhoeddiadau All-lein Di-brint
Disgrifiad:  Cynllun Gwirfoddol Hunanreoleiddiol, gyda cheisiadau gweithredol gan lyfrgelloedd
Blwyddyn Sylfaen Pris  2008	Blwyddyn Sylfaen GP 2010	Cyfnod Amser Blynyddoedd 10	Budd Net (Gwerth Presennol (GP) (£miliwn)	
			Isaf: -£1.12m	Uchaf: -£1.94m	Amcan Gorau: -£1.61m	

COSTAU (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Cost
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	     	   	£134,473	£1.12m	
Uchaf 	     		£233,093	£1.94m	
Amcan Gorau
	     		£193,645
	£1.61m	
Disgrifiad o raddfa costau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
Mae’r costau hyn yn cynnwys:

•	Cyfartaledd cyfanswm cost y flwyddyn i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithio. Mae’r rhain yn cynnwys costau technoleg, staffio, mynediad a chadwraeth; a
•	Cyfartaledd costau cyhoeddwyr ar gyfer cynhyrchu ac adneuo cynnwys.
	
Costau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
     	
BUDDION (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Budd
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	     	   	     	     	
Uchaf 	     		     	     	
Amcan Gorau
	     		     	     	
Disgrifiad o raddfa buddiannau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
     	
Buddiannau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Byddai’r opsiwn hwn yn ychwanegiad at y Côd Gwirfoddol yn Opsiwn Dau trwy sefydlu cytundeb ffurfiol, parhaus a strwythur llywodraethu trwy LDAP, i gynnwys Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth a lofnodwyd gan lyfrgelloedd a chyhoeddwyr, cynllun monitro ac adrodd blynyddol, adolygiadau pum mlynedd o effeithiolrwydd y cynllun ac o’r duedd yn y nifer o gyhoeddiadau perthnasol.

Mae’r cynllun hwn yn weithredol ar hyn o bryd felly mae cyhoeddwyr a’r Llyfrgelloedd Adneuo eisoes yn talu’r costau.  Yn y bôn, dyma’r dewis 'gwneud dim'.  	
Tybiaethau/sensitifeddau/risgiau allweddol	Cyfradd ostyngol (%)
	3.5	
Nid yw’r ymagwedd hwn yn cynnig yr amddiffyniad cyfreithiol yn erbyn difenwad ac ati a roddir i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a’r cyhoeddwyr pe byddai’r Rheoliadau’n cael eu sefydlu, megis amddiffyniad yn erbyn troseddau hawlfraint trydydd parti, troseddau trwyddedu (e.e. ar gyfer meddalwedd), ac atebolrwydd cyfreithiol arall posibl, megis difenwad ac enllib.

Mae angen i Lyfrgelloedd Adneuo Cyfreithio gael caniatâd gan y cyhoeddwyr i ganiatáu mynediad i’r cynnwys a’r amodau sy’n cyd-fynd â hynny.	

Effaith ar faich gweinyddol (BG) (£miliwn): 	Effaith ar arbedion cost polisi	O fewn cwmpas	
BG Newydd:      	Arbedion BG:      	Net:      	Arbedion cost polisi:      		

Gorfodi, Gweithredu ac Effeithiau Ehangach
Beth yw cwmpas daearyddol y polisi/opsiwn?	      	
O pryd bydd y polisi’n cael ei weithredu? 		
Pa sefydliad neu sefydliadau fydd yn gweithredu’r polisi?	Y Llyfrgell Prydeinig 	
Beth yw’r newid blynyddol mewn cost gweithredu (£miliwn)?	     	
A yw gorfodaeth yn cydymffurfio ag egwyddorion Hampton?  	Ydi	
A yw gweithrediad yn mynd tu hwnt i isafswm gofynion yr UE?	Na	
Beth yw’r newid CO2 cyfatebol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr? 
(Cyfatebol i CO2 miliwn tunnell metrig)  	Masnachir   
     	Heb Fasnachu:
     	
A yw’r cynnig yn cael effaith ar gystadlu?	Na	
Pa gyfran (%) o Gyfanswm costau/buddion GP y gellir eu priodoli’n uniongyrchol i ddeddfwriaeth sylfaenol, os yn berthnasol?	Costau: 
   	Buddion:
   	
Cost blynyddol (£miliwn) fesul sefydliad
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)
	Micro
     	< 20
     	Bychan
     	Canolig
     	Mawr
     	
A oes unrhyw un o’r sefydliadau hyn wedi eu heithrio?	Na	Na	Na	Na	Na	

Profion Effaith Penodol: Rhestr Wirio
Yn y tabl isod, fe gyflwynir gwybodaeth am unrhyw brofion effaith penodol a gyflawnwyd yn rhan o’r dadansoddiad o’r dewisiadau a geir yn y sylfaen tystiolaeth. Am ganllaw ar sut i gwblhau pob prawf, cliciwch ddwywaith ar y ddolen ar gyfer y canllaw a ddarparwyd gan yr adran berthnasol. 
Sylwer nad yw’n fwriad yw’r rhestr wirio hon restru pob un ystyriaeth statudol y dylai adrannau eu hystyried wrth benderfynu pa opsiwn polisi i’w ddewis. Yr adrannau sy’n gyfrifol am sicrhau y cydymffurfir â’u dyletswyddau.
A yw’ch opsiwn/cynnig polisi yn cael effaith ar...?	Effaith	Cyf tud yn yr Asesiad	
Dyletswyddau cydraddoldeb statudol
		   	

Effeithiau economaidd 		
Cystadleuaeth 		   	
Cwmnïau bach 		   	

Effeithiau amgylcheddol		
Asesiad nwyon tŷ gwydr 		   	
Materion amgylcheddol ehangach 		   	

Effeithiau cymdeithasol			
Iechyd a lles 		   	
Hawliau dynol  		   	
System cyfiawnder 		   	
Prawfesur anghenion gwledig 		   	

Datblygiad cynaliadwy
		   	

Crynodeb: Dadansoddiad a Thystiolaeth – Opsiwn Polisi 4 – Cyhoeddiadau All-lein Di-brint
Disgrifiad:  Rheoliadau Statudol
Blwyddyn Sylfaen Pris  2008	Blwyddyn Sylfaen GP 2010	Cyfnod Amser Blynyddoedd 10	Budd Net (Gwerth Presennol (GP) (£miliwn)	
			Isaf: -£1.35m	Uchaf: -£2.34m	Amcan Gorau: -£1.94m	

COSTAU (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Cost
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	     	   	£162,022	£1.35m	
Uchaf 	     		£281,642	£2.34m	
Amcan Gorau
	     		£233,794	£1.94m	
Disgrifiad o raddfa costau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
Mae’r costau hyn yn cynnwys:

•	Cyfartaledd cyfanswm cost y flwyddyn i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol. Mae’r rhain yn cynnwys costau technoleg, staffio, mynediad a chadwraeth; a
•	Cyfartaledd costau cyhoeddwyr ar gyfer cynhyrchu ac adneuo cynnwys.
	
Costau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
     	
BUDDION (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Budd
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	     	   	     	     	
Uchaf 	     		     	     	
Amcan Gorau
	     		     	     	
Disgrifiad o raddfa buddiannau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
     	
Buddiannau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Byddai hyn yn sicrhau’n bod yn cael archif mor gynhwysfawr â phosibl, heb gynyddu’r baich ar Lyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol na chyhoeddwyr yn ormodol o gymharu ag opsiwn 3. Byddai hefyd yn cynnig yr amddiffyniad a geir drwy Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 i Lyfrgelloedd Adneuo cyfreithiol a chyhoeddwyr megis amddiffyniad yn erbyn troseddau hawlfraint trydydd parti, troseddau trwyddedu (e.e. ar gyfer meddalwedd), ac atebolrwydd cyfreithiol arall posibl, megis difenwad ac enllib.
	
Tybiaethau/sensitifeddau/risgiau allweddol	Cyfradd ostyngol (%)
	3.5	
     	

Effaith ar faich gweinyddol (BG) (£miliwn): 	Effaith ar arbedion cost polisi	O fewn cwmpas	
BG Newydd:      	Arbedion BG:      	Net:      	Arbedion cost polisi:      	Ydi	

Gorfodi, Gweithredu ac Effeithiau Ehangach
Beth yw cwmpas daearyddol y polisi/opsiwn?	      	
O pryd bydd y polisi’n cael ei weithredu?	     	
Pa sefydliad neu sefydliadau fydd yn gweithredu’r polisi?	Y Llyfrgell Prydeinig/ llysoedd	
Beth yw’r newid blynyddol mewn cost gweithredu (£miliwn)?	     	
A yw gorfodaeth yn cydymffurfio ag egwyddorion Hampton?	Ydi	
A yw gweithrediad yn mynd tu hwnt i isafswm gofynion yr UE?	Na	
Beth yw’r newid CO2 cyfatebol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr? 
(Cyfatebol i CO2 miliwn tunnell metrig)  	Masnachir   
     	Heb Fasnachu:
     	
A yw’r cynnig yn cael effaith ar gystadlu?	Na	
Pa gyfran (%) o Gyfanswm costau/buddion GP y gellir eu priodoli’n uniongyrchol i ddeddfwriaeth sylfaenol, os yn berthnasol?	Costau: 
   	Buddion:
   	
Cost blynyddol (£miliwn) fesul sefydliad
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)
	Micro
     	< 20
     	Bychan
     	Canolig
     	Mawr
     	
A oes unrhyw un o’r sefydliadau hyn wedi eu heithrio?	Na	Na	Na	Na	Na	

Profion Effaith Penodol: Rhestr Wirio
Yn y tabl isod, fe gyflwynir gwybodaeth am unrhyw brofion effaith penodol a gyflawnwyd yn rhan o’r dadansoddiad o’r dewisiadau a geir yn y sylfaen tystiolaeth. Am ganllaw ar sut i gwblhau pob prawf, cliciwch ddwywaith ar y ddolen ar gyfer y canllaw a ddarparwyd gan yr adran berthnasol. 
Sylwer nad yw’n fwriad yw’r rhestr wirio hon restru pob un ystyriaeth statudol y dylai adrannau eu hystyried wrth benderfynu pa opsiwn polisi i’w ddewis. Yr adrannau sy’n gyfrifol am sicrhau y cydymffurfir â’u dyletswyddau.
A yw’ch opsiwn/cynnig polisi yn cael effaith ar...?	Effaith	Cyf tud yn yr Asesiad	
Dyletswyddau cydraddoldeb statudol
    	Na	   	

Effeithiau economaidd 		
Cystadleuaeth 	Na	   	
Cwmnïau bach   	Na	   	

Effeithiau amgylcheddol		
Asesiad nwyon tŷ gwydr 	Na	   	
Materion amgylcheddol ehangach 	Na	   	

Effeithiau cymdeithasol			
Iechyd a lles 	Na	   	
Hawliau dynol 	Na	   	
System cyfiawnder 	Na	   	
Prawfesur anghenion gwledig 	Na	   	

Datblygiad cynaliadwy
	Na	   	

Sylfaen Tystiolaeth (ar gyfer dalenni crynodeb) – Nodiadau
Defnyddiwch y gofod hwn i gyflwyno’r cyfeiriadau, tystiolaeth, dadansoddiad a naratif manwl a ddefnyddiasoch i gynhyrchu’ch opsiynau polisi neu gynnig.  Cwblhewch yr adran Cyfeiriadau.
Cyfeiriadau
Rhaid cynnwys y cyfeiriadau at ddeddfwriaeth berthnasol, megis asesiad effaith cyhoeddus o gamau cynharach (e.e. Ymgynghoriad, Terfynol, Deddfiad).

Rhif	Deddfwriaeth neu gyhoeddiad	
1		Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003  http://www.culture.gov.uk/what_we_do/libraries/3409.aspx 	
2		Ymgynghoriad Rhagfyr 2009 -  http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.culture.gov.uk/reference_library/consultations/6506.aspx 	
3			
4			

Sylfaen Tystiolaeth
Sicrhewch fod y wybodaeth yn yr adran hon yn darparu tystiolaeth eglur o’r wybodaeth a ddarparwyd yn nhudalennau crynodeb y ffurflen hon (argymhellir uchafswm o 30 tudalen). Cwblhewch y Proffil blynyddol o gostau a buddiannau ariannol (trosiant a chylchol) isod ar gyfer oes y polisi a ffafrir (defnyddiwch y daenlen a atodwyd os yw’r cyfnod yn hirach na 10 mlynedd).
Mae’r daenlen hefyd yn cynnwys tabl newidiadau allyriadau y bydd angen i chi ei gwblhau os yw’ch mesur yn cael effaith ar allyriadau nwyon tŷ gwydr.
Proffil blynyddol o gostau a buddiannau ariannol* - (£miliwn) prisiau sefydlog 
	B0	B1	B2	B3	B4	B5	B6	B7	B8	B9	
Costau Trosiant	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
Costau cylchol blynyddol	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	
Cyfanswm costau blynyddol	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	
Buddiannau trosiant	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
Buddiannau blynyddol cylchol	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
Cyfanswm buddion blynyddol	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
* Ar gyfer buddion nad ydynt yn ariannol, gweler y tudalennau crynodeb a’r brif adran sylfaen tystiolaeth

Sylfaen Tystiolaeth (ar gyfer dalen crynodeb)
Defnyddiwch y gofod hwn i gyflwyno’r cyfeiriadau, tystiolaeth, dadansoddiad a naratif manwl a ddefnyddiasoch i gynhyrchu’ch opsiynau polisi neu gynnig. Cwblhewch yr adran Cyfeiriadau.
Cyfeiriadau
Rhaid cynnwys y cyfeiriadau at ddeddfwriaeth berthnasol, megis asesiad effaith cyhoeddus o gamau cynharach (e.e. Ymgynghoriad, Terfynol, Deddfiad).

Rhif	Deddfwriaeth neu gyhoeddiad	
5		Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 http://www.culture.gov.uk/what_we_do/libraries/3409.aspx 	
6		Ymgynghoriad Rhagfyr 2009 - http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.culture.gov.uk/reference_library/consultations/6506.aspx 	
7			
8			

Sylfaen Tystiolaeth
Sicrhewch fod yr wybodaeth yn yr adran hon yn darparu tystiolaeth eglur o’r wybodaeth a ddarparwyd yn nhudalennau crynodeb y ffurflen hon (argymhellir uchafswm o 30 tudalen). Cwblhewch y Proffil blynyddol o gostau a buddiannau ariannol (trosiant a chylchol) isod ar gyfer oes y polisi a ffafrir (defnyddiwch y daenlen a atodwyd os yw’r cyfnod yn hirach na 10 mlynedd).
Mae’r daenlen hefyd yn cynnwys tabl newidiadau allyriadau y bydd angen i chi ei gwblhau os yw’ch mesur yn cael effaith ar allyriadau nwyon tŷ gwydr.
Proffil blynyddol o gostau a buddiannau ariannol* - (£miliwn) prisiau sefydlog 
	B0	B1	B2	B3	B4	B5	B6	B7	B8	B9	
Costau Trosiant	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
Costau cylchol blynyddol	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	
Cyfanswm costau blynyddol	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	£233k	
Buddiannau trosiant	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
Buddiannau blynyddol cylchol	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
Cyfanswm buddion blynyddol	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
* Ar gyfer buddion nad ydynt yn ariannol, gweler y tudalennau crynodeb a’r brif adran sylfaen tystiolaeth

Sylfaen Tystiolaeth (ar gyfer dalen crynodeb)
Cefndir

Diben llyfrgell adneuo yw sicrhau y gwarchodir fod allbwn print y genedl (ac felly hefyd ei gofnod deallusol a threftadaeth print y dyfodol) yn cael ei warchod fel archif i ddibenion ymchwil ac at ddefnydd cenedlaethau i ddod. 

Fe ailddatganodd Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 (Deddf 2003) y darpariaethau presennol ar gyfer adneuo cyhoeddiadau cyhoeddedig ble mae angen adneuo copi o bob llyfr neu gyhoeddiad cyfresol neu unrhyw gyhoeddiad argraffedig arall a gyhoeddir yn y Deyrnas Unedig yn rhad ac am ddim yn y Llyfrgell Brydeinig. Yn ogystal, mae gan bum llyfrgell arall (Llyfrgelloedd Genedlaethol Cymru a’r Alban, a llyfrgelloedd Prifysgolion Rhydychen, Caergrawnt a Choleg y Drindod, Dulyn) hawl i dderbyn un copi am ddim yr un, ar gais, o unrhyw lyfr neu gyhoeddiad argraffedig a gyhoeddir yn y Deyrnas Unedig. Ynghyd â’r Llyfrgell Brydeinig, fe adwaenir y llyfrgelloedd hyn fel y Llyfrgelloedd Adneuon Cyfreithiol.

Fe greodd Deddf 2003 fframwaith ble gellid gwneud i’r Rheoliadau ehangu’r system o adneuo cyfreithiol i gwmpasu amrywiol gyfryngau di-brint wrth iddynt ddatblygu, yn cynnwys cyhoeddiadau all-lein (e.e. CD-ROM a microffurfiau) a chyhoeddiadau ar-lein (e.e. cyfnodolion). Bydd hyn yn sicrhau yr adneuir cyhoeddiadau o bwys, waeth ym mha gyfrwng y’u cyhoeddir, a’u bod wedi eu gwarchod yn rhan o’r archif genedlaethol o gyhoeddiadau yn y Deyrnas Unedig, fel eu bod yn parhau i fod ar gael i genedlaethau i ddod o ddefnyddwyr cymwys.

Sefydlwyd y Panel Cynghori Adnau Cyfreithiol (LDAP), corff cyhoeddus anadrannol annibynnol, ym Medi 2005 i weithio ar hyd braich o’r Llywodraeth, i gynghori ar weithredu Deddf 2003 ac i wneud argymhellion ar yr opsiynau rheoliadol ar gyfer adneuo cyhoeddiadau heb eu hargraffu. 

Ar ddechrau Mawrth 2010, fe gwblhaodd DCMS a BiS ymgynghoriad cyhoeddus, yn seiliedig ar argymhellion gan LDAP, ar adneuo cyfreithiol cyhoeddiadau all-lein a chyhoeddiadau ar-lein sydd ar gael yn rhad ac am ddim a heb gyfyngiad ar fynediad. Cynhaliwyd yr ymgynghoriad o Ragfyr 2009 hyd Fawrth 2010 ac fe dderbyniasom 57 o ymatebion. Ar ddiwedd Mawrth 2010, fe dderbyniasom gynigion LDAP ar gyfer cyhoeddiadau ar-lein masnachol ac a ddiogelir.

Ar gyfer cyhoeddiadau all-lein, roeddem wedi cynnig cynllun gwirfoddol hunanreoleiddiol yn flaenorol (oedd yn gofyn i’r llyfrgell adneuo wneud cais am gyhoeddiadau di-brint penodol). Fodd bynnag, rydym bellach wedi cynnwys cyhoeddiadau all-lein yn y Rheoliadau drafft. Credwn na fydd hyn yn gosod baich atodol sylweddol ar gyhoeddwyr ac y bydd yn fanteisiol i gyhoeddwyr a Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol trwy eu darparu ag eithriad o atebolrwydd am e.e. torri cytundeb, troseddau hawlfraint a difenwad ar gyfer gweithgareddau a gyflawnwyd yn unol â’r Rheoliadau.

Argymhelliad

Rydym yn argymell Rheoleiddio Statudol ar gyfer Adneuo cynnwys di-brint all-lein. 

Argymhellodd y Panel Cynghori Adneuo Cyfreithio y Cynllun Gwirfoddol Hunanreoleiddiol ar gyfer cyhoeddiadau all-lein, gyda ceisiadau gweithredol gan Lyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol. Gwnaed yr argymhelliad hwn i’r Ysgrifennydd Gwladol pan oedd Rheoliadau ar gyfer gwahanol fathau o weithiau di-brint yn mynd i gael eu gweithredu gam wrth gam. Y ddadl yw y byddai creu Rheoliadau ar gyfer adneuo cyfreithiol o gyhoeddiadau all-lein yn unig yn faich ar bwrs y wlad o ystyried y nifer o gyhoeddiadau all-lein sy’n cael eu cyhoeddi heddiw. 

Gan nad yw’r Rheoliadau arfaethedig bellach yn cael eu cyflwyno fesul cam, credwn nad oes cost ychwanegol sylweddol i gyflwyno’r Rheoliadau ar gyfer cyhoeddiadau all-lein. Bydd hyn yn sicrhau fod y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr yn cael yr amddiffyniad cyfreithiol mae Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 yn ei gynnig yn erbyn troseddau hawlfraint a throseddau trwyddedu (e.e. ar gyfer meddalwedd) gan drydydd parti, ac atebolrwydd cyfreithiol arall posibl megis difenwad ac enllib. Bydd hefyd yn sicrhau y crëir ac y gwarchodir archif fwy cyflawn a bydd yn galluogi’r cyhoeddiadau a adneuwyd i fod ar gael i ddarllenwyr i ddibenion ymchwil, er ar sail wedi ei rheoli’n ofalus.

Opsiynau

Archifo gan Gyhoeddwyr (Opsiwn Un)
Dan yr opsiwn hwn, ni fyddai’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn ceisio creu archif ganolog, a byddai’r genedl yn gwbl ddibynnol ar y sector preifat. Byddai cyhoeddwyr yn cadw copïau o’u cyhoeddiadau eu hunain yn benodol ar gyfer dibenion archifo, gydag amrywiol drefniadau costau a mynediad, gan arwain at nifer o archifau tu ôl i sawl rhwystr masnachol. Ni fyddai unrhyw sail gyfreithiol i ymchwilwyr gael mynediad i’r cyhoeddiadau.

Côd Ymarfer Gwirfoddol Heb ei Reoleiddio, dim ceisiadau gweithredol gan lyfrgelloedd (Opsiwn Dau)

Yn 2000, fe luniodd cynrychiolwyr o’r Llyfrgelloedd Adneuon Cyfreithiol a Chymdeithasau Masnach y diwydiant cyhoeddi Gôd Ymarfer ar gyfer Adneuon Gwirfoddol o Gyhoeddiadau Microffurf ac All-lein. Fe anogodd hyn y cyhoeddwyr i adneuo gyda llyfrgelloedd; fodd bynnag, gallent ddewis p’un ai a sut i adneuo. Dan yr opsiwn hwn, byddai’r Côd yn dod yn un parhaol, gan annog cyhoeddwyr i adneuo cyhoeddiadau all-lein a Microffurf. Fodd bynnag, ni fyddai unrhyw lywodraethu na chefnogaeth atodol gan gyrff y diwydiant ac eithrio hyrwyddo’r Côd ei hun. Yn ogystal, ni fyddai’r llyfrgelloedd yn nodi na gofyn yn weithredol am gyhoeddiadau. Ni fyddai unrhyw sail gyfreithiol i ymchwilwyr gael mynediad i’r cyhoeddiadau. Hefyd, nid yw’r ymagwedd hwn yn cynnig yr amddiffyniad cyfreithiol a roddir i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr a phe byddai Rheoliadau’n cael eu sefydlu yn erbyn troseddau hawlfraint trydydd parti, troseddau trwyddedu (e.e. ar gyfer meddalwedd), ac atebolrwydd cyfreithiol arall posibl, megis difenwad ac enllib.

Cynllun Gwirfoddol Hunanreoleiddiol, gyda cheisiadau gweithredol gan lyfrgelloedd (Opsiwn Tri)

Byddai’r opsiwn hwn y hybu’r Cod Ymarfer Gwirfoddol ar gyfer Adneuo Gwirfoddol o gyhoeddiadau Microffurf ac All-lein yn Opsiwn Dau trwy sefydlu cytundeb a strwythur llywodraethu ffurfiol, parhaol. Byddai hyn yn cynnwys Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth a lofnodwyd gan y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr, cynllun monitro ac adrodd blynyddol, ac arolygon bob pum mlynedd o effeithiolrwydd y cynllun ac o’r tuedd yn y nifer o gyhoeddiadau perthnasol. Byddai cynrychiolwyr Cymdeithasau Masnach yn annog Cyhoeddwyr i adneuo; byddai’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn nodi cyhoeddiadau perthnasol ac yn gwneud cais adneuo pan fo angen. Ni fyddai unrhyw sail gyfreithiol i ymchwilwyr gael mynediad i’r cyhoeddiadau. Hefyd, nid yw’r ymagwedd hwn yn cynnig yr amddiffyniad cyfreithiol a roddir i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr â phe byddai Rheoliadau’n cael eu sefydlu yn erbyn troseddau hawlfraint trydydd parti, troseddau trwyddedu (e.e. ar gyfer meddalwedd), ac atebolrwydd cyfreithiol arall posibl, megis difenwad ac enllib.

Ni fyddai unrhyw gostau ychwanegol i fusnesau gan fod yr opsiwn hwn yn weithredol ar hyn o bryd ac felly dyma’r dewis ‘gwneud dim’. 

Rheoleiddio Statudol (Opsiwn Pedwar)

Byddai rheoleiddio gan Lywodraeth, dan y Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003, yn gorfodi cyhoeddwyr i adneuo un copi o’u cyhoeddiadau all-lein yn rhad ac am ddim gyda’r Llyfrgell Brydeinig ac, ar gais, hyd at bum copi atodol ar gyfer y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol sy’n weddill, ar yr un sail ag adneuo cyfreithiol o gyhoeddiadau print dan y Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003. 

Ar gyfer pob opsiwn, mae’r buddiannau i randdeiliaid – yn cynnwys cyhoeddwyr, llyfrgelloedd a’r cyhoedd – wedi eu hasesu yn erbyn y costau gweinyddol cyffredinol (ac, i raddau, effaith ar incwm cyhoeddwyr). Yn ogystal, fe ystyriwyd effeithiau eraill, megis risgiau posibl. O’u hystyried ar y cyd, maent yn ffurfio sylfaen tystiolaeth ar gyfer pennu’r opsiwn mwyaf priodol ar gyfer adneuo.

Manteision i Randdeiliaid 

Mae Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 yn cydnabod y fantais o gasglu a diogelu casgliad cynhwysfawr o gyhoeddiadau electronig y Deyrnas Unedig, yn cynnwys cyhoeddiadau all-lein a microffurf. Mae casgliad cynhwysfawr, parhaol mewn lleoliad canolog ac agored ar gyfer rhanddeiliaid cyhoeddus megis ymchwilwyr, addysgwyr a myfyrwyr yn fanteisiol i ymchwil ac ysgolheictod yn y Deyrnas Unedig. 

Ar gyfer Opsiwn Un, nid ydym yn ymwybodol o gyhoeddwyr sy’n cynnal archif o gyhoeddiadau print neu all-lein; mae hyn yn annhebyg o newid yn y dyfodol. Hefyd, byddai cynnal archif o’r fath yn gofyn i gyhoeddwyr fynd i’r afael â rhywfaint o gostau cylch oes archif barhaol; efallai y byddai costau mynediad i randdeiliaid cyhoeddus hefyd. 

Nid oes gan y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol unrhyw fecanwaith i anfon ceisiadau am gyhoeddiadau all-lein nad ydynt yn cael eu hadneuo. Yn yr achos hwn, mae Opsiwn Dau yn debygol o fod yn brin iawn o ddarparu casgliad cynhwysfawr o gyhoeddiadau all-lein. Amcangyfrifir fod oddeutu 6,000 o gyhoeddiadau all-lein eisoes wedi eu colli. 

Dim ond Opsiynau Tri a Phedwar all sicrhau lefelau o adneuo sy’n gymharol â’r rhai a gyflawnir ar hyn o bryd ar gyfer cyhoeddiadau print, gan sicrhau casgliad cynhwysfawr. 

Yn bwysicaf oll, Opsiwn 4 yw’r unig opsiwn sy’n rhoi sail gyfreithiol i ganiatáu mynediad i ymchwilwyr i’r cyhoeddiadau. Ac mae’n cynnig amddiffyniad cyfreithiol yn erbyn troseddau hawlfraint trydydd parti, troseddau trwyddedu (e.e. ar gyfer meddalwedd), ac atebolrwydd cyfreithiol arall posibl, megis difenwad ac enllib.

Manteision i ysgolheictod ac ysgoloriaeth 

Mae’r fantais gyffredinol o ehangu adneuon cyfreithiol i ddi-brint yn cynnwys argaeledd a chynhaliaeth barhaus o archif genedlaethol a hygyrch o ddeunydd print y Deyrnas Unedig ar gyfer ymchwil dyneiddiol, cymdeithasol, economaidd a gwyddonol, i’w ddefnyddio gan y gymuned academaidd, gan fusnes a diwydiant, gan y proffesiynau, gan lywodraeth a gan unigolion preifat. Mae defnyddwyr yn manteisio o archif gyhoeddedig genedlaethol wedi ei dosbarthu’n ddaearyddol o bwys cenedlaethol a rhyngwladol ar nifer o safleoedd, gan arbed amser, costau teithio a chynhaliaeth. 

Manteision i’r Deyrnas Unedig 

Bydd ehangu adneuo cyfreithiol yn caniatáu cynnal archif a chofnod cynhwysfawr o gyflawniad deallusol a gwyddonol y Deyrnas Unedig. Bydd hyn yn ei dro yn dod â manteision i gymunedau yn y Deyrnas Unedig o bwys allweddol i’w lles a’u ffyniant yn y dyfodol: ymchwilwyr ac addysgwyr; crewyr cyfoeth mewn sectorau presennol ac sy’n datblygu o fusnes a diwydiant; a’r gymuned wyddonol. Mae’r genedl hefyd yn elwa o enw da rhyngwladol y Llyfrgell Brydeinig a’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a’u casgliadau, ac o’r gweithgaredd economaidd a grëir gan y nifer sylweddol o ymchwilwyr tramor sy’n eu defnyddio.

Goblygiadau Ariannol Adneuo

Cyhoeddwyr a Llyfrgelloedd

Rhaid cydbwyso’r manteision o gasgliad cynhwysfawr o gyhoeddiadau all-lein ar gyfer y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol â'r costau gweinyddol ac eraill ar gyfer y prif randdeiliaid, h.y. llyfrgelloedd a chyhoeddwyr yn enwedig. Os cyfunir y gost ar gyfer pob trafodyn â'r wir gyfradd adneuo ar gyfer y cod gwirfoddol ac adneuo print, gellir cyfrifo’r cyfanswm costau gweinyddol posibl ar gyfer pob un o’r opsiynau adneuo fel a ganlyn: 

Tabl 1: Oblygiadau Ariannol fesul Opsiwn

Opsiwn Adneuo	Amcangyfrif o’r nifer o gyhoeddiadau	Cyhoeddwyr	Llyfrgelloedd	
Cod Gwirfoddol (Opsiwn Dau)	5,711	£8,934-£53,604	£46,764	
Cynllun Gwirfoddol Hunanreoleiddiol (Opsiwn Tri)	9,862	£19,724-£118,344	£114, 749	
Rheoleiddio Statudol (Opsiwn Pedwar)	11, 962	£23, 924-£143,544	£138,098	

Mae costau cyhoeddwyr ar gyfer Opsiynau Dau, Tri a Phedwar yn tybio y gwneir adneuon yn rhan o’r broses ddosbarthu arferol ar gyhoeddi. 

Gydag Opsiwn Un, er bod costau gweinyddol yn gymharol isel, mae cyhoeddwyr yn dadlau fod yna rhywfaint o gostau cylch oes ar gyfer gwaith cadwraeth, catalogio a darparu mynediad. Gan na fyddai yna oblygiad i adneuo cyhoeddiadau all-lein, byddai angen i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol brynu cyhoeddiadau ar gost i bwrs y wlad (er y byddai hyn yn llesol i incwm cyhoeddwyr). 

Hyd yn oed gyda chod gwirfoddol heb ei reoleiddio (Opsiwn Dau), fel y dengys tabl 1, mae costau gweinyddol i gyhoeddwyr yn dechrau codi, yn ogystal â rhywfaint o golled o ran incwm gwerthiant. Mae cyhoeddwyr wedi mynegi gofid ynglŷn â’r effaith bosibl ar eu hincwm o adneuo (a darparu mynediad ar unwaith i) gyhoeddiadau cyfrolau cyfnod penodol werth uchel/isel. Gall cod gwirfoddol wneud darpariaeth ar gyfer trefniadau arbennig mewn achosion o’r fath, fel y mae Cod Gwirfoddol 2000. Yn yr un modd, mae costau gweinyddol Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn codi, ac mae’r gyfradd gymharol isel o adneuo yn golygu y byddant yn dal angen prynu cyhoeddiadau all-lein nad adneuwyd os oes angen. 

Opsiynau Tri a Phedwar sy’n arwain at y costau uchaf o’r holl opsiynau, i gyhoeddwyr a Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol. Gydag Opsiwn Tri, mae yna gynnydd sylweddol mewn costau gweinyddol oherwydd yr adneuir mwy o gyhoeddiadau. Ble ceir effaith bosibl ar ffrydiau refeniw, mae’r mewnbwn uniongyrchol a pharhaus gan gyhoeddwyr trwy gymryd rhan yn y strwythur llywodraethu yn gwneud Opsiwn Tri yn ymagwedd mwy ymatebol i bryderon ariannol. Fodd bynnag, gan na fyddai cyfraddau adneuo mor uchel ag y byddent gydag Opsiwn Pedwar, byddai Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn dal angen prynu cyhoeddiadau all-lein nad adneuwyd. Hefyd, byddai strwythur llywodraethu Opsiwn Tri yn debygol o fod angen cost cyffredinol atodol, i'r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr.

Fel dyletswydd statudol, costau Opsiwn Pedwar fyddai’r uchaf o bob opsiwn ar gyfer Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr. Fodd bynnag, byddai casgliad cynhwysfawr o gyhoeddiadau all-lein yn bodoli yn y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol gan sicrhau na fyddai angen i gyhoeddwyr gadw casgliad preifat.
 
Costau ac Effeithiau ar Randdeiliaid Eraill

Gydag Opsiynau Un a Dau, mae baich costau yn lledaenu i gynnwys grwpiau rhanddeiliaid eraill, sef ymchwilwyr busnes ac academaidd; myfyrwyr, addysgwyr; a’r cyhoedd. Mae’r ddau opsiwn yn gosod cost uniongyrchol ar y cyhoedd, nid yn unig am eu bod yn methu sicrhau casgliad cynhwysfawr o gyhoeddiadau all-lein, ond hefyd yn achos Opsiwn Un oherwydd bod yr archifau wedi eu lledaenu ar draws ystod o gyhoeddwyr gyda threfniadau mynediad amrywiol. Byddai’r ffactorau hyn yn gostus i randdeiliaid cyhoeddus o ran amser, teithio a chynhaliaeth.

Mae Opsiynau Tri a Phedwar yn creu arbedion ar gyfer ymchwilwyr gan y bydd y cyhoeddiadau yn cael eu casglu mewn modd cynhwysfawr, mewn safleoedd dynodedig. Yn achos Opsiwn Pedwar, byddent ar gael i’r cyhoedd ac yn agored o fewn termau’r Rheoliadau arfaethedig.

I sicrhau y cedwir yr effaith ar fodelau busnes y cyhoeddwyr i isafswm, mae’r Rheoliadau drafft yn cynnwys rhai darpariaethau cyffredinol ynglŷn â gwaharddiadau. Diben y rhain yw diogelu buddiannau masnachol y cyhoeddwyr hynny a allai ddioddef niwed afresymol pe bai darllenwyr yn cael mynediad i’w gwaith mewn Llyfrgell Adneuo Gyfreithiol, er ar sail gyfyngedig a ragnodir dan y Rheoliadau drafft.

Er nad yw’r posibiliad o waharddiad yn diddymu’r goblygiad i adneuo'r cyhoeddiad gyda Llyfrgell Adneuo Gyfreithiol, mae gwaharddiad yn golygu na fydd darllenwyr yn gallu cael mynediad at y cyhoeddiad am gyfnod penodol o amser.

Risgiau 

Mae’r rhan fwyaf o risgiau yn gysylltiedig â (a) diffyg casgliad cynhwysfawr o gyhoeddiadau all-lein a (b) goblygiadau ariannol pob opsiwn. Fodd bynnag, mae yna risg sylweddol atodol ar gyfer unrhyw opsiwn gwirfoddol: y diffyg amddiffyniad statudol yn erbyn troseddau hawlfraint trydydd parti, troseddau trwyddedu (e.e. ar gyfer meddalwedd), ac atebolrwydd cyfreithiol arall posibl, megis difenwad ac enllib. Byddai’r Rheoliadau arfaethedig yn sicrhau fod y risgiau hyn wedi eu cynnwys.

Risg o ddifenwi – Fe allai unigolyn sydd wedi ei ddifenwi mewn deunydd a archifwyd fod ag achos i hawlio parthed y copi a archifwyd, fel arfer oherwydd bod ei argaeledd parhaus i ddarllenwyr yn bytholi’r difenwad. Er enghraifft, efallai fod yr achwynydd wedi sicrhau penderfyniad (p’un ai trwy’r llys neu setliad arall gyda’r cyhoeddwr) i dynnu pob copi yn ôl neu i gyhoeddi ymddiheuriad neu wrthdyniad, ond bod y copi a archifwyd yn parhau i fod fel yr un cyntaf a gyhoeddwyd. A dan gyfraith achosion (Loutchansky v Times Newspapers Ltd ac Eraill Rhif 2) gellid dadlau fod creu copi sgrin dros dro o waith digidol, sy’n digwydd bob tro y bydd yr unigolyn hwnnw yn cael mynediad at waith digidol, yn fath o ailgyhoeddi ac felly gellid dadlau fod y llyfrgell adneuo yn creu difenwad newydd. Bydd y llyfrgelloedd adneuo yn sefydlu gweithdrefnau i dynnu unrhyw ddeunydd difenwol y cânt ei hysbysu amdano i lawr, h.y. mynediad gwaharddedig am gyfnod o flynyddoedd, a bydd yn ystyried gweithredoedd lliniarol eraill. Fodd bynnag, byddai gweithdrefn o’r fath fel arfer yn ddibynnol ar y cyhoeddwr gwreiddiol yn hysbysu llyfrgelloedd adneuo o’r difenwad, a allai felly ysgwyddo rhywfaint o’r gyfrifoldeb os oes methiant mewn cyfathrebu. 

Casgliadau

Gan nad yw’r Rheoliadau ar gyfer gwaith di-brint bellach yn cael eu cyflwyno fesul cam, ni fydd drafftio’r Rheoliadau ar gyfer cyhoeddiadau all-lein yn ychwanegu unrhyw gost sylweddol i ddrafftio’r Rheoliadau cyfan. Bydd cynnwys cyhoeddiadau all-lein yn y Rheoliadau yn sicrhau fod y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr yn cael amddiffyniad cyfreithiol dan y Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 sy’n cynnig amddiffyniad yn erbyn troseddau hawlfraint a throseddau trwyddedu (e.e. ar gyfer meddalwedd) gan drydydd parti, ac atebolrwydd cyfreithiol arall posibl megis difenwad ac enllib. 

Trwy gynnwys cyhoeddiadau all-lein yn y Rheoliadau, ni fyddwn yn cynyddu’r costau busnes yn sylweddol fwy na’r rhai sydd eisoes yn digwydd (mae Opsiwn 3 yn weithredol ar hyn o bryd) ac fe gesglir archif fwy cynhwysfawr o weithiau di-brint. Disgwylir y bydd y cyhoeddwyr hynny sy’n cyhoeddi’r un cyhoeddiad ar fformatau print ac all-lein yn gallu sicrhau arbedion trwy adneuo fersiynau all-lein yn unig.

Teitl:
Rheoleiddio ar gyfer adneuo cyfreithiol o gyhoeddiadau ar-lein y Deyrnas Unedig
Adran neu asiantaeth arweiniol:
Yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon
Adrannau neu asiantaethau eraill:
Yr Adran Busnes, Arloesedd a Sgiliau; Y Llyfrgell Brydeinig	Asesiad Effaith (AE)	

Rhif AE: DCMS 006 	

Dyddiad: 29/07/2010 	

Cam: Ymgynghori	

Ffynhonnell ymyrraeth: 	

Math o fesur: 	

Cyswllt ar gyfer ymholiadau:
Darren Grubb, DCMS	

Crynodeb: Ymyrraeth a Dewisiadau
 
Beth yw’r broblem dan ystyriaeth? Pam fod angen ymyrraeth gan y llywodraeth?
Pwrpas adnau cyfreithiol yw gwarchod cyhoeddiadau arwyddocaol fel rhan o’r archif genedlaethol. Yr amcan yw cynnal archif o allbwn cyhoeddedig y genedl (ac felly ei gofnod deallusol a threftadaeth gyhoeddedig yn y dyfodol) er mwyn gwarchod y deunydd i genedlaethau i ddod ei ddefnyddio a, gyda rhai eithriadau (a sefydlir yn hwyrach yn y ddogfen hon), i'w ddarparu i ddarllenwyr mewn eiddo a reolir gan y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn unol â Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 (Deddf 2003). 

Fe ailddatganodd Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 (Deddf 2003) y darpariaethau presennol ar gyfer adneuo cyhoeddiadau cyhoeddedig ble mae angen adneuo copi o bob llyfr neu gyhoeddiad cyfresol neu unrhyw gyhoeddiad argraffedig arall a gyhoeddir yn y Deyrnas Unedig yn rhad ac am ddim yn y Llyfrgell Brydeinig.. Yn ogystal, mae gan bum llyfrgell arall (Llyfrgelloedd Cenedlaethol Cymru a’r Alban, a llyfrgelloedd Prifysgolion Rhydychen, Caergrawnt a Choleg y Drindod, Dulyn) hawl i dderbyn un copi am ddim yr un, ar gais, o unrhyw lyfr neu gyhoeddiad argraffedig a gyhoeddir yn y Deyrnas Unedig. Ynghyd â’r Llyfrgell Brydeinig, fe adwaenir y llyfrgelloedd hyn fel y Llyfrgelloedd Adneuon Cyfreithiol.

Fe greodd Deddf 2003 fframwaith o ddeddfwriaeth ble gellid gwneud Rheoliadau ar gyfer adneuo cyhoeddiadau di-brint hefyd.

Beth yw’r amcanion polisi ac effeithiau arfaethedig?
•	I sicrhau archif genedlaethol o gyhoeddiadau ar-lein;
•	I alluogi system effeithiol ble mae deunydd yn cael ei archifo a’i ddiogelu yn y llyfrgelloedd adneuo;
•	I lywodraethu sut y gellir defnyddio'r copïau a adneuwyd, gan gydbwyso anghenion llyfrgelloedd ac ymchwilwyr gyda buddiannau cyhoeddwyr a deiliaid hawliau;
•	I hwyluso cadwraeth hirdymor, fel y gellir parhau i ddefnyddio’r deunydd yn y dyfodol; ac
•	I sicrhau hyfywedd hirdymor trwy ei gwneud yn ofynnol i Lyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr rannu rhan o’r cyfrifoldeb dros archifo heb osod baich gormodol ar unrhyw sefydliad.

Pa opsiynau polisi a ystyriwyd? Rhowch gyfiawnhad dros eich dewis (manylion pellach yn y Sylfaen Tystiolaeth)

1.	Gwneud dim, h.y. gadael y cyfrifoldeb am archifo i’r farchnad.
2.	Cynlluniau adneuo gwirfoddol, ar gyfer cynaeafu seiliedig ar ganiatadau gan lyfrgelloedd adneuo a chyflenwi gweithiau eraill gan gyhoeddwyr.
3.	Rheoleiddio statudol, yn caniatáu i lyfrgelloedd cynaeafu gweithiau’n uniongyrchol o’r rhyngrwyd.
4.	Rheoleiddio statudol ar gyfer cynaeafu gan lyfrgelloedd ac, ar hysbysiad, cyflenwi gweithiau eraill gan gyhoeddwyr.

Yn dilyn Argymhellion diweddar gan y Panel Ymgynghori ar Adneuo Cyfreithiol, Opsiwn 4 yw’r un a ffafrir fel y dull mwyaf cost effeithiol. Dyma hefyd yr unig ddull o sicrhau y gellir casglu pob math o waith a gyhoeddir yn ddigidol yn systematig, tra hefyd yn caniatáu hyblygrwydd i bob llyfrgell a chyhoeddwr ddewis dull cyflenwi priodol i’w hamgylchiadau unigol, ac felly osgoi unrhyw faich afresymol.

Pryd y bydd y polisi yn cael ei arolygu i sefydlu ei effaith ac i ba raddau y cyflawnwyd yr amcanion polisi? 	Mae cymal Machlud 7 mlynedd wedi ei gynnwys yn y Rheoliadau drafft a bydd y polisi yn cael ei adolygu bryd hynny.	
A oes trefniadau a fydd yn caniatáu ar gyfer casglu a monitro gwybodaeth yn systematig ar gyfer arolwg polisi yn y dyfodol? 	Bydd Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn sefydlu strwythur rheoli a fydd yn gallu darparu gwybodaeth i arolygon polisi yn y dyfodol.

 Cymeradwyaeth  This should be ‘Weinidogol’ Ar gyfer asesiadau effaith cam ymgynghori:
Rwyf wedi darllen yr Asesiad Effaith ac rwy’n fodlon, o ystyried y dystiolaeth sydd ar gael, ei fod yn cynrychioli barn resymol o gostau, buddiannau ac effaith yr opsiynau arweiniol.
Llofnodwyd gan y  cyfrifol:	 Dyddiad:	

Crynodeb: Dadansoddiad a Thystiolaeth Opsiwn Polisi 1 – Cyhoeddiadau ar-lein y Deyrnas Unedig 
Disgrifiad: Gwneud dim, h.y. gadael y cyfrifoldeb am archifo i’r farchnad
Blwyddyn Sylfaen Pris 2009	Blwyddyn Sylfaen GP 2010	Cyfnod Amser Blynyddoedd 10	Budd Net (Gwerth Presennol (GP) (£miliwn)	
			Isaf: 0	Uchaf: 0	Amcan Gorau: 0	

COSTAU (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Cost
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	0	   	0	0	
Uchaf 	0		0	0	
Amcan Gorau
	0		0	0	
Disgrifiad a graddfa costau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Nid oes unrhyw gostau i’r Llyfrgelloedd gan mai’r cyhoeddwyr a fyddai’n gyfrifol am archifo’u deunydd. Bydd costau yn codi i gyhoeddwyr sy’n creu eu harchifau eu hunain, ond ni fyddai unrhyw orfodaeth i wneud hynny ac felly nid oes modd cyfrifo’r costau hyn. 
	
Costau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
     	
BUDDION (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Budd
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	0	   	0	0	
Uchaf 	0		0	0	
Amcan Gorau
	0		0	0	
Disgrifiad o raddfa buddiannau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
Er bod rhai cyhoeddwyr proffesiynol yn archifo eu deunydd eu hunain, awgryma tystiolaeth nad yw'r mwyafrif helaeth o gyhoeddwyr cyhoeddiadau ar-lein unigol sydd ar gael yn rhydd o fewn parth y DU yn gwneud. Felly bydd cyfran sylweddol o allbwn diwylliannol a deallusol y DU wedi ei golli am byth.
	
Buddiannau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
     	
Tybiaethau/sensitifeddau/risgiau allweddol	Cyfradd ostyngol (%)
	3.5	
     	

Effaith ar faich gweinyddol (BG) (£miliwn): 	Effaith ar arbedion cost polisi	O fewn cwmpas	
BG Newydd:      	Arbedion BG:      	Net:      	Arbedion cost polisi:      		

Gorfodi, Gweithredu ac Effeithiau Ehangach
Beth yw cwmpas daearyddol y polisi/opsiwn? 	Y Deyrnas Unedig ac Iwerddon	
Pryd y bydd y polisi’n cael ei weithredu?	     	
Pa sefydliad neu sefydliadau a fydd yn gweithredu’r polisi?	Amh	
Beth yw’r newid blynyddol mewn cost gweithredu (£miliwn)?	Amh	
A yw gorfodaeth yn cydymffurfio ag egwyddorion Hampton? 	Amh	
A yw gweithrediad yn mynd tu hwnt i isafswm gofynion yr UE?		
Beth yw’r newid CO2 cyfatebol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr? 
(Cyfatebol i CO2 miliwn tunnell metrig) 	Masnachir: 
Amh	Heb Fasnachu:
Amh	
A yw’r cynnig yn cael effaith ar gystadlu?		
Pa gyfran (%) o Gyfanswm costau/buddion GP y gellir ei phriodoli’n uniongyrchol i ddeddfwriaeth sylfaenol, os yn berthnasol?	Costau: 
Amh	Buddion:
Amh	
Cost flynyddol (£miliwn) fesul sefydliad
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)
	Micro
Amh	< 20
Amh	Bychan
Amh	Canolig
Amh	Mawr
Amh	
A oes unrhyw un o’r sefydliadau hyn wedi eu heithrio?						

Profion Effaith Penodol: Rhestr Wirio
Yn y tabl isod, fe gyflwynir gwybodaeth am unrhyw brofion effaith penodol a gyflawnwyd fel rhan o’r dadansoddiad o’r dewisiadau a geir yn y sylfaen tystiolaeth. Am ganllaw ar sut i gwblhau pob prawf, cliciwch ddwywaith ar y ddolen ar gyfer y canllaw a ddarparwyd gan yr adran berthnasol. 
Sylwer nad yw’n fwriad yw’r rhestr wirio hon restru pob un ystyriaeth statudol y dylai adrannau eu hystyried wrth benderfynu pa opsiwn polisi i’w ddewis. Yr adrannau sy’n gyfrifol am sicrhau y cydymffurfir â’u dyletswyddau.
A yw’ch opsiwn/cynnig polisi yn cael effaith ar...?	Effaith	Cyf tud yn yr Asesiad	
Dyletswyddau cydraddoldeb statudol
	Na	   	

Effeithiau economaidd 		
Cystadleuaeth 	Na	   	
Cwmnïau bach 	Na	   	

Effeithiau amgylcheddol		
Asesiad nwyon tŷ gwydr 	Na	   	
Materion amgylcheddol ehangach 	Na	   	

Effeithiau cymdeithasol			
Iechyd a lles 	Na	   	
Hawliau dynol 	Na	   	
System cyfiawnder 	Na	   	
Prawfesur anghenion gwledig 	Na	   	

Datblygiad cynaliadwy
	Na	   	

Crynodeb: Dadansoddiad a Thystiolaeth Opsiwn Polisi 2 – Cyhoeddiadau ar-lein y Deyrnas Unedig
Disgrifiad: 
Cynlluniau gwirfoddol, ar gyfer cynaeafu seiliedig ar ganiatadau gan lyfrgelloedd a chyflenwi gweithiau eraill gan gyhoeddwyr
Blwyddyn Sylfaen Pris 2009	Blwyddyn Sylfaen GP 2010	Cyfnod Amser Blynyddoedd 10	Budd Net (Gwerth Presennol (GP) (£miliwn)	
			Isaf: -£27.2m	Uchaf: -£44.9m	Amcan Gorau: -£36.0m	

COSTAU (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Cost
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	£4.8m	10	£2.8m	£27.2m	
Uchaf 	£8.5m		£4.6m	£44.9m	
Amcan Gorau
	£6.6m		£3.7m	£36.0m	
Disgrifiad a graddfa costau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Mae costau llyfrgelloedd ar gyfer cynaeafu seiliedig ar ganiatadau yn dod i gyfanswm o £0.7m - £1.0m y flwyddyn. Mae costau llyfrgelloedd ar gyfer cynlluniau adneuo gwirfoddol yn dod i gyfanswm o £0.6m - £0.9m gan godi i £1.0m - £1.3m. Mae costau sefydlu yn £2.2m - £3.1m dros dair blynedd a chostau parhaus gwella systemau a diogelu yn amrywio o £0.4m - £1.1m y flwyddyn. Mae costau cyhoeddwyr yn £0.4m - £1.0m gan godi i £0.9m - £2.4m ar gyfer costau gweinyddol adneuo (£3 - £6.5 fesul adnau). Mae costau sefydlu cyhoeddwyr yn amrywio o £0.2m i £1.4m mewn gwahanol flynyddoedd.
	
Costau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Bydd cyhoeddwyr sy’n adneuo gwaith o bosibl yn ildio rhan o'u huchelfraint dan hawlfraint i ymwela ar weithiau ac elwa o’r buddsoddiad maent wedi eu gwneud ynddynt. I leihau’r golled hon, gellir cyfyngu ar fynediad i gopïau a archifwyd i eiddo corfforol y Llyfrgelloedd, ei gyfyngu i nifer benodol o bobl ar unrhyw adeg, neu ei wahardd am gyfnod o amser. Os pennir bod cyfyngiadau mynediad o’r fath yn annigonol, yna fe all y cyhoeddwr ddewis peidio cymryd rhan yn y cynllun gwirfoddol ar gyfer cyhoeddiadau ar-lein ble codir tâl neu sy’n amodol i gyfyngiadau ar fynediad i’r cyhoedd.	
BUDDION (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Budd
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	NA	   	NA	NA	
Uchaf 	NA		NA	NA	
Amcan Gorau
	NA		NA	NA	
Disgrifiad o raddfa buddiannau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
     	
Buddiannau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Bydd rhywfaint o gadwraeth o dreftadaeth gyhoeddedig ar-lein y genedl, ond nid mewn modd systematig ac ni fydd y mwyafrif helaeth yn cael ei gipio. Erbyn blwyddyn 10, dim ond oddeutu 0.1% o’r gwefannau a chyhoeddiadau sydd ar gael i bawb, a 40%-55% o gyhoeddiadau eraill y gellid eu harchifo. Gweler Tabl 12 am gymhariaeth lawn o faint archif y we, e-lyfrau/e-bapurau newydd, cyfnodolion a archifwyd, a buddiannau eraill ar gyfer pob opsiwn.
	
Tybiaethau/sensitifeddau/risgiau allweddol	Cyfradd ostyngol (%)
	3.5	
Heb amddiffyniad statudol, fe allai cyhoeddwyr sy’n adneuo neu berchnogion gwefannau sy’n rhoi caniatâd i lyfrgell adneuo gynaeafu, risgio hawliad am droseddau hawlfraint am un rheswm neu fwy. Fe allai’r llyfrgelloedd adneuo hefyd risgio hawliad am droseddau hawlfraint parthed cipluniau a archifwyd o wefannau neu gopïau a adneuwyd o weithiau eraill. Yn ogystal, fe allai unigolyn sydd wedi ei ddifenwi mewn deunydd a archifwyd fod ag achos i hawlio parthed y copi a archifwyd, fel arfer oherwydd bod ei argaeledd parhaus i ddarllenwyr yn bytholi’r difenwad.

Effaith ar faich gweinyddol (BG) (£miliwn): 	Effaith ar arbedion cost polisi	O fewn cwmpas	
BG Newydd:      	Arbedion BG:      	Net:      	Arbedion cost polisi:      		

Gorfodi, Gweithredu ac Effeithiau Ehangach
Beth yw cwmpas daearyddol y polisi/opsiwn?	Y Deyrnas Unedig ac Iwerddon	
Pryd y bydd y polisi’n cael ei weithredu?	     	
Pa sefydliad neu sefydliadau a fydd yn gweithredu’r polisi?	Llyfrgelloedd Adneuo'r Deyrnas Unedig	
Beth yw’r newid blynyddol mewn cost gweithredu (£miliwn)?	Ddim yn gwybod	
A yw gorfodaeth yn cydymffurfio ag egwyddorion Hampton?		
A yw gweithrediad yn mynd tu hwnt i isafswm gofynion yr UE?		
Beth yw’r newid CO2 cyfatebol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr? 
(Cyfatebol i CO2 miliwn tunnell metrig) 	Masnachir: 
Amh	Heb Fasnachu:
Amh	
A yw’r cynnig yn cael effaith ar gystadlu?		
Pa gyfran (%) o Gyfanswm costau/buddion GP y gellir ei phriodoli’n uniongyrchol i ddeddfwriaeth sylfaenol, os yn berthnasol?	Costau: 
Amh	Buddion:
Amh	
Cost flynyddol (£miliwn) fesul sefydliad
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)
	Micro
     	< 20
     	Bychan
     	Canolig
     	Mawr
     	
A oes unrhyw un o’r sefydliadau hyn wedi eu heithrio?						

Profion Effaith Penodol: Rhestr Wirio
Yn y tabl isod, fe gyflwynir gwybodaeth am unrhyw brofion effaith penodol a gyflawnwyd fel rhan o’r dadansoddiad o’r dewisiadau a geir yn y sylfaen tystiolaeth. Am ganllaw ar sut i gwblhau pob prawf, cliciwch ddwywaith ar y ddolen ar gyfer y canllaw a ddarparwyd gan yr adran berthnasol. 
Sylwer na fwriedir i’r rhestr wirio hon restru pob un ystyriaeth statudol y dylai adrannau eu hystyried wrth benderfynu pa opsiwn polisi i’w ddewis. Yr adrannau sy’n gyfrifol am sicrhau y cydymffurfir â’u dyletswyddau.
A yw’ch opsiwn/cynnig polisi yn cael effaith ar...?	Effaith	Cyf tud yn yr Asesiad	
Dyletswyddau cydraddoldeb statudol
		   	

Effeithiau economaidd 		
Cystadleuaeth 		   	
Cwmnïau bach 		   	

Effeithiau amgylcheddol		
Asesiad nwyon tŷ gwydr 		   	
Materion amgylcheddol ehangach 		   	

Effeithiau cymdeithasol			
Iechyd a lles 		   	
Hawliau dynol 		   	
System cyfiawnder 		   	
Prawfesur anghenion gwledig 		   	

Datblygiad cynaliadwy
		   	

Crynodeb: Dadansoddiad a Thystiolaeth Opsiwn Polisi 3 – Cyhoeddiadau ar-lein y Deyrnas Unedig
Disgrifiad: 
Rheoleiddio statudol yn galluogi llyfrgelloedd i gynaeafu gweithiau yn uniongyrchol o’r rhyngrwyd ar gyfer cynnwys sydd am ddim yn unig a chynllun gwirfoddol ar gyfer cyhoeddiadau ar-lein ble codir tâl neu sy’n amodol i gyfyngiadau ar fynediad i’r cyhoedd.

Blwyddyn Sylfaen Pris 2009	Blwyddyn Sylfaen GP 2010	Cyfnod Amser Blynyddoedd 10	Budd Net (Gwerth Presennol (GP) (£miliwn)	
			Isaf: -£30.3m	Uchaf: -£48.6m	Amcan Gorau: -£39.5m	

COSTAU (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Cost
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	£4.8m	10	£3.2m	£30.3m	
Uchaf 	£8.5m		£5.0m	£48.6m	
Amcan Gorau
	£6.6m		£4.1m	£39.5m	
Disgrifiad a graddfa costau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Cost llyfrgelloedd ar gyfer cynaeafu yn dod i £0.9m - £1.3m y flwyddyn gan godi i £1.4m - £1.9m. Mae costau llyfrgelloedd ar gyfer cynlluniau adneuo gwirfoddol yn dod i gyfanswm o £0.6m - £0.9m gan godi i £1.0m - £1.3m. Mae costau sefydlu yn £2.2m - £3.1m dros dair blynedd a chostau parhaus gwella systemau a diogelu yn amrywio o £0.4, - £1.1m y flwyddyn. Mae costau cyhoeddwyr yn £0.2m - £0.5m gan godi i £0.6m - £2.0m ar gyfer costau gweinyddol adneuo (£3 - £6.5 fesul adnau). Mae costau sefydlu cyhoeddwyr yn amrywio o £0.22m i £1.4m mewn gwahanol flynyddoedd.
	
Costau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Bydd cyhoeddwyr sy’n adneuo gwaith o bosibl yn ildio rhan o'u huchelfraint dan hawlfraint i ymwela ar weithiau ac elwa o’r buddsoddiad maent wedi’i wneud ynddynt. I leihau’r golled hon, byddai angen cyfyngu mynediad i bob copi a archifwyd i eiddo corfforol y Llyfrgelloedd ac i nifer benodol o bobl ar unrhyw un adeg. Gellid rhoi gwaharddiad ar adneuon gwirfoddol am gyfnod o amser. Os pennir fod cyfyngiadau mynediad o’r fath yn annigonol, yna gall y cyhoeddwr ddewis peidio cymryd rhan.
	
BUDDION (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Budd
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	NA	   	NA	£16.4m	
Uchaf 	NA		NA	£22.8m	
Amcan Gorau
	NA		NA	£19.6m	
Disgrifiad o raddfa buddiannau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
Bydd y rheoliadau newydd yn lleihau’r baich ar gyhoeddwyr gan na fyddant bellach angen cyflwyno copïau caled o adneuon ac felly byddant yn sicrhau arbedion a chronni buddion o’r opsiwn hwn. Esbonnir y dull ar gyfer cyfrifo’r arbedion hyn dan opsiwn 4 yn yr adran ganlynol. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod nad yw’n hawdd pennu gwerth ariannol ar y buddion hyn ac er ein bod wedi cynnig amcangyfrif cyffredinol o’r arbedion uchod, fe hoffem ddefnyddio’r ymgynghoriad i gasglu gwell gwybodaeth a thystiolaeth ar amcangyfrifon a thybiaethau a ddefnyddiasom a hefyd i weld beth mae’r cyhoeddwyr yn credu yw’r costau ar gyfer adneuo copïau caled ar hyn o bryd.	
Buddiannau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Bydd llyfrgelloedd yn gallu cynaeafu yn systematig, gan gynhyrchu un archif o dreftadaeth gyhoeddedig ar-lein y genedl er lles ymchwilwyr a chenedlaethau i ddod. Erbyn blwyddyn 10 gellid archifo cwmpas o hyd at 100% o’r gwefannau a chyhoeddiadau sydd ar gael i bawb, a 40%-55% o gyhoeddiadau eraill ellid eu harchifo. Gweler Tabl 12 am gymhariaeth lawn o faint archif y we, e-lyfrau/e-bapurau newydd, cyfnodolion a archifwyd, a buddiannau eraill ar gyfer pob opsiwn.
 	
Tybiaethau/sensitifeddau/risgiau allweddol	Cyfradd ostyngol (%)
	3.5	
Heb amddiffyniad statudol, fe allai cyhoeddwyr sy’n adneuo neu berchnogion gwefannau sy’n rhoi caniatâd i lyfrgell adneuo gynaeafu, risgio hawliad am drosedd hawlfraint am un rheswm neu fwy. Fe allai’r llyfrgelloedd adneuo hefyd risgio hawliad am droseddau hawlfraint parthed cipluniau a archifwyd o wefannau neu gopïau a adneuwyd o weithiau eraill. Yn ogystal, fe allai unigolyn sydd wedi ei ddifenwi mewn deunydd a archifwyd fod ag achos i hawlio parthed y copi a archifwyd, fel arfer oherwydd bod ei argaeledd parhaus i ddarllenwyr yn bytholi’r difenwad. Bydd deunydd a gynaeafir dan y rheoliad yn cael ei ddiogelu yn erbyn hyn, ond nid deunydd a adneuir dan gynlluniau gwirfoddol.

Effaith ar faich gweinyddol (BG) (£miliwn): 	Effaith ar arbedion cost polisi	O fewn cwmpas	
BG Newydd:      	Arbedion BG:      	Net:      	Arbedion cost polisi:      		

Gorfodi, Gweithredu ac Effeithiau Ehangach
Beth yw cwmpas daearyddol y polisi/opsiwn?	      	
Pryd y bydd y polisi’n cael ei weithredu?	     	
Pa sefydliad neu sefydliadau a fydd yn gweithredu’r polisi? 	Llyfrgelloedd Adneuo'r Deyrnas Unedig a’r llysoedd	
Beth yw’r newid blynyddol mewn cost gweithredu (£miliwn)?	Ddim yn gwybod	
A yw gorfodaeth yn cydymffurfio ag egwyddorion Hampton? Ddim yn siŵr?		
A yw gweithrediad yn mynd tu hwnt i isafswm gofynion yr UE?		
Beth yw’r newid CO2 cyfatebol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr? 
(Cyfatebol i CO2 miliwn tunnell metrig) 	Masnachir: 
Amh	Heb Fasnachu:
Amh	
A yw’r cynnig yn cael effaith ar gystadlu?		
Pa gyfran (%) o Gyfanswm costau/buddion GP y gellir eu priodoli’n uniongyrchol i ddeddfwriaeth sylfaenol, os yn berthnasol?	Costau: 
Amh	Buddion:
Amh	
Cost blynyddol (£miliwn) fesul sefydliad
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)
	Micro
     	< 20
     	Bychan
     	Canolig
     	Mawr
     	
A oes unrhyw un o’r sefydliadau hyn wedi eu heithrio?						

Profion Effaith Penodol: Rhestr Wirio
Yn y tabl isod, fe gyflwynir gwybodaeth am unrhyw brofion effaith penodol a gyflawnwyd fel rhan o’r dadansoddiad o’r dewisiadau a geir yn y sylfaen tystiolaeth. Am ganllaw ar sut i gwblhau pob prawf, cliciwch ddwywaith ar y ddolen ar gyfer y canllaw a ddarparwyd gan yr adran berthnasol. 
Sylwer nad yw’n fwriad yw’r rhestr wirio hon restru pob un ystyriaeth statudol y dylai adrannau eu hystyried wrth benderfynu pa opsiwn polisi i’w ddewis. Yr adrannau sy’n gyfrifol am sicrhau y cydymffurfir â’u dyletswyddau.
A yw’ch opsiwn/cynnig polisi yn cael effaith ar...?	Effaith	Cyf tud yn yr Asesiad	
Dyletswyddau cydraddoldeb statudol
		   	

Effeithiau economaidd 		
Cystadleuaeth 		   	
Cwmnïau bach  		   	

Effeithiau amgylcheddol		
Asesiad nwyon tŷ gwydr 		   	
Materion amgylcheddol ehangach 		   	

Effeithiau cymdeithasol			
Iechyd a lles 		   	
Hawliau dynol 		   	
System cyfiawnder 		   	
Prawfesur anghenion gwledig 		   	

Datblygiad cynaliadwy
		   	

Crynodeb: Dadansoddiad a Thystiolaeth Opsiwn Polisi 4 – Cyhoeddiadau ar-lein y Deyrnas Unedig
Disgrifiad: Rheoleiddio statudol ar gyfer cynaeafu gan lyfrgelloedd ac, ar gais, cyflenwi gweithiau eraill gan gyhoeddwyr. 
Blwyddyn Sylfaen Pris 2009	Blwyddyn Sylfaen GP 2010	Cyfnod Amser Blynyddoedd 10	Budd Net (Gwerth Presennol (GP) (£miliwn)	
			Isaf: -£20.3m	Uchaf: -£41.0m	Amcan Gorau: -£30.6m	

	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Cost
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	£7.4m	10	£3.7m	£36.7m	
Uchaf 	£13.9m		£6.4m	£63.8m	
Amcan Gorau
	£10.6m		£5.0m	£50.2m	
Disgrifiad a graddfa costau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Cost llyfrgelloedd ar gyfer cynaeafu yn dod i £0.9m - £1.3m y flwyddyn gan godi i £1.4m - £1.9m. Cyfanswm cost i lyfrgelloedd ar gyfer adneuo seiliedig ar hysbysiad £0.8m - £1.2m gan godi i £1.0m - £1.5m. Mae costau sefydlu yn £2.2m - £3.1m dros dair blynedd a chostau parhaus gwella systemau a diogelu yn amrywio o £0.4, - £1.1m y flwyddyn. Mae costau cyhoeddwyr yn £0.3m - £1.0m gan godi i £1.3m - £3.9m ar gyfer costau gweinyddol adneuo (£3 - £6.5 fesul adnau). Mae costau sefydlu cyhoeddwyr yn amrywio o £0.3m i £2.9m mewn gwahanol flynyddoedd.
Costau i gyhoeddwyr o £10.5m (isaf) i £27.4m (uchaf) gyda’r amcangyfrif gorau (pwynt canol) o £18.9m (mewn gwerth presennol net dros 10 mlynedd).

Costau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Bydd cyhoeddwyr sy’n adneuo gwaith o bosibl yn ildio rhan o'u huchelfraint dan hawlfraint i ymwela ar weithiau ac elwa o’r buddsoddiad maent wedi’i wneud ynddynt. I leihau’r golled hon, byddai angen cyfyngu mynediad i bob copi a archifwyd i eiddo corfforol y Llyfrgelloedd ac i nifer benodol o bobl ar unrhyw un adeg. Ar gyfer cyhoeddiadau gwerth uchel / niferoedd bychan penodol, fe ellid cytuno ar waharddiadau am gyfnod o amser.
	
BUDDION (£m)	Cyfanswm Trosiant 
	(Pris Cyson)	Blynyddoedd

	Cyfartaledd Blynyddol
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)	Cyfanswm Budd
(Gwerth Presennol)	
Isaf 	Amh	   	Amh	£16.4m	
Uchaf 	Amh		Amh	£22.8m	
Amcan Gorau
	Amh		Amh	£19.6m	
Disgrifiad o raddfa buddiannau allweddol y pennwyd gwerth ariannol arnynt gan y ‘prif grwpiau a effeithiwyd’ 
Bydd y rheoliadau newydd yn lleihau’r baich ar gyhoeddwyr gan na fyddant bellach angen cyflwyno copïau caled o adneuon ac felly byddant yn sicrhau arbedion a chronni buddion o’r opsiwn hwn. Esbonnir y dull ar gyfer cyfrifo’r arbedion hyn dan opsiwn 4 yn yr adran ganlynol. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod nad yw’n hawdd pennu gwerth ariannol ar y buddion hyn ac er ein bod wedi cynnig amcangyfrif cyffredinol o’r arbedion uchod, fe hoffem ddefnyddio’r ymgynghoriad i gasglu gwell gwybodaeth a thystiolaeth ar amcangyfrifon a thybiaethau a ddefnyddiasom a hefyd i weld beth mae’r cyhoeddwyr yn credu yw’r costau ar gyfer adneuo copïau caled ar hyn o bryd.

Cyfanswm o arbedion 10 mlynedd (buddiannau) o £16.4miliwn (isaf) i £22.8m (uchaf) ac amcangyfrif gorau (pwynt canol) o £19.6m (mewn gwerth presennol net dros 10 mlynedd), tudalennau 111-112.

Mae hyn yn rhoi buddion net i fusnesau mewn gwerth presennol net dros 10 mlynedd o £0.7m gan ei wneud yn gost niwtral. Tudalennau 68-69.

	
Buddiannau anariannol allweddol eraill gan y ‘prif grwpiau a effeithir’ 
Bydd llyfrgelloedd yn gallu cynaeafu yn systematig, gan gynhyrchu un archif o treftadaeth gyhoeddedig ar-lein y genedl er lles ymchwilwyr a chenedlaethau i ddod. Hyd at 100% o wefannau a cyhoeddiadau sydd ar gael i bawb, a 100% o’r cyhoeddiadau eraill y gellid eu harchifo. Gweler tabl 12 am gymhariaeth lawn o faint archif y we, e-lyfrau/e-bapurau newydd, cyfnodolion a archifwyd, a buddiannau eraill ar gyfer pob opsiwn.
	
Tybiaethau/sensitifeddau/risgiau allweddol	Cyfradd ostyngol (%)
	3.5	
Mae deunydd a adneuir neu a gesglir trwy reoleiddio dan y Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 yn elwa o ddau gysur cyfreithiol pwysig; trwy adran 8, nid yw’r llyfrgelloedd adneuo yn troseddu ar hawlfraint na hawliau cronfa ddata trwy gynaeafu copïau o’r rhyngrwyd, a thrwy adran 9, mae’r cyhoeddwr hefyd wedi ei amddiffyn yn erbyn troseddau hawlfraint, hawl cyhoeddi neu hawliau cronfa ddata, ac yn erbyn unrhyw honiad o dor cytundeb, parthed copïau a adneuwyd. Yn ogystal, mae gweithrediad adran 10 Deddf 2003 yn lleihau’r risg o atebolrwydd am unrhyw honiadau o ddifenwad parthed y copïau a archifwyd yn ddramatig.

	

Effaith ar faich gweinyddol (BG) (£miliwn): 	Effaith ar arbedion cost polisi	O fewn cwmpas	
BG Newydd:      	Arbedion BG:      	Net:      	Arbedion cost polisi:      		

Gorfodi, Gweithredu ac Effeithiau Ehangach
Beth yw cwmpas daearyddol y polisi/opsiwn?	Y Deyrnas Unedig ac Iwerddon	
Pryd y bydd y polisi’n cael ei weithredu?	     	
Pa sefydliad neu sefydliadau fydd yn gweithredu’r polisi?	Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol y Deyrnas Unedig a’r Llysoedd	
Beth yw’r newid blynyddol mewn cost gweithredu (£miliwn)?	Dddim yn gwybod	
A yw gorfodaeth yn cydymffurfio ag egwyddorion Hampton?		
A yw gweithrediad yn mynd tu hwnt i isafswm gofynion yr UE?		
Beth yw’r newid CO2 cyfatebol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr? 
(Cyfatebol i CO2 miliwn tunnell metrig) 	Masnachir: 
Amh	Heb Fasnachu:
Amh	
A yw’r cynnig yn cael effaith ar gystadlu?		
Pa gyfran (%) o Gyfanswm costau/buddion GP y gellir eu priodoli’n uniongyrchol i ddeddfwriaeth sylfaenol, os yn berthnasol?	Costau: 
Amh	Buddion:
Amh	
Cost blynyddol (£miliwn) fesul sefydliad
(ac eithrio Trosiant) (Pris Cyson)
	Micro
     	< 20
     	Bychan
     	Canolig
     	Mawr
     	
A oes unrhyw un o’r sefydliadau hyn wedi eu heithrio?						

Profion Effaith Penodol: Rhestr Wirio
Yn y tabl isod, fe gyflwynir gwybodaeth am unrhyw brofion effaith penodol a gyflawnwyd yn rhan o’r dadansoddiad o’r dewisiadau a geir yn y sylfaen tystiolaeth. Am ganllaw ar sut i gwblhau pob prawf, cliciwch ddwywaith ar y ddolen ar gyfer y canllaw a ddarparwyd gan yr adran berthnasol. 

Sylwer nad yw’n fwriad i’r rhestr wirio hon restru pob un ystyriaeth statudol y dylai adrannau eu hystyried wrth benderfynu pa opsiwn polisi i’w ddewis. Yr adrannau sy’n gyfrifol am sicrhau y cydymffurfir â’u dyletswyddau.
A yw’ch opsiwn/cynnig polisi yn cael effaith ar...?	Effaith	Cyf tud yn yr Asesiad	
Dyletswyddau cydraddoldeb statudol
	Na	   	

Effeithiau economaidd 		
Cystadleuaeth 	Na	   	
Cwmnïau bach 	Oes	70	

Effeithiau amgylcheddol		
Asesiad nwyon tŷ gwydr 	Na	   	
Materion amgylcheddol ehangach 	Na	   	

Effeithiau cymdeithasol			
Iechyd a lles 	Na	   	
Hawliau dynol 	Na	   	
System cyfiawnder 	Na	   	
Prawfesur anghenion gwledig 	Na	   	

Datblygiad cynaliadwy
	Na	   	

Sylfaen Tystiolaeth (ar gyfer dalenni crynodeb) – Nodiadau
Defnyddiwch y gofod hwn i gyflwyno’r cyfeiriadau, tystiolaeth, dadansoddiad a naratif manwl a ddefnyddiasoch i gynhyrchu’ch opsiynau polisi neu gynnig. Cwblhewch yr adran Cyfeiriadau.
Cyfeiriadau
Rhaid cynnwys y cyfeiriadau at ddeddfwriaeth berthnasol, megis asesiad effaith cyhoeddus o gamau cynharach (e.e. Ymgynghoriad, Terfynol, Deddfiad).

Rhif	Deddfwriaeth neu gyhoeddiad	
9		Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003
 ( http://www.opsi.gov.uk/acts/acts2003/ukpga_20030028_en_1 )	
10		Asesiad Effaith Rheoleiddiol ar gyfer Mesur Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol, 2003
 ( http://www.culture.gov.uk/images/publications/RIALegalDepositLibrariesFinalMArch2003.pdf )	
11		Ymgynghoriad: Cynnig ar Gasglu a Diogelu Cyhoeddiadau All-lein a Microffurf y Deyrnas Unedig a Chyhoeddiadau Ar-lein y Deyrnas Unedig (Ar gael yn rhad ac am ddim heb unrhyw gyfyngiadau mynediad)
 (http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.culture.gov.uk/reference_library/consultations/6506.aspx) 	
 
Sylfaen Tystiolaeth
Sicrhewch fod y wybodaeth yn yr adran hon yn darparu tystiolaeth eglur o’r wybodaeth a ddarparwyd yn nhudalennau crynodeb y ffurflen hon (argymhellir uchafswm o 30 tudalen). Cwblhewch y Proffil blynyddol o gostau a buddiannau ariannol (trosiant a chylchol) isod ar gyfer oes y polisi a ffafrir (defnyddiwch y daenlen a atodwyd os yw’r cyfnod yn hirach na 10 mlynedd).
Mae’r daenlen hefyd yn cynnwys tabl newidiadau allyriadau y bydd angen i chi ei gwblhau os yw’ch mesur yn cael effaith ar allyriadau nwyon tŷ gwydr.
Proffil blynyddol o gostau a buddiannau ariannol* - (£miliwn) prisiau sefydlog 
	B0	B1	B2	B3	B4	B5	B6	B7	B8	B9	
Costau Trosiant	3.0	1.4	1.4	0.5	0.5	0.5	0.5	0.5	1.1	1.1	
Costau cylchol blynyddol	3.3	3.7	4.1	4.8	5.2	5.4	5.6	5.7	6.1	6.5	
Cyfanswm costau blynyddol	6.3	5.1	5.5	5.3	5.7	5.9	6.1	6.2	7.1	7.6	
Buddiannau trosiant	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
Buddiannau blynyddol cylchol	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
Cyfanswm buddion blynyddol	     	     	     	     	     	     	     	     	     	     	
* Ar gyfer buddion nad ydynt yn ariannol, gweler y tudalennau crynodeb a’r brif adran sylfaen tystiolaeth

Sylfaen Tystiolaeth (ar gyfer dalenni crynodeb)

Mater dan ystyriaeth

Mae diflaniad treftadaeth ar ba bynnag ffurf yn golygu colli gwerth, ac mae cenhedloedd yn ceisio cynnal, cynyddu a lledaenu gwybodaeth trwy sicrhau cadwraeth a gwarchodaeth o’u hetifeddiaeth ddogfennol o lyfrau, papurau, gweithiau celf a chofebion o hanes a gwyddoniaeth. Ar gyfer cyhoeddiadau print (nid digidol) mae’r llyfrgelloedd ac archifau cenedlaethol yn delio â’r mater hwn fel arfer, weithiau ynghyd â llyfrgelloedd ymchwil dethol, gan greu a gwarchod casgliad cynhwysfawr o allbwn print eu cenedl yn systematig. Fel arfer, fe gefnogir y gwaith hwn gan fframwaith cyfreithiol sy’n gofyn i gyhoeddwyr, ar gost iddynt eu hunain, adneuo copi o bob gwaith gyda’r llyfrgell neu lyfrgelloedd penodol - a elwir yn “adneuo cyfreithiol”. Mae hyn yn helpu sicrhau fod yna un archif, gan drechu problemau cydlynu posibl o fewn sector fawr ac amrywiol.

Mae system adneuo gyfreithiol statudol wedi bodoli yn y Deyrnas Unedig ers dros 300 mlynedd ar gyfer gweithiau print. Fodd bynnag, mae adnoddau gwybodaeth a mynegiant creadigol yn cael eu cynhyrchu, eu dosbarthu, eu gweld a’u cynnal yn gynyddol ar ffurf ddigidol. Heb fframweithiau cyfreithiol, technegol a sefydliadol priodol i sicrhau y gwarchodir y dreftadaeth ddigidol hon, mae yna berygl y bydd yn cael ei cholli am byth.

Mae’r risg hon yn cael ei chydnabod gan y gymuned ymchwil a gan nifer o gyhoeddwyr, yn arbennig y rhai sy’n cynhyrchu cyhoeddiadau o ddiddordeb ysgolheigaidd neu hanesyddol. Mae hefyd yn gyffredin i’r rhan fwyaf o genhedloedd a llywodraethau; er enghraifft, ar 15 Hydref 2003, fe fabwysiadodd aelod wladwriaethau UNESCO Siarter ar Warchod Treftadaeth Ddigidol ac mae yna fentrau mewn nifer o wledydd, neu fe fu mentrau, i ehangu’r system adneuo cyfreithiol i gynnwys cyhoeddiadau digidol. Mae’r Asesiad Effaith hwn yn ystyried opsiynau ar gyfer delio â’r mater yn y Deyrnas Unedig, parthed cynnwys digidol a gyhoeddir trwy’r rhyngrwyd i’w lawrlwytho neu weld ar-lein.

Rhesymeg dros ymyrraeth

Mae system adneuo cyfreithiol y Deyrnas Unedig wedi esblygu ar hyd y canrifoedd ond gellir ei holrhain i statudau ar gyfer Cymru a Lloegr yn 1662 ac ar gyfer y Deyrnas Unedig i gyd yn 1710. Mae Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 yn gorfodi cyhoeddwyr i adneuo, ar gost iddynt eu hunain, un copi o bob cyhoeddiad print a gyhoeddir neu a ddosbarthir yn y Deyrnas Unedig gyda’r Llyfrgell Brydeinig ac, ar gais, gyda hyd at bum llyfrgell arall. O hyn ymlaen, fe gyfeirir at y rhain fel y “llyfrgelloedd adneuo”:

•	Y Llyfrgell Brydeinig
•	Llyfrgell Bodleian, Rhydychen
•	Llyfrgell Genedlaethol yr Alban Sylwer: mae’r Ddeddf hefyd yn rhoi’r hawl i fynediad at weithiau cyfreithiol a adneuwyd â Llyfrgell Genedlaethol yr Alban ar Lyfrgell Cyfadran yr Adfocadau
•	Llyfrgell Genedlaethol Cymru
•	Llyfrgell y Brifysgol, Caergrawnt
•	Llyfrgell Coleg y Drindod, Dulyn

Mae Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 yn ymestyn darpariaethau adneuo cyfreithiol presennol ar gyfer deunydd print i gwmpasu gwaith di-brint. Mae Deddf 2003 yn rhoi grymoedd i’r Ysgrifennydd Gwladol dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon i greu deddfwriaeth eilaidd yn ymwneud â chyfrwng cyhoeddi newydd ac sy’n codi dan ei gwmpas. Rhaid i ddeddfwriaeth o’r fath gael ei gymeradwyo gan benderfyniad cadarnhaol yn nau Dŷ’r Senedd ac ni ellir ei wneud oni bai yr ymgynghorwyd â’r llyfrgelloedd adneuo a’r cyhoeddwyr y bydd yn debygol o gael effaith arnynt ac oni bai fod yr Ysgrifennydd Gwladol yn fodlon nad yw’r rheoliadau yn rhagfarnu buddiannau unigolion sy’n cyhoeddi gweithiau y mae’r rheoliadau yn ymwneud â nhw ac nad oes costau anghymesur i gyhoeddwyr. Yn 2005, fe sefydlodd yr Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon y Panel Cynghori Adneuo Cyfreithiol fel corff cyhoeddus cynghorol annibynnol anadrannol, yn gweithio ar hyd braich o’r Llywodraeth i gynghori a gwneud argymhellion ar gynnwys rheoliadau o’r fath neu opsiynau eraill.

Fe gyflwynodd y Panel Cynghori Adneuo Cyfreithiol ei argymhellion i’r Ysgrifennydd Gwladol dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon ac fe gyflawnwyd ymgynghoriad cyhoeddus ar ddechrau 2009 ar argymhellion y Panel.

Amcanion Polisi

•	I sicrhau archif genedlaethol o gyhoeddiadau ar-lein;
•	I alluogi system effeithiol ble mae deunydd yn cael ei archifo a’i ddiogelu yn y llyfrgelloedd adneuo;
•	I lywodraethu sut y gellir defnyddio'r copïau a adneuwyd, gan gydbwyso anghenion llyfrgelloedd ac ymchwilwyr gyda buddiannau cyhoeddwyr a deiliaid hawliau;
•	I hwyluso cadwraeth hirdymor, fel y gellir parhau i ddefnyddio’r deunydd yn y dyfodol; ac
•	I sicrhau hyfywedd hirdymor trwy ei gwneud yn ofynnol i Lyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr rannu rhan o’r cyfrifoldeb dros archifo heb osod baich gormodol ar unrhyw sefydliad.

Opsiwn 1: Gwneud dim, h.y. gadael y cyfrifoldeb am archifo i’r farchnad

Yr opsiwn cyntaf yw peidio cael gweithredu canolog gan y sector cyhoeddus; byddai’n rhaid i’r sector preifat a grymoedd y farchnad fod yn gyfrifol am ddatblygu, cynnal, gwarchod a darparu mynediad i archif o holl gyhoeddiadau ar-lein y Deyrnas Unedig. Byddai’r llyfrgelloedd adneuo yn parhau i gasglu ac archifo cyhoeddiadau print i’r genedl, dan ddarpariaethau presennol adneuo cyfreithiol, ond ni fyddent yn mynd ati i archifo cyhoeddiadau ar-lein mewn unrhyw fodd systematig. Gallai cyhoeddwyr unigol gysylltu â llyfrgell adneuo i archifo cyhoeddiadau ar-lein ar eu rhan, ond byddai hyn yn amodol ar drafodaethau ar wahân a dadansoddiad cost a budd ar gyfer yr amgylchiadau penodol.

Fodd bynnag, er bod rhai cyhoeddwyr proffesiynol (fel arfer y rhai mwyaf) yn archifo eu deunydd eu hunain, dengys ymholiadau gan y Panel Cynghori Adneuo Cyfreithiol nad yw’r mwyafrif helaeth o gyhoeddwyr yn y Deyrnas Unedig yn gwneud. Felly byddai cyfran sylweddol o dreftadaeth ddiwylliannol a deallusol y Deyrnas Unedig wedi ei cholli am byth. 

Yn ogystal, yn gyffredinol nid yw’r nifer gymharol fechan o gyhoeddwyr sy’n archifo eu deunydd fel arfer yn caniatáu mynediad i’r copïau a archifwyd, ac eithrio pan fydd achos o fethiant system yn effeithio ar eu prif gynnig i’r cyhoedd; neu efallai y byddant yn eu darparu ar sail fasnachol yn gyfnewid am danysgrifiad neu daliad. Felly nid yw'r opsiwn hwn yn gyfan gwbl heb gost i'r llyfrgelloedd adneuo cyfreithiol, prifysgolion a sefydliadau ymchwil eraill a ariennir gan y cyhoedd sy’n tanysgrifio i sicrhau mynediad i’w defnyddwyr, er bod yr effaith gyffredinol yn ddibwys gan mai prin iawn yw’r archifau sydd ar gael fel hyn. Hefyd, nid oes ymagwedd systematig neu gydlynol gyffredinol; mae archifo gan y sector preifat yn dueddol o gael ei drefnu’n wahanol, gyda gwahanol sefydliadau ac mewn gwahanol leoliadau, gan ei gwneud yn anodd i ymchwilwyr y dyfodol wybod ble i ddod o hyd i'r cynnwys. Felly mae’r manteision i ymchwilwyr yn gyfyngedig iawn.
Ar y cyfan, nid yw’r opsiwn hwn yn bodloni unrhyw un o’r amcanion polisi – er na fyddai’n golygu unrhyw gost, nac yn cyflawni unrhyw fanteision i’r cyhoedd.

Seilwaith Technegol Cyfrannol ar gyfer Opsiynau 2, 3 a 4

Mae’r llyfrgelloedd adneuo yn rhagweld casglu, rheoli, gwarchod a darparu mynediad i’r dreftadaeth ddigidol archifol hon trwy seilwaith technegol cyfrannol ddiogel, yn hytrach na phob llyfrgell adneuo yn datblygu a chefnogi seilweithiau unigol eu hunain. 

Mae’r seilwaith cyfrannol hwn yn seiliedig ar ehangu System Llyfrgell Ddigidol bresennol y Llyfrgell Brydeinig i gynnwys nodau atodol i storio a darparu mynediad yn Llyfrgell Genedlaethol yr Alban ac yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru (eisoes wedi ei gwblhau) ac i ddarparu mynediad atodol i Lyfrgell Bodleian, Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac, yn amodol ar gadarnhad yr Ysgrifennydd Gwladol dan adran 13 Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003, Coleg y Drindod, Dulyn. Bydd cynnwys a adneuir gydag unrhyw un o’r llyfrgelloedd adneuo i ddibenion archifo neu a gesglir ganddi yn cael ei storio’n ddiogel yn y seilwaith cyfrannol hwn, gan wneud chopïau’n awtomatig i ddiogelu rhag y risg o lygru neu golli data, ledled pedwar nod hunan wiriol yn Llundain a Swydd Efrog (Llyfrgell Brydeinig) ac Aberystwyth a Chaeredin – fe allai lleoliadau eang liniaru’r risg o ffactorau allanol yn effeithio ar seilwaith. Crëir copi wrth gefn all-lein ar wahân hefyd fel mesur pan fetho popeth arall rhag ofn y bydd methiant trychinebus o’r holl seilwaith. Yna bydd darllenwyr ym mhob llyfrgell adneuo yn gallu cael mynediad i’r cynnwys, yn amodol i amodau defnydd a ddynodwyd yn y rheoliadau drafft. 

Mae hyn yn cynrychioli arbedion cost sylweddol o gymharu â phob llyfrgell yn datblygu ei saernïaeth unigol ar wahân. Mae hefyd yn fanteisiol i gyhoeddwyr, gan mai dim ond unwaith y bydd angen iddynt adneuo i’r seilwaith cyfrannol hwn yn hytrach nag adneuo copïau unigol gyda phob llyfrgell adneuo. Fel arfer, fe ymdrinnir â’r gwaith o gyflenwi cynnwys a’r prosesau rheoli cysylltiedig trwy un llyfrgell adneuo; mae hyn yn debygol o fod y Llyfrgell Brydeinig, ond fe allai fod yn unrhyw lyfrgell adneuo yn ddibynnol ar amgylchiadau penodol, megis pan fydd cyhoeddwr eisiau cyflwyno cynnwys i’w archifo trwy drefniadau cyflenwi technegol sydd eisoes wedi eu sefydlu â llyfrgell adneuo arall.

Mae’r seilwaith craidd ar gyfer storio a gwarchod eisoes wedi ei sefydlu, gyda’i bedwar nod yn y Llyfrgell Brydeinig, Llyfrgell Genedlaethol yr Alban a Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Mae gwaith i ymestyn cysylltiadau i Lyfrgell Bodleian a Llyfrgell Prifysgol Caergrawnt ac i ddatblygu rheoliadau diogelwch a mynediad priodol eisoes wedi cychwyn.

Tabl 1: Costau sefydlu a chostau seilwaith/cadwraeth

Costau sefydlu ar gyfer saernïaeth storio technegol.	£Dim (costau suddedig)	
Costau sefydlu ar gyfer galluoedd amlyncu newydd, dolenni canfod a mynediad, a hawliau digidol a rheoliadau diogelwch.	£2.2m-£3.1m
(= £0.75m-£1.0m y flwyddyn am 3 blynedd)	
Costau parhaus cynnal a gwella systemau ar gyfer cynnwys adneuo cyfreithiol, a gweithgaredd cadwraeth ddigidol.	£0.4m-£0.7m y flwyddyn am y 3 blynedd gyntaf, yn codi i 0.75m-£1.1m y flwyddyn wedi hynny	

Opsiwn 2: Cynlluniau adneuo gwirfoddol, ar gyfer cynaeafu seiliedig ar ganiatadau gan lyfrgelloedd adneuo a chyflenwi gweithiau eraill gan gyhoeddwyr.

Yr ail opsiwn yw annog mentrau archifo canolog gan lyfrgelloedd adneuo, ond ar sail wirfoddol gyda chyhoeddwyr. 

Ni fyddai’n ddichonadwy i’r Llywodraeth na llyfrgelloedd adneuo i ddim ond prynu copi o bob cyhoeddiad i’w archifo, yn rhannol oherwydd y gost ychwanegol i bwrs y wlad, ond yn bennaf oherwydd, ar gyfer cynnwys digidol, nad yw taliad o reidrwydd yn rhoi'r hawl i'r prynwr lawrlwytho, defnyddio a chadw copi o’r gwaith ar gyfer cadwraeth – yn aml mae ar ffurf trwydded neu danysgrifiad sy’n caniatáu mynediad i ddarllen, ac am gyfnod penodol.

Ar gyfer y rhan fwyaf o wefannau a rhai cyhoeddiadau ar-lein, gall y llyfrgelloedd adneuo lawrlwytho copïau yn uniongyrchol o’r rhyngrwyd i ddibenion archifo, ond dim ond wedi cael caniatâd hawlfraint gan ddeiliad pob hawl. Mae Archif y We bresennol y Deyrnas Unedig y Llyfrgell Brydeinig, a ail-lansiwyd yn Chwefror 2010 gyda deunydd a gasglwyd o 2005 ymlaen, wedi ei ddatblygu ar y sail hon (<http://www.webarchive.org.uk/ukwa/> ). Cymerir “cipluniau” cyfnodol o wefannau dethol, eu cynnwys yn yr archif a’u darparu ar-lein i ymchwilwyr, wedi i berchennog y wefan gadarnhau’n ysgrifenedig y gall y Llyfrgell wneud hyn. Fodd bynnag, cyfyngiad o’r ymagwedd hon yw bod yn rhaid i’r wefan neu gyhoeddiad ar-lein fod ar gael i bawb am ddim, h.y. ei gyhoeddi heb gyfyngiadau ar fynediad, cyn y gellir cipio gan system gynaeafu llyfrgell adneuo.

Felly, ar gyfer yr holl gyhoeddiadau ar-lein eraill ble mae cynaeafu yn seiliedig ar ganiatâd yn anymarferol, byddai’n rhaid i’r llyfrgelloedd adneuo weithio gyda’r sefydliadau cyhoeddi masnachol i gytuno a sefydlu cynlluniau adneuo gwirfoddol, gan annog cyhoeddwyr unigol i adneuo neu ganiatáu i'r llyfrgelloedd adneuo lawrlwytho copïau o’u cyhoeddiadau. Er enghraifft, mae cod adneuo gwirfoddol ar gyfer cyhoeddiadau all-lein (ar CD, DVD a chyfryngau llaw eraill) a chyhoeddiadau microffurf eisoes yn weithredol ers nifer o flynyddoedd, ac fe sefydlwyd cynllun adneuo gwirfoddol ar gyfer e-gyfnodolion ysgolheigaidd yn 2007. Gellir adolygu amodau’r ddau gynllun trwy wefan y Llyfrgell Brydeinig: http://www.bl.uk/aboutus/stratpolprog/legaldep/index.html.

Felly mae dwy elfen i opsiwn 2: cynaeafu gan y llyfrgelloedd adneuo yn seiliedig ar ganiatâd ble y bo’n ymarferol ar gyfer mathau penodol o ddeunydd, wedi ei gyfuno â chynlluniau gwirfoddol ble mae cyhoeddwyr yn adneuo neu ddarparu mynediad i’r llyfrgelloedd adneuo i lawrlwytho copïau o weithiau eraill. 

Opsiwn 2: Costau a buddion

a) Cynaeafu’r we gan lyfrgell adneuo (seiliedig ar ganiatâd)

Mae buddion, a’r costau i lyfrgelloedd adneuo, o ychwanegu at, cynnal a gwarchod yr archif o’r we ar sail caniatadau wedi ei ddadansoddi trwy gyfeirio at dystiolaeth wirioneddol yn y Llyfrgell Brydeinig, Llyfrgell Genedlaethol yr Alban a Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn ystod y bum mlynedd ddiwethaf o ddatblygu Archif y We'r Deyrnas Unedig. Mae Archif y We'r Deyrnas Unedig bellach wedi ei ddarparu gan y Llyfrgell Brydeinig mewn partneriaeth â Llyfrgell Genedlaethol Cymru, y Cydbwyllgor Systemau Gwybodaeth, a Llyfrgell Wellcome; rhwng 2004 a 2008, fel Consortiwm Archifo’r We'r Deyrnas Unedig, roedd y grŵp hefyd yn cynnwys Llyfrgell Genedlaethol yr Alban a’r Archif Genedlaethol.

Yn ôl Nomnet, y cofrestrydd ar gyfer pob parth .uk ac eithrio .gov.uk a .ac.uk, fe gofrestrwyd dros 8.5 miliwn parth ym Mai 2010. Wedi addasiadau i dynnu gwefannau anweithredol neu rai sydd y tu allan i’r cwmpas ac i ychwanegu gwefannau hawdd eu hadnabod mewn parthau .com ac eraill, amcangyfrifodd y Panel Cynghori Adneuo Cyfreithiol fod oddeutu 5.4 miliwn o wefannau o fewn cwmpas posibl cynaeafu erbyn Mehefin 2010, gan godi i 14.2 miliwn o bosibl erbyn 2020. Mae’r angen i gael caniatâd hawlfraint o flaen llaw gan ddeiliad pob hawl yn golygu, yn yr opsiwn hwn, y byddai cliplun o’r parth cyfan o'r 5.4 miliwn o wefannau yn ymarferol amhosibl. Yn hytrach, mae’r broses angen i lyfrgell adneuo ragddethol gwefannau unigol, nodi a chysylltu â pherchennog y wefan, ac yna trafod yr amodau ar gyfer archifo eu cynnwys.

Fodd bynnag, yn aml iawn mae’n anodd neu’n amhosibl nodi’r unigolyn priodol, gan mai dim ond manylion cyswllt cyffredinol (amhenodol) y mae sefydliadau’n darparu ar eu gwefannau neu i gofrestrydd y parth. Yn ogystal, yn aml bydd cais y llyfrgell adneuo am ganiatâd yn mynd heb ei ateb, am amrywiaeth o resymau. Ers Ionawr 2005, mae’r Llyfrgell Brydeinig wedi rhagddethol 15,018 o wefannau (erbyn 30 Ebrill 2010), ond dim ond i 14,035 ohonynt y gallai gyflwyno cais ac, o’r rhain, llwyddodd i gael caniatâd ysgrifenedig gan ddim ond 3,411 ohonynt, neu 23% o’r rhai a ragddetholwyd yn wreiddiol. Mae Llyfrgell Genedlaethol yr Alban a Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi canolbwyntio ar lai o wefannau (y ddwy islaw 20% o’r nifer a dargedwyd gan y Llyfrgell Brydeinig) sydd o ddiddordeb diwylliannol penodol i’r Alban neu Gymru; mae eu cyfradd llwyddiant wedi bod ychydig yn uwch o ganlyniad, ond tebyg iawn fu eu profiad. Ar y cyfan, mae’r llyfrgelloedd adneuo yn amcangyfrif mai dim ond ar gyfer rhwng 700 a 1,200 o wefannau newydd y flwyddyn y byddant yn gallu cael caniatâd o fewn lefelau staffio presennol dan yr opsiwn hwn.

Wedi cael caniatâd ysgrifenedig, gall y llyfrgell adneuo berthnasol ddefnyddio meddalwedd cynaeafu i gasglu cipluniau neu “enghreifftiau” o’r wefan yn awtomatig. Bydd amlder cipluniau o’r fath yn amrywio ar gyfer pob gwefan, yn ddibynnol ar ei werth ymchwil ac i ba raddau mae’r cynnwys yn newid; ond mae amlder cyffredinol yn unwaith pob chwe mis ar gyfer y rhai sydd eisoes yn cymryd rhan yn Archif y We’r Deyrnas Unedig. Wrth i lyfrgelloedd adneuo ennill profiad, ac wrth wneud gwelliannau i feddalwedd, fe allai’r amlder cyfartalog gynyddu ond, yn yr Asesiad Effaith hwn, fe dybir y ceir ciplun ar gyfartaledd o ddwy i bedair gwaith y flwyddyn.

Mae’r meddalwedd cynaeafu yn casglu a chreu metadata sylfaenol yn rhan o’r broses awtomatig, er bod angen sicrwydd ansawdd ac ymyraethau dynol eraill i sicrhau fod y cynnwys a gesglir yn gyflawn a cydlynol fel ciplun, ac i ychwanegu gwybodaeth ddisgrifiadol bellach i ddefnyddwyr yr archif. Wedi cwblhau’r gwaith hwn, mae’r ciplun yn cael ei uwchlwytho i’r archif, ei storio ar storfa ddiogel y seilwaith cyfrannol sydd wedi ei gynllunio i’r diben o leihau’r risg o lygru neu golli unrhyw gynnwys, a’i ddarparu i ni.

Ar y cyfan, amcangyfrifir costau’r llyfrgelloedd adneuo ar gyfer cefnogi’r gweithgaredd hwn yn y tabl isod:

Tabl 2: Cost i’r llyfrgelloedd adneuo o gynaeafu seiliedig ar ganiatâd dan Opsiwn 2

Cost dethol a chael caniatâd ar gyfer oddeutu 700 i 1200 o wefannau newydd y flwyddyn.	£0.3m-£0.4 y flwyddyn	
Costau cynaeafu a sicrhau ansawdd gwefannau a ganiateir bedair gwaith y flwyddyn, gyda metadata ac offer canfod.	£0.3m i £0.4m y flwyddyn	
Costau blynyddol storio gyda chefnogaeth dechnegol ar gyfer gwefannau a archifwyd (amcangyfrifir 8 terabeit ym Mlwyddyn 1, yn codi i 60 terabeit erbyn Blwyddyn 10)	£0.1m-£0.2m y flwyddyn	
CYFANSWM (ac eithrio costau sefydlu a chymorth a chadwraeth barhaus - gweler tabl 1) 	£0.7m- £1.0m y flwyddyn	

Mae hyn yn cyfateb i oddeutu £13,000 y flwyddyn ar gyfer pob terabeit o ddata a archifir dros gyfnod o 10 mlynedd.
Ymchwilwyr a chenedlaethau i ddod a fydd yn elwa o’r gweithgaredd hwn yn bennaf, wrth iddynt allu defnyddio’r archif fel adnodd, a’r genedl trwy ddiogelu rhan o'i threftadaeth ddigidol. Yn ogystal ag Archif y We bresennol y Deyrnas Unedig (26,460 o enghreifftiau o 7,142 o wefannau, gyda chyfanswm o 6.4 terabeit), dros gyfnod o 10 mlynedd mae’n bosibl y gellid archifo 7,000 i 12,000 o wefannau pellach, mewn cipluniau neu enghreifftiau â chyfanswm o 50 i 80 terabeit.

Yn ogystal, mae perchnogion gwefannau fel arfer yn rhoi caniatâd i enghreifftiau a archifwyd o’u gwefan i fod ar gael am ddim ar y we. Felly, byddai’r archif yn hygyrch i unrhyw ddefnyddiwr o’r we ledled y byd ac fe allai ymchwilwyr ei defnyddio o’u cartrefi, eu swyddfeydd neu eu gweithfan, ar unrhyw adeg o’r dydd, heb orfod teithio i un o’r llyfrgelloedd adneuo.

Fodd bynnag, mae’r angen i gael caniatâd hawlfraint o flaen llaw yn gyfyngiad mawr ar y buddion; dim ond oddeutu 0.1% o wefannau’r Deyrnas Unedig y mae’r niferoedd hyn yn eu cynrychioli, cyfran fechan iawn o’r cyfanswm, ac fe allai 99.9% ddal i fod mewn perygl o gael eu colli am byth. Oherwydd y modd y ffurfir gwefannau, gyda dolenni i wefannau ac adnoddau eraill, fe allai hyn hefyd olygu y bydd nifer o’r rhai a gynaeafir yn ymddangos yn anghyflawn oherwydd bod dolenni wedi torri. 

Yn ogystal, mae’n anochel na fydd rhywfaint o’r deunydd, er cael ei ddethol am ei bwysigrwydd a gwerth ymchwil, yn cael ei archifo am nad yw deiliaid yr hawlfraint yn fodlon neu’n gallu rhoi caniatâd.

b) Cynllun gwirfoddol ar gyfer cyhoeddiadau ar-lein ble codir tâl neu sy’n amodol i gyfyngiadau ar fynediad i’r cyhoedd

Ar gyfer nifer o weithiau, nid yw'n dechnegol bosibl i lyfrgelloedd adneuo lawrlwytho copïau yn uniongyrchol o’r rhyngrwyd heb i’r cyhoeddwr ddarparu’r modd i osgoi mur dalu neu rwystr mynediad. Mewn ambell achos, byddai’n well gan y cyhoeddwr a’r llyfrgell adneuo i’r cyhoeddwyr gyflenwi’r gweithiau i’r llyfrgell mewn pecynnau gwybodaeth amwahanol yn hytrach na chaniatáu i’r llyfrgell fynd heibio mesurau diogelwch arferol y wefan a lawrlwytho’r cynnwys yn uniongyrchol, er bod yn rhaid i’r ddau opsiwn fod ar gael. 

Hefyd, rhan o ddefnyddioldeb archif o’r we yw ei hehangder, a geir trwy gipluniau cyfnodol o nifer o wefannau ar unwaith, ond mae cyhoeddiadau eraill megis e-lyfrau, papurau digidol, e-gyfnodolion a chyfnodolion electronig eraill fel arfer yn weithiau arwahanol ac fe allai fod yn fwy defnyddiol i’w prosesu fel eitemau ar wahân, unigol i’w canfod ac astudio yn archifau’r llyfrgelloedd adneuo. Mae hyn yn galw am angen cyfatebol i gaffael neu greu metadata disgrifiadol gwell ac mae’r prosesau sy’n gysylltiedig ag adneuo, caffael, proses, gwarchod a darparu gwaith o’r fath i’w ganfod a'i ddefnyddio gan ymchwilwyr oll yn wahanol iawn i’r prosesau sy’n cefnogi archif o wefannau a gynaeafwyd.

Felly ni fyddai cynaeafu seiliedig ar ganiatadau ynddo’i hun un ddigonol fel datrysiad a byddai angen sefydlu cynlluniau gwirfoddol hefyd i gyhoeddwyr adneuo, neu ddarparu mynediad i lyfrgelloedd lawrlwytho copïau o weithiau eraill. Amcangyfrifwyd costau a buddion o gynlluniau gwirfoddol o’r fath trwy gyfeirio at y 12 mis diweddaraf o gynllun adneuo gwirfoddol prawf ar gyfer e-gyfnodolion ysgolheigaidd yn y Llyfrgell Brydeinig, ac adneuon gwirfoddol neu roddion eraill a’r profiad cyffredinol o ddelio â chynnwys digidol dan drefniadau trwyddedig gyda chyhoeddwyr penodol.

Gall strwythur technegol a fformat gwaith o’r fath hefyd amrywio’n sylweddol rhwng gwahanol gyhoeddwyr a gwahanol fathau o gynnwys. Er enghraifft, mae e-gyfnodolion a adneuwyd dan y cynllun gwirfoddol presennol wedi amrywio o gyflwyniadau PDF syml o’r rhifyn print, i becyn wedi’i warchod a chymhleth o ffeiliau yn cynnwys erthyglau unigol a metadata mewn XML gyda delweddau arwahanol, ffeiliau isradd a chynnwys ategol yn ogystal â maniffestau a phrawfsymiau. Mewn gwirionedd, er gwaethaf nifer o fentrau i hyrwyddo fformatau a dulliau dewisol, neu gydgyfeiriant mewn ffaith, hyd nes y bydd gwell technolegau neu safonau yn dod i’r fei, nid oes unrhyw wir safoni o arferion ymysg cyhoeddwyr. Felly, ar lefel gronynnog, gall cynnwys a dull cyflenwi pob cyhoeddwr fod yn unigryw. Fodd bynnag, ar lefel uchel, mae’r Panel Cynghori Adneuo Cyfreithiol wedi cynghori y bydd angen i lyfrgelloedd adneuo gefnogi chwe phrif fethodoleg adneuo ar gyfer cynlluniau o’r fath, yn ogystal â’r chweched sy’n cwmpasu cynaeafu gan lyfrgelloedd ar gyfer archif y we. Mae’r rhain wedi eu harddangos yn y tabl canlynol.

Tabl 3: Prif fethodoleg adneuo ac amlyncu

Disgrifiad	Cyflenwi 	Cynnwys	Metadata	Effaith Cost i Lyfrgelloedd Adneuo	
1. adneuo cyhoeddiadau cymhleth (XML testun llawn a/neu strwythurau ffeil cymhleth gyda metadata)	FTP	XML testun llawn ac/neu gyhoeddiadau yn cynnwys ffeiliau lluosog mewn strwythurau cymhleth	Fel arfer XML (neu SGML), naill ai testun llawn neu benawdau	Cost gychwynnol i gynllunio proses amlyncu gyda normaleiddio ar gyfer pob cyhoeddwr, ond yn awtomatig wedi hynny. Yn fwy beichus os yw’r cyhoeddwr yn newid neu’n diweddaru ei DTD / sgema yn aml	
2. adneuo cyhoeddiadau syml heb fetadata disgrifiadol.	FTP neu Gyflenwi Uniongyrchol 	Ffeiliau deuaidd syml: fel arfer PDF ond hefyd Word, Excel, casgliadau delweddau Llun ac ati a ffeiliau MHTML.
	amh	Efallai y bydd cost weithredol ddigonol i gaffael neu greu metadata a’i gysylltu â’r cynnwys. Efallai y bydd angen delio’n wahanol â chyhoeddiadau cyfresol gan gyhoeddwyr monograff, gyda gwahanol broffil cost.	
3. adneuo cyhoeddiadau syml gyda metadata disgrifiadol.	FTP neu Gyflenwi Uniongyrchol 	Ffeiliau deuaidd syml: fel arfer PDF ond hefyd Word, Excel, casgliadau delweddau Llun ac ati a ffeiliau MHTML. Gallai hefyd fod yn briodol ar gyfer adneuo tudalennau newydd ar y we trwy borthiant RSS unigol	Fel arfer yn benawdau XML mewn ffeil ar wahân, ond gall fod yn TXT neu fath arall o ffeil, neu gellir pecynnu’r metadata gyda’r cynnwys (ffeiliau HTML, EPUB neu eraill).	Cymharol hawdd i’w amlyncu. Gall fod costau cychwynnol i ddelio â (a normaleiddio elfennau) metadata gwahanol gyhoeddwyr.	
4. cynaeafu / lawrlwytho cyhoeddiadau arwahanol ond cymhleth ar y we 	Cynaeafu Uniongyrchol	Ffeiliau deuaidd syml, fel arfer PDF, ond wedi eu cyfuno â thudalennau’r we HTML a’u cysylltu i gyhoeddiadau eraill, yn aml wedi eu cyhoeddi trwy CMS	Yn debygol o fod wedi eu cynnwys yn yr HTML a gellir ei ddeillio o dudalennau’r we cyfagos	Costau gweithredol, gyda chwmpas cyfyngedig ar gyfer awtomeiddio, i ganfod dogfennau i’w lawrlwytho, i gynnal rhestrau cyfrineiriau.	
5. cynaeafu/lawrlwytho cyhoeddiadau arwahanol a syml fel ffeiliau (PDF yn bennaf)	Cynaeafu Uniongyrchol	Ffeiliau deuaidd syml, PDF yn bennaf	Gellir ei ddeillio o dudalennau’r wedi cysylltiedig / amgylchynol	Costau gweithredol, gyda chwmpas cyfyngedig ar gyfer awtomeiddio, i ganfod dogfennau i’w lawrlwytho, i gynnal rhestrau cyfrineiriau ac i greu/canfod metadata.	
6. cynaeafu gwefannau ar sail reolaidd a chyson, ar gyfer canfyddiad unigol ar wahân i archif y we	Cynaeafu Uniongyrchol	Tudalennau’r we, yn aml yn ddeinamig, yn aml wedi eu cyhoeddi trwy CMS	Yn debygol o fod wedi eu cynnwys o fewn yr HTML a’i greu gan offeryn cynaeafu	Cynaeafu yn awtomatig yn bennaf, ond dethol, sicrwydd ansawdd a gweinydd yn debygol o fod yn fwy sylweddol na ffrwd 7.	
7. Cynaeafu ymlusgol o nifer o wefannau, mewn cipluniau cyfnodol ar gyfer archif o’r we.	Cynaeafu Uniongyrchol	Tudalennau’r we a dogfennau sydd ar gael i bawb (h.y. dim cyfyngiad ar fynediad a dim angen mewngofnodi na chyfrinair)	Yn debygol o fod wedi eu cynnwys o fewn yr HTML a’i greu gan offeryn cynaeafu	Wedi’u hawtomeiddio’n bennaf, ac eithrio sicrwydd ansawdd a gweinyddu.	

Mae’r angen i lyfrgelloedd adneuo ddatblygu systemau a phrosesau i ddarparu ar gyfer y saith methodoleg gyffredinol yma, yn ogystal â’r ffaith y bydd gan y rhan fwyaf o gyhoeddwyr amrywiadau unigryw o fewn y methodolegau eang hyn yn golygu y bydd angen cyflwyno gweithrediad unrhyw gynllun adneuo yn raddol dros gyfnod o flynyddoedd.

Mae nifer o gyhoeddwyr yn gefnogol iawn i fentrau adneuo gwirfoddol ac ychydig iawn o gyhoeddwyr sy’n eu gwrthwynebu’n weithredol; fodd bynnag, y profiad o'r cynllun gwirfoddol presennol ar gyfer e-gyfnodolion a chynlluniau adneuo eraill gwirfoddol yw, heb fframwaith cyfreithiol i gefnogi'r cynlluniau, mai dim ond 20%-25% o gyhoeddwyr a wahoddir i adneuo sy’n gwneud hynny mewn gwirionedd, er y gallai’r gyfradd fod yn uwch ar gyfer cyhoeddwyr cyfnodolion ysgolheigaidd mwy a gweithiau eraill o ddiddordeb academaidd. Nid yw rhai’n cymryd rhan am nad oes rhaid iddynt wneud, ond efallai na fydd eraill yn cymryd rhan oherwydd cymhlethdodau hawlfraint a risgiau cyfreithiol eraill o adneuo ar sail wirfoddol. Felly, mae cyfran uchel o ymdrech y llyfrgell adneuo i nodi, cysylltu â, a gofyn i gyhoeddwyr adneuo eu deunydd yn cael ei wastraffu, gan ychwanegu ar y costau cyffredinol. Rydym yn amcangyfrif y senario ganlynol dan yr opsiwn hwn:

•	Ym Mlwyddyn 1, byddai hyd at oddeutu 60,000 o gyhoeddiadau (monograffau a rhannau cyfresol) yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo.
•	Erbyn Blwyddyn 4, byddai oddeutu 100,000 i 140,000 o fonograffau a rhannau cyfresol y flwyddyn yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo, gan gynrychioli oddeutu 18% i 26% o’r rhai sy’n gymwys i adneuo.
•	Erbyn Blwyddyn 10, byddai oddeutu 210,000 i 300,000 o fonograffau a rhannau cyfresol y flwyddyn yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo, gan gynrychioli oddeutu 40% i 55% o’r rhai sy’n gymwys i adneuo.

Gan ystyried hyn, amcangyfrif y costau canlynol i lyfrgelloedd adneuo ar gyfer cynlluniau adneuo gwirfoddol.

Tabl 4: Cost cynlluniau adneuo gwirfoddol dan Opsiwn 2

Costau caffael (hyrwyddo cynlluniau adneuo a thrafod cytundebau gwirfoddol o fewn taliadau unigol)	£0.3m-£0.4m y flwyddyn	
Costau amlyncu, yn cynnwys prosesu metadata i wneud cynnwys yn ganfyddadwy a hygyrch i ymchwilwyr.	£0.3m-£0.5m ym Mlwyddyn 1, yn codi i £0.7m-£0.9m y flwyddyn erbyn Blwyddyn 10	
CYFANSWM (ac eithrio costau sefydlu a chymorth a chadwraeth barhaus - gweler tabl 1)	£0.6m-£0.9m ym Mlwyddyn 1, yn codi i £1.0m-£1.3m y flwyddyn erbyn Blwyddyn 10	

Opsiwn 2: Risgiau

Risg o Golled - erbyn blwyddyn 10, dim ond oddeutu 0.1% o wefannau a chyhoeddiadau sydd ar gael i bawb, ynghyd â 40% i 55% o gyhoeddiadau unigol eraill a ddarperir bob blwyddyn a fyddai’n cael ei archifo. Felly, mae risg y bydd y 99.9% o wefannau a 45% i 60% o gyhoeddiadau eraill sy’n weddill yn cael eu colli am byth. 

Nid yw’r ymagwedd hwn yn cynnig yr amddiffyniad cyfreithiol a roddir i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr a phe byddai Rheoliadau’n cael eu sefydlu yn erbyn troseddau hawlfraint trydydd parti, troseddau trwyddedu (e.e. ar gyfer meddalwedd), ac atebolrwydd cyfreithiol arall posibl, megis difenwad ac enllib.

Risg Hawlfraint – Mae cyhoeddiadau, yn cynnwys gwefannau a ffeiliau digidol eraill sydd ar gael ar y rhyngrwyd, wedi eu diogelu gan hawlfraint. Fe allant gynnwys deunydd sydd wedi ei gynhyrchu gan nifer o gyfranwyr, megis erthyglau neu benodau gan wahanol awduron a delweddau gan ffotograffwyr neu artistiaid, pob un â hawlfraint unigol i’w gwaith ac wedi trafod amodau penodol ar gyfer eu defnyddio; efallai na fydd yr amodau hyn yn caniatáu ar gyfer adneuo copïau a’u darparu i ymchwilwyr fel rhan o archif.

Felly fe allai’r cyhoeddwyr sy’n adneuo neu berchennog y wefan sy’n rhoi caniatâd i lyfrgell adneuo gynaeafu, risgio honiad o drosedd hawlfraint am un rheswm neu fwy.

•	Efallai nad yw’r cyhoeddwr yn ymwybodol o ddeddf hawlfraint ac yn adneuo neu’n rhoi caniatâd heb roi ystyriaeth ddigonol i hawliau eiddo deallusol. Mae tystiolaeth, o astudiaethau achos a gyflawnwyd gan y Panel Cynghori Adneuo Cyfreithiol, fod posibiliad nad yw perchennog gwefan yn ymwybodol o’i atebolrwydd posibl, er enghraifft, yn credu ar gam nad oes hawlfraint ar gynnwys sydd ar gael i bawb ar y we ac y gall unrhyw un gopïo ac ailddefnyddio heb oblygiadau cyfreithiol.
•	Efallai nad yw’r cyhoeddwr, er ei fod yn ymdrechu i glirio hawlfraint cyn adneuo neu roi caniatâd, yn gallu nodi neu gysylltu â rhai deiliaid hawlfraint; gallai tystiolaeth o ymdrechion i wneud hyn helpu amddiffyn yn erbyn y cais, ond er hyn byddai’n rhaid i’r cyhoeddwr dalu costau i ddelio â’r mater.
•	Ar gyfer gwefannau a chyhoeddiadau ar-lein sy’n cynnwys deunydd gan gyfranwyr lluosog, megis rhai cylchgronau neu bapurau newydd, fe allai’r cyhoeddwr glirio hawlio ar ryw bwynt, ond yna methu monitro a diweddaru’r hawliau wrth i’r cynnwys gael ei ddiweddaru ac ychwanegu cynnwys newydd.

Fe allai’r llyfrgelloedd adneuo hefyd risgio honiad o droseddau hawlfraint parthed cipluniau a archifwyd o wefannau neu gopïau a adneuwyd o weithiau eraill.

•	Fel arfer fe adneuir cynnwys a gyflenwir gan gyhoeddwr heb unrhyw gadarnhad neu eglurhad ynglŷn â’r hawliau sy’n gysylltiedig â’i ddefnyddio, ac mae’n rhaid i’r llyfrgell ddibynnu ar amodau’r cynllun gwirfoddol. Am resymau cadwraeth hirdymor a mynediad parhaus, fel arfer bydd llyfrgelloedd adneuo angen gwneud copïau atodol neu “newid fformat” y cynnwys, ac fe ellid ystyried fod darparu mynediad ar-lein iddo yn fath o ailgyhoeddi; er y gellid egluro’r defnyddiau hyn yn amodau’r cynllun, efallai na fyddant yn ddigonol i amddiffyn yn erbyn honiadau deiliad hawlfraint trydydd parti nad oedd yn ymwybodol o’r adneuo ac na roddodd ganiatâd penodol.
•	Efallai na fydd caniatadau a roddir gan berchennog gwefan yn cwmpasu holl gynnwys y safle; os nad yw hyn yn glir, efallai y bydd llyfrgell adneuo yn copïo rhannau ohono i’w archifo heb awdurdod priodol.
•	Gallai llys ganfod na all llyfrgelloedd adneuo ddibynnu ar y caniatadau a roddir gan berchennog gwefan.

Risg o Ddifenwi – Fe allai unigolyn sydd wedi ei ddifenwi mewn deunydd a archifwyd fod ag achos i hawlio parthed y copi a archifwyd, fel arfer oherwydd bod ei argaeledd parhaus i ddarllenwyr yn bytholi’r difenwad. Er enghraifft, efallai fod yr achwynydd wedi sicrhau penderfyniad (p’un ai trwy’r llys neu setliad arall gyda’r cyhoeddwr) i dynnu pob copi yn ôl neu i gyhoeddi ymddiheuriad neu wrthdyniad, ond fod y copi a archifwyd yn parhau i fod fel yr un cyntaf a gyhoeddwyd. A dan gyfraith achosion (Loutchansky v Times Newspapers Ltd ac Eraill Rhif 2) gellid dadlau fod creu copi sgrin dros dro o waith digidol, sy’n digwydd bob tro y bydd yr unigolyn hwnnw yn cael mynediad at waith digidol, yn fath o ailgyhoeddi ac felly gellid dadlau fod y llyfrgell adneuo yn creu difenwad newydd. Bydd y llyfrgelloedd adneuo yn sefydlu gweithdrefnau i dynnu unrhyw ddeunydd difenwol y cânt ei hysbysu amdano i lawr, h.y. mynediad gwaharddedig am gyfnod o flynyddoedd, a bydd yn ystyried gweithredoedd lliniarol eraill. Fodd bynnag, byddai gweithdrefn o’r fath fel arfer yn ddibynnol ar y cyhoeddwr gwreiddiol yn hysbysu llyfrgelloedd adneuo o’r difenwad, a allai felly ysgwyddo rhywfaint o’r cyfrifoldeb os oes methiant mewn cyfathrebu. O ystyried natur rhai gwefannau a’r deunydd y maent yn ei gynnwys, mae’r tebygolrwydd o gasglu a chynnwys deunydd difenwol yn anfwriadol yn yr archif yn gymharol uchel, ac felly fe allai hyn fod yn risg sylweddol.

Opsiwn 2: Cyfrifiadau baich gweinyddol

Mae’r baich gweinyddol ar gyfer llyfrgelloedd adneuo eisoes wedi ei gynnwys yn y costau uchod. Mae’r adran hon yn ystyried y baich gweinyddol ar gyfer cyhoeddwyr o ddelio â cheisiadau gan y llyfrgelloedd adneuo ac o adneuo gweithiau neu drefnu caniatâd ar gyfer cynaeafu. 

a) Cynaeafu gan lyfrgell adneuo (seiliedig ar ganiatâd)

Ers Ionawr 2005, mae'r Llyfrgell Brydeinig wedi anfon ceisiadau caniatâd at 14,035 o berchnogion gwefannau (erbyn 30 Ebrill 2010), ond wedi llwyddo i gael caniatâd mewn dim ond 3,411 o achosion, neu 24.3% o’r rhai y cysylltwyd â nhw. Mae profiadau llyfrgelloedd adneuo eraill ac aelodau o Archif y We’r Deyrnas Unedig yn debyg. Felly, ar sail y gymhareb hon, er mwyn i'r llyfrgelloedd adneuo sicrhau caniatâd ar gyfer 700-1,200 o wefannau newydd y flwyddyn, bydd yn rhaid cysylltu ag o leiaf 2,800 i 4,800 o berchnogion gwefannau.

Mae’r baich gweinyddol ar gyfer perchnogion pob un o’r gwefannau hyn yn amrywio’n sylweddol, yn ddibynnol ar natur y wefan a p’un a yw’n cynnwys deunydd o un deiliad hawlfraint neu ddeiliaid lluosog, ac ar natur, maint a strwythur y sefydliad sy’n ei gyhoeddi. Er enghraifft, mae’n weinyddol hawdd i un unigolyn, megis blogiwr, sy’n ysgrifennu a chyhoeddi ei gynnwys ei hun trwy ei wefan ei hun, i ddarparu caniatâd gan mai’r blogiwr yw’r unig ddeiliad hawlfraint o’i ddeunydd ei hun; efallai na fydd angen dim mwy na hanner awr i ddarllen ac ystyried y cais ac yna llofnodi ffurflen a’i dychwelyd at y llyfrgell adneuo berthnasol. Ond mewn achosion eraill, fe allai gynnwys nifer o oriau o ymdrech weinyddol i unigolion: er enghraifft, efallai y bydd amgueddfa genedlaethol fawr sy’n arddangos lluniau a disgrifiadau o’u trysorau ynghyd ag erthyglau a chynnwys arall angen cynnwys nifer o bobl yn yr amgueddfa i nodi ac asesu eu safbwynt eu hunain, cyn mynd ymlaen i gysylltu â deiliaid hawlfraint lluosog tu allan i’r amgueddfa hefyd. Hyd yn oed oaf mai eu penderfyniad yw na ellir rhoi caniatâd, bydd baich gweinyddol i’r gweinyddwr dim ond o dderbyn a delio â chais y llyfrgell adneuo, ac felly hefyd deiliaid unigol yr hawlfraint. 

Cadarnhaodd cyhoeddwyr a arolygwyd gan y Panel Cynghori Adneuo Cyfreithiol y gallai delio â cheisiadau caniatâd fod yn broses gostus, er nad oedd neb wedi meintoli’r symiau dan sylw. Fodd bynnag, yn seiliedig ar dybiaeth y byddai angen i 80% o unigolion sy’n derbyn cais angen cyfeirio at o leiaf un unigolyn arall yn eu sefydliad, ac y byddai o leiaf hanner sefydliadau o’r fath angen cysylltu â 2 neu fwy o ddeiliaid hawlfraint sydd hefyd yn anfon ateb, a bod pob cam yn cymryd hyd at hanner awr o amser ac ymdrech gweinyddol, yna gallai’r baich gweinyddol gyffredinol fod yn gost unwaith yn unig o £90 neu fwy fesul gwefan, neu isafswm o £0.25m i £0.4m y flwyddyn ar gyfer 2,800 i 4,800 o geisiadau, ac o bosibl yn llawer mwy, Mae hyn hefyd yn eithrio’r tebygolrwydd y byddai nifer o berchnogion gwefannau hefyd angen sefydlu gweithdrefnau i fonitro ar gyfer unrhyw newid yn eu sefyllfa o ran hawlfraint, a diweddaru'r caniatâd a roddwyd i’r llyfrgelloedd adneuo.

b) Cynlluniau adneuo gwirfoddol

Mae’r baich gweinyddol i gyhoeddwyr o adneuo dan gynllun gwirfoddol yn cynnwys tair prif elfen:

1.	gweinyddol o ddelio â’r cais gwreiddiol ac/neu'r penderfyniad i gymryd rhan yn y cynllun gwirfoddol, yn cynnwys o bosibl asesiad o’r risgiau a buddion i’r cyhoeddwr.
2.	gweinyddol, a chymorth technegol o bosibl, i sefydlu mecanwaith a phroses adneuo gyda’r llyfrgelloedd adneuo ar gyfer cyflenwi deunydd neu ganiatáu mynediad i lawrlwytho.
3.	y costau trosiannol o bob adnau neu gyflenwad unigol.

Nid oes unrhyw ddadansoddiad awdurdodol na chydnabyddedig, wedi ei dorri i lawr yn ôl math o gyhoeddiad neu gyhoeddwr, o’r nifer o weithiau digidol sy’n cael eu cyhoeddi yn y Deyrnas Unedig tu ôl i wal dalu neu gyda rhyw fath o gyfyngiad ar fynediad. Felly mae’r effeithiau wedi eu hamcangyfrif trwy gyfeirio at brint, gan gymryd y nifer cyfartalog o adnoddau cyfreithiol i'r Llyfrgell Brydeinig o fonograffau (print), rhifynnau papur newydd a chyhoeddiadau cyfresol pob blwyddyn yn ystod 2006/07 i 2008/09 fel llinell sylfaen:

•	116,822 Monograff
•	148,844 Rhifyn papur newydd
•	271,432 Cyfnodolyn

Mae’r Swyddfa Ystadegau Gwladol yn cynhyrchu adroddiadau blynyddol ("UK Business: Activity Size & Location") o’r nifer o sefydliadau yn y Deyrnas Unedig sydd wedi cofrestru ar gyfer TAW a/neu Dalu wrth Ennill yn ôl math o ddiwydiant. Defnyddiwyd cyfartaledd ystadegau’r ONS ar gyfer 2007/09 ar gyfer codau Dosbarthiad Diwydiannol Safonol 2211, 2212, 2213, 5811, 5813 a 5814 (sefydliadau cyhoeddi) i amcangyfrif y nifer posibl o sefydliadau, yn ôl nifer y cyflogeion allai fod wedi eu heffeithio gan y cynnig hwn.

Tabl 5: Nifer y sefydliadau cyhoeddi

	Cyhoeddwyr Llyfrau	Cyhoeddwyr Papurau Newydd	Cyhoeddwyr Cyfnodolion	CYFANSWM	
Micro (1 i 9)	2,212	387	1,747	4,346	
< 20 (10 i 19)	125	28	227	380	
Bychan (20 i 49)	78	27	173	278	
Canolig (50 i 250)	50	12	93	155	
Mawr (250+)	15	23	37	75	
Cyfanswm	2,480	477	2,277	5,234	

Rhaid cydnabod nad yw’r ystadegau yn y tabl hwn yn cynnwys mathau eraill o sefydliadau megis prifysgolion, cymdeithasau masnach, cyrff proffesiynol neu sefydliadau ymchwil gwyddonol sydd hefyd yn cyhoeddi fel gweithgaredd eilaidd. Fodd bynnag, mae nifer o sefydliadau o’r fath, yn ogystal â rhai o’r sefydliadau sy’n cyhoeddi fel prif weithgaredd, yn darparu mynediad agored i’w deunyddiau y gellid felly ei gynaeafu yn uniongyrchol gan y llyfrgelloedd adneuo. Felly, ar y cyfan, mae’n rhesymol cymryd y rhifau yn y tabl hwn yn sail i gyfrifiadau, gan ganiatáu ar gyfer gwallau.

Gan ddefnyddio’r nifer o gyhoeddiadau print a adneuwyd yn y Llyfrgell Brydeinig a’r data ONS yn nhabl 5 fel pwyntiau cyfeirio, gellir amcangyfrif dosbarthiad pwysol nifer y cyhoeddiadau llyfrau, papur newydd neu gyfnodolion a gyhoeddir gan sefydliadau o wahanol feintiau.

Yn seiliedig ar arolwg a gyflawnwyd gan y Gymdeithas y Cyhoeddwyr, rydym yn amcangyfrif y bydd cyfartaledd baich gweinyddol y cyhoeddwr am adneuo fel arfer rhwng £3 a £6.50 am bob adnau, gyda chost sefydlu gychwynnol o rhwng £1,300 a £2,000 i bob cyhoeddwr, er y gallai fod amrywiadau sylweddol rhwng cyhoeddwyr unigol. Ar sail y tybiaethau hyn, pe byddai pob cyhoeddwr yn dechrau adneuo pob llyfr, papur newydd neu gyfnodolyn maent yn cyhoeddi ar-lein ar unwaith, gallai cyfanswm y baich fod rhwng £1.6mn a £3.6mn y flwyddyn gyda rhwng £6.8mn a £10.5mn mewn costau sefydlu cychwynnol. Fodd bynnag, gan y byddai cynlluniau gwirfoddol yn galw am weithrediad graddol cynyddol dros nifer o flynyddoedd, ac am fod y profiad o brofion presennol yn awgrymu, hyd yn oed wedi deng mlynedd, fod y nifer o adneuon yn annhebygol o fod yn fwy na 50%-60% o gyhoeddiadau gan 20%-30% o gyhoeddwyr, yn ymarferol mae’r gost gyffredinol yn cynnwys costau sefydlu ar gyfer y cyhoeddwyr hynny sy’n cytuno i gymryd rhan yn debygol o fod yn llai na chyfanswm o £3miliwn ar gyfer y 2 flynedd gyntaf, yn amrywio o rhwng £0.4mn ac £1.8mn y flwyddyn ym mhob un o’r chwe blynedd nesaf, gan gyrraedd cymaint â £0.7mn i £2.7mn y flwyddyn ym mlynyddoedd 9 a 10 yn unig, wrth gwblhau cam terfynol gweithrediad. Mewn blynyddoedd dilynol, wedi gorffen sefydlu ac unwaith y cyflawnir “cyflwr sefydlog” o adneuo, mae’r baich gweinyddol yn debygol o amrywio rhwng £0.6mn ac £1.9mn y flwyddyn.

Opsiwn 2: Effeithiau ehangach

Wrth adneuo copïau o weithiau neu ganiatáu i’w lawrlwytho, ar gost iddynt eu hunain, ac wrth ganiatáu iddynt fod ar gael i ymchwilwyr, cyhoeddwyr ac o bosibl yn ildio rhan o’u huchelfraint dan hawlfraint i ymwela ar weithiau a manteisio ar fuddsoddiad a wneir ganddynt trwy eu cyhoeddi. 
Ar gyfer gweithiau print, mae effeithiau posibl adneuo hyd at chwe chopi a’u darparu i ddarllenwyr yn y llyfrgelloedd adneuo yn gyfyngedig; mae cost cynhyrchu hyd at chwe chopi yn gymharol fychan o’i chyferbynnu â’r incwm gwerthiant a enillir o gannoedd neu filoedd o gopïau, fel y mae’r tebygolrwydd o leihau gwerthiant trwy ddarparu chwe chopi am ddim yn y llyfrgelloedd penodol.

Fodd bynnag, ar gyfer cyhoeddiadau digidol, gallai’r risg fod yn uwch os nad oes rheoliadau i lywodraethu sut yn union y gellir eu defnyddio. Gall fod yn hawdd a rhad i gopïo gweithiau digidol cyfan, ac yn aml mae’r copïau yn “berffaith”, h.y. ni ellir eu gwahaniaethu o ran ansawdd o’r rhai gwreiddiol. Gall hefyd fod yn hawdd a rhad i ddosbarthu copïau o’r fath yn eang. Felly, mae’n naturiol i gyhoeddwyr boeni i sicrhau fod gan unrhyw gynlluniau gwirfoddol reolau yn llywodraethu sut y defnyddir y gweithiau maent yn eu hadneuo, nad yw rheolau o’r fath yn niweidio eu buddiannau, a bod gan y llyfrgelloedd adneuo reoliadau priodol i orfodi’r rheolau hyn.

Ar gyfer gwefannau a deunydd arall mae’r cyhoeddwr yn darparu'n agored i bawb, h.y. heb gyfyngiad, mae’r rhan fwyaf o gyhoeddiadau yn fodlon caniatáu i’r llyfrgelloedd adneuo ddarparu’r copïau a archifwyd (cynaeafwyd) ar yr un sail, ar yr amod bod rhybudd neu ryw fodd arall o nodi’n glir mai copïau archif ydynt gan eu gwahaniaethu o’r fersiynau byw neu wedi eu diweddaru ar eu gwefannau eu hunain. Mae’r caniatadau a roddir i’r Llyfrgell Brydeinig a sefydliadau eraill sy’n cymryd rhan yn Archif y We’r Deyrnas Unedig oll wedi bod ar y sail hon. Fodd bynnag, efallai na fydd rhai cyhoeddwyr sy’n darparu mynediad agored am resymau masnachol, megis cefnogi hysbysebu neu annog traffig a diddordeb mewn cyhoeddiadau eraill â thâl, eisiau caniatáu i’r copïau archifol fod ar gael i bawb ar-lein ac na fyddai’n rhoi caniatâd ar y sail hon. Felly efallai y byddai cyhoeddwyr o’r fath yn dewis peidio cymryd rhan yn yr archif o’r we hon yn Opsiwn 2.

Ar gyfer deunydd digidol mae cyhoeddwr yn adneuo dan gynllun gwirfoddol, yn arbennig cyhoeddiadau y telir amdanynt fel arall, bydd y cyhoeddwr a’r llyfrgelloedd adneuo fel arfer yn ceisio sefydlu rheolau sy’n efelychu cyfyngiadau mewn ffaith y gweithiau print:

•	Dim ond darllenwyr awdurdodedig all ddefnyddio’r copïau archif ar eiddo (corfforol) y llyfrgelloedd adneuo – ni ellir eu darparu o bell ar-lein.
•	Dim ond un darllenydd all ddefnyddio’r gwaith ar unwaith ym mhob llyfrgell adneuo.
•	Rhaid diogelu’r gweithiau i atal unrhyw gopïo heb awdurdod.
•	Gall y llyfrgelloedd adneuo wneud copïau atodol i ddibenion cadwraeth a mynediad parhaus, ond nid er mwyn cynyddu mynediad ac nid i ddibenion eraill.

Ar gyfer nifer fechan o gyhoeddiadau sydd o werth uchel iawn ac a werthir mewn niferoedd bychain iawn yn unig, efallai na fydd y darpariaethau hyn yn ddigonol i atal niweidio buddiannau’r cyhoeddwr. Felly mae arfer anffurfiol ond synhwyrol wedi codi dros y blynyddoedd ar gyfer gweithiau print, ble bydd y llyfrgelloedd adneuo yn cytuno i wahardd mynediad i gopïau’r archif am gyfnod o hyd at bum mlynedd, fel nad oes effaith o gwbl ar fuddiannau’r cyhoeddwr yn ystod y cyfnod pan fydd y cyhoeddwr yn disgwyl ymelwa. Caniateir y gwaharddiadau hyn yn ôl doethineb y llyfrgelloedd adneuo, ond maent wedi eu defnyddio i osgoi niweidio buddiannau masnachol cyhoeddwyr ble gallai argaeledd hyd yn oed un copi sydd am ddim i’w ddarllen mewn llyfrgell adneuo fod yn niweidiol i werthiant y cyhoeddwr. Gellid hefyd defnyddio’r datrysiad i gefnogi cynlluniau gwirfoddol ar gyfer gweithiau a gyhoeddir yn ddigidol.

Ar y cyfan, byddai darpariaethau o’r fath yn sicrhau na fyddai cynlluniau cynaeafu seiliedig ar ganiatadau ac adneuo gwirfoddol yn cael effaith niweidiol ar fusnes y cyhoeddwr nac yn niweidio buddiannau’r cyhoeddwr yn ormodol. Fodd bynnag, ar achlysuron prin pan nad yw’r cyhoeddwr a’r llyfrgell adneuo yn cytuno ar gyfaddawd a fydd yn caniatáu ar gyfer adneuo neu’n caniatáu i’r llyfrgell adneuo gynaeafu heb hefyd beryglu buddiannau’r cyhoeddwr, nid yw’r cynllun gwirfoddol yn gosod unrhyw oblygiad i adneuo. 

Opsiwn 3: Rheoleiddio statudol yn galluogi llyfrgelloedd i gynaeafu gweithiau yn uniongyrchol o’r rhyngrwyd ar gyfer cynnwys sydd am ddim yn unig a chynllun gwirfoddol ar gyfer cyhoeddiadau ar-lein ble codir tâl neu sy’n amodol i gyfyngiadau ar fynediad i’r cyhoedd.

Y trydydd opsiwn yw hwyluso mentrau archifo canolog gan y llyfrgelloedd adneuo, trwy basio rheoliadau statudol a fyddai’n rhoi caniatâd awtomatig iddynt, gan eithrio hawlfraint, i lawrlwytho copïau o weithiau yn uniongyrchol o’r rhyngrwyd i ddibenion archifo. 

Heb angen caniatâd ar wahân o flaen llaw gan bob deiliad hawlfraint, byddai’r llyfrgelloedd adneuo yn gallu defnyddio prosesau mwy awtomataidd i gymryd “cipluniau” cyfnodol o nifer mwy o wefannau ym mharth y Deyrnas Unedig, i’w cynnwys yn yr archif ac i’w darparu i ymchwilwyr. Mae caffael deunydd dan Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 hefyd yn cynnig amddiffyniadau cyfreithiol eraill yn erbyn y perygl o honiadau o ddifenwad parthed deunydd a archifwyd. Mae hefyd yn osgoi’r angen i berchennog neu gyhoeddwr y wefan gysylltu â deiliaid hawliau ac ymateb i geisiadau caniatâd, gan osgoi creu unrhyw faich gweinyddol. 

Fodd bynnag, cyfyngiad o’r ymagwedd hon yw bod yn rhaid i’r wefan neu gynnwys ar-lein fod ar gael i bawb am ddim, h.y. ei gyhoeddi heb gyfyngiadau ar fynediad, cyn y gellir ei gipio gan system gynaeafu awtomataidd llyfrgell adneuo. Felly, ar gyfer unrhyw gynnwys ar-lein arall ble mae cynaeafu awtomataidd yn anymarferol neu ble byddai’n debyg y byddai angen i’r llyfrgell adneuo gysylltu â’r cyhoeddwr i gael caniatâd i lawrlwytho, byddai'r angen am gynlluniau adneuo gwirfoddol yn parhau, gan annog cyhoeddwyr unigol i adneuo neu ganiatáu i lyfrgelloedd adneuo lawrlwytho copïau o’u cyhoeddiadau. 

Felly mae dwy elfen i opsiwn 3: cynaeafu awtomataidd dan y rheoliadau statudol gan y llyfrgelloedd adneuo ble bynnag y bo hyn yn ymarferol, ond wedi ei gyfuno â chynlluniau gwirfoddol ar gyfer gweithiau eraill ble mae cyhoeddwyr yn adneuo neu’n darparu mynediad i’r llyfrgelloedd adneuo lawrlwytho copïau.

Opsiwn 3: Costau a buddion

a) Cynaeafu gan lyfrgelloedd adneuo dan reoliad statudol

Mae’r buddion, a’r costau i lyfrgelloedd adneuo, o ychwanegu at, cynnal a gwarchod archif y we yn defnyddio rheoleiddio statudol dan y Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 wedi eu modelu ar sail tybiaethau ynglŷn â maint posibl parth y we’r Deyrnas Unedig, a chasgliadau ynglŷn â sut y gallai gweithgaredd cynaeafu ar gyfer Archif y We’r Deyrnas Unedig newid dan reoleiddio.

Yn ôl Nomnet, y cofrestrydd ar gyfer pob parth .uk ac eithrio .gov.uk a .ac.uk, fe gofrestrwyd dros 8.5 miliwn parth ym Mai 2010. Wedi addasiadau i dynnu gwefannau anweithredol neu’r tu allan i’r cwmpas ac i ychwanegu gwefannau hawdd eu hadnabod mewn parthau .com ac eraill, amcangyfrifodd y Panel Cynghori Adneuo Cyfreithiol fod oddeutu 5.4 miliwn o wefannau o fewn cwmpas posibl cynaeafu erbyn Mehefin 2010, gan godi i 14.2 miliwn o bosibl erbyn 2020, ac yn cyfateb i oddeutu 135 terabeit o ddeunydd y gellid ei gynaeafu ym mhob “ciplun” yn ystod 2010, gan godi i 360 terabeit o bosibl yn 2020. Mae’r amcangyfrif hwn ar sail rhai tybiaethau craidd penodol:

•	fod oddeutu 35% o barthau cofrestredig heb eu defnyddio, yn anweithredol, neu’n cael eu “corddi” pob blwyddyn.
•	fod oddeutu 2.5% o barthau wedi eu diogelu gan gyfyngiadau mynediad.
•	fod maint cyfartalog pwysol gwefan wedi ei gynaeafu, gan eithrio cryn dipyn o gynnwys clyweled oherwydd ei fod y tu allan i gwmpas y Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol ac unrhyw gynnwys a gyhoeddir gyda chyfyngiadau mynediad, oddeutu 25 megabeit (yn amrywio o rhwng llai na 5 megabeit ar gyfer 80% o’r gwefannau i hyd at dros gigabeit y safle ar gyfer y 0.5% uchaf)

Mae diddymu’r angen i gael caniatâd hawlfraint o flaen llaw gan bob deiliad hawlfraint yn golygu fod ciplun o’r parth cyfan o’r holl wefannau o fewn y cwmpas yn dod yn bosibiliad ymarferol. Bydd rhywfaint o weithgaredd dethol curadurol yn dal i ddigwydd, er mwyn nodi safleoedd o ddiddordeb arbennig a fyddai’n elwa o reoliadau ansawdd atodol a sicrwydd ansawdd yn y broses gynaeafu, neu i ddewis safleoedd a chynnwys ynglŷn â digwyddiadau neu themâu dethol, i ffurfio casgliadau arbennig atodol yn yr archif gyffredinol. 

Mewn cyferbyniad â chynaeafu seiliedig ar ganiatâd yn Opsiwn 2, mae’r opsiwn hwn yn caniatáu archif llawer mwy cynhwysfawr o’r we. Felly fe allai maint y deunydd a gesglir fod yn llawer mwy, gydag arbedion maint arwyddocaol yn y broses gasglu. Ar y cyfan, byddai costau archifo gwefannau yn y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol oddeutu dwbl y rhai yn Opsiwn 2, ond gallai maint y deunydd a gesglir fod yn gannoedd os nad miloedd o weithiau’n fwy, a byddai’n gofnod llawer mwy cyflawn a defnyddiol o dreftadaeth ddigidol gyhoeddedig y genedl.

Ar y cyfan, amcangyfrifir costau’r llyfrgelloedd adneuo ar gyfer cefnogi’r gweithgaredd hwn fel a ganlyn:

Tabl 6: Cost cynaeafu gan lyfrgell adneuo dan reoleiddiad statudol, yn Opsiwn 3

Cost dethol gwefannau ar gyfer Sicrwydd Ansawdd atodol neu gasgliadau â themâu arbennig.	£0.2m-£0.3m y flwyddyn	
Costau cynaeafu a sicrhau ansawdd gwefannau ar gyfartaledd i unwaith neu ddwy y flwyddyn, gyda metadata ac offer canfod.	£0.3m-£0.5m ym Mlwyddyn 1, yn codi i £0.4m-£0.6m y flwyddyn erbyn Blwyddyn 10	
Costau blynyddol storio, cadwraeth a chefnogaeth dechnegol barhaus ar gyfer y gwefannau a archifwyd (amcangyfrifir 100 terabeit ym Mlwyddyn 1, yn codi i 5 petabeit erbyn Blwyddyn 10)	£0.4m-£0.5m ym Mlwyddyn 1, yn codi i tua £0.7m-£1.1m y flwyddyn o Flwyddyn 4 ymlaen	
CYFANSWM (ond gan eithrio costau sefydlu a chostau a ddyrannwyd tuag at gynnal amgylchedd mynediad, diogelwch ac ati) 	£0.9m-£1.3m ym Mlwyddyn 1, yn codi i tua £1.4m-£1.9m y flwyddyn erbyn Blwyddyn 10	

Mae hyn yn cyfateb i rhwng oddeutu £280 a £380 y flwyddyn ar gyfartaledd ar gyfer pob terabeit o ddata a archifir dros gyfnod o ddeng mlynedd, a gallai pob ciplun a archifir gynnwys hyd at 100% o wefannau’r Deyrnas Unedig yn ei gwmpas. 

Ymchwilwyr a chenedlaethau i ddod a fydd yn elwa o’r gweithgaredd hwn yn bennaf, wrth iddynt allu defnyddio’r archif fel adnodd, a’r genedl trwy ddiogelu rhan o'i threftadaeth ddigidol. Mae’r llyfrgelloedd adneuo yn amcangyfrif y bydd rheoleiddiad ar gyfer cynaeafu gan y llyfrgelloedd adneuo yn hwyluso creu archif o ddeunydd sy’n cael ei gyhoeddi heb gyfyngiadau ar fynediad.

b) Cynllun gwirfoddol ar gyfer cyhoeddiadau ar-lein ble codir tâl neu sy’n amodol i gyfyngiadau ar fynediad i’r cyhoedd

Fodd bynnag, yn Opsiwn 3 mae’r rheoleiddiad yn gyfyngedig ac ni fyddai’n effeithio ar unrhyw ddeunydd a gyhoeddir gyda chyfyngiadau mynediad. Felly, byddai’r rheoleiddiad yn eithrio’r rhan fwyaf o weithiau a gyhoeddwyd yn broffesiynol ac y telir amdanynt, neu sydd angen mewngofnodiad tanysgrifiwr neu fath arall o gofrestriad, cyfrinair neu fecanwaith mynediad. Felly ni fyddai darn allweddol o dreftadaeth gyhoeddedig ddigidol y Deyrnas Unedig, h.y. yr hyn sydd fwyaf amlwg ac uniongyrchol fanteisiol i ymchwil ysgolheigaidd, yn dal wedi ei gwmpasu’n ddigonol gan y rheoleiddiad. 

Byddai archifo a gwarchod deunydd o’r fath yn dal angen yr un math o gynlluniau a threfniadau adneuo gwirfoddol a ddisgrifiwyd dan opsiwn 2, gyda’r un cyfyngiadau uchaf ar fuddion.

•	Ym Mlwyddyn 1, byddai hyd at oddeutu 60,000 o gyhoeddiadau (monograffau a rhannau cyfresol) yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo
•	Erbyn Blwyddyn 4, byddai oddeutu 100,000 i 140,000 o fonograffau a rhannau cyfresol y flwyddyn yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo, gan gynrychioli oddeutu 18% i 26% o’r rhai sy’n gymwys i adneuo
•	Erbyn Blwyddyn 10, byddai oddeutu 210,000 i 300,000 o fonograffau a rhannau cyfresol y flwyddyn yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo, gan gynrychioli oddeutu 40% i 55% o’r rhai sy’n gymwys i adneuo.

Gan ystyried hyn, amcangyfrifir y costau canlynol i lyfrgelloedd adneuo.

Tabl 7: Cost cynlluniau adneuo gwirfoddol dan Opsiwn 3

Costau caffael (hyrwyddo cynlluniau adneuo a thrafod cytundebau gwirfoddol o fewn taliadau unigol)	£0.3m-£0.4m y flwyddyn	
Costau amlyncu, yn cynnwys prosesu metadata i wneud cynnwys yn ganfyddadwy a hygyrch i ymchwilwyr.	£0.3m-£0.5m ym Mlwyddyn 1, yn codi i £0.7m-£0.9m y flwyddyn erbyn Blwyddyn 10	
CYFANSWM (ac eithrio costau sefydlu a chymorth a chadwraeth barhaus - gweler tabl 1)	£0.6m-£0.9m ym Mlwyddyn 1, yn codi i £1.0m-£1.3m y flwyddyn erbyn Blwyddyn 10	

Opsiwn 3: Risgiau a thybiaethau

a) Risg o Golli – Tybir y bydd rheoleiddio yn caniatáu i’r llyfrgelloedd adneuo gynaeafu, wedi ei gyfyngu gan yr adnoddau a thechnoleg sydd ar gael yn unig. Felly, gellid casglu hyd at 100% o’r gwefannau a deunyddiau mynediad agored sydd ar gael i bawb trwy gynaeafu, ond dim ond trwy “gipluniau” cyfnodol; gallai amlder y cipluniau amrywio yn ôl gwefan, ond fe dybiwyd cyfartaledd cyffredinol o unwaith i ddwywaith y flwyddyn ar gyfer yr Asesiad Effaith hwn. Felly mae’n bosibl y byddai unrhyw ddeunydd a gyhoeddir ond sydd yna’n cael ei dynnu o’r wefan cyn y ciplun nesaf yn dan i gael ei golli. Yn ogystal, erbyn blwyddyn 10, dim ond 40% i 55% o’r cyhoeddiadau unigol a ddarperir pob blwyddyn fyddai’n cael eu harchifo trwy gynlluniau gwirfoddol. 

Felly, mae risg y bydd y rhan fwyaf o’r 45% i 60% o gyhoeddiadau unigol eraill sy’n weddill yn cael eu colli am byth. 
Mae deunydd a adneuir neu a gesglir trwy reoleiddio dan Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 yn elwa o ddau gysur cyfreithiol pwysig; trwy Adran 8, nid yw’r llyfrgelloedd adneuo yn troseddu ar hawlfraint na hawliau cronfa ddata trwy gynaeafu copïau o’r rhyngrwyd, a thrwy Adran 10, nid yw’r llyfrgelloedd adneuo (na’r cyhoeddwyr), yn ddarostyngedig i rai amodau, “...yn atebol am iawndal, nac yn amodol i unrhyw atebolrwydd troseddol, am ddifenwad...” parthed defnyddio copïau a adneuwyd.

Felly, ar gyfer deunydd a gynaeafwyd trwy reoleiddio, mae’r cymalau hyn yn y Ddeddf yn lleddfu’r rhan fwyaf o’r risgiau cyfreithiol a ddisgrifiwyd dan Opsiwn 2, ac mae hyn yn fantais sylweddol. Fodd bynnag, mae’r risgiau hynny yn parhau ar gyfer unrhyw ddeunydd sy’n weddill y gellid ei gasglu neu ei adneuo dan gynlluniau gwirfoddol:

b) Risg Hawlfraint – Fe allai’r cyhoeddwyr sy’n adneuo neu’n caniatáu i lyfrgell adneuo lawrlwytho deunydd na ellir ei gynaeafu dan reoleiddiad fod yn agored i honiad o drosedd hawlfraint am un neu fwy o resymau:

•	Efallai nad yw’r cyhoeddwr, er ei fod yn ymdrechu i glirio hawlfraint cyn adneuo neu roi caniatâd, yn gallu nodi neu gysylltu â rhai deiliaid hawlfraint; gallai tystiolaeth o ymdrechion i wneud hyn helpu amddiffyn yn erbyn y cais, ond er hyn byddai’n rhaid i’r cyhoeddwr dalu costau i ddelio â’r mater.
•	Ar gyfer cyhoeddiadau ar-lein sy’n cynnwys deunydd gan gyfranwyr lluosog, megis rhai cylchgronau neu bapurau newydd, fe allai’r cyhoeddwr glirio hawlio ar ryw bwynt, ond yna methu monitro a diweddaru’r hawliau wrth i’r cynnwys gael ei ddiweddaru ac ychwanegu cynnwys newydd.

Fe allai’r llyfrgelloedd adneuo hefyd risgio hawliad am droseddau hawlfraint parthed cipluniau a archifwyd o wefannau neu gopïau a adneuwyd o weithiau eraill.

•	Fel arfer fe adneuir cynnwys a gyflenwir gan gyhoeddwr heb unrhyw gadarnhad neu eglurhad ynglŷn â’r hawliau sy’n gysylltiedig â’i ddefnyddio, ac mae’n rhaid i’r llyfrgell ddibynnu ar amodau’r cynllun gwirfoddol. Am resymau cadwraeth hirdymor a mynediad parhaus, fel arfer bydd llyfrgelloedd adneuo angen gwneud copïau atodol neu “newid fformat” y cynnwys, ac fe ellid ystyried fod darparu mynediad ar-lein iddo yn fath o ailgyhoeddi; er y gellid egluro’r defnyddiau hyn yn amodau’r cynllun, efallai na fyddant yn ddigonol i amddiffyn yn erbyn honiadau deiliad hawlfraint trydydd parti nad oedd yn ymwybodol o’r adneuo ac na roddodd ganiatâd penodol.
•	Efallai na fydd y caniatâd i lawrlwytho a roddwyd gan gyhoeddwr yn cwmpasu’r holl gynnwys a fyddai ar gael ganddynt trwy’r rhyngrwyd; os nad yw hyn yn glir, fe allai llyfrgell adneuo lawrlwytho ac archifo rhywfaint o gynnwys heb awdurdod priodol.
•	Gallai llys ganfod na all llyfrgelloedd adneuo ddibynnu ar y caniatadau a roddir gan gyhoeddwr.

c) Risg o Ddifenwi – Fel y rhagnodwyd dan Opsiwn 2, fe allai unigolyn sydd wedi ei ddifenwi mewn deunydd a archifwyd fod ag achos i hawlio parthed y copi a archifwyd, fel arfer oherwydd bod ei argaeledd parhaus i ddarllenwyr yn bytholi’r difenwad. Er bod y risg hon wedi ei lliniaru gan y Ddeddf ar gyfer deunydd a gynaeafir dan reoleiddiad, nid yw wedi ei leihau ar gyfer y deunydd a adneuir dan gynlluniau gwirfoddol. Bydd y llyfrgelloedd adneuo yn sefydlu gweithdrefnau i dynnu unrhyw ddeunydd difenwol y cânt ei hysbysu amdano i lawr, h.y. mynediad gwaharddedig am gyfnod o flynyddoedd, a bydd yn ystyried gweithredoedd lliniarol eraill. Fodd bynnag, byddai gweithdrefn o’r fath fel arfer yn ddibynnol ar y cyhoeddwr gwreiddiol yn eu hysbysu o’r difenwad, a allai felly ysgwyddo rhywfaint o’r cyfrifoldeb os oes methiant mewn cyfathrebu.

Opsiwn 3: Cyfrifiadau baich gweinyddol

Mae’r baich gweinyddol ar lyfrgelloedd adneuo eisoes wedi ei gynnwys yn y costau uchod. Mae’r adran hon yn ystyried y baich gweinyddol ar gyfer cyhoeddwyr o ddelio â cheisiadau gan y llyfrgelloedd adneuo ac o adneuo gweithiau neu drefnu caniatâd ar gyfer cynaeafu. 

a) Cynaeafu gan lyfrgelloedd adneuo dan reoliad statudol

Gan y byddai rheoleiddio yn caniatáu gweithredu Adran 8 y Ddeddf, ble nad yw deunydd sydd wedi ei gopïo gan lyfrgell adneuo o’r rhyngrwyd yn tramgwyddo ar hawlfraint na hawliau cronfa ddata, nid oes unrhyw angen bellach i’r llyfrgell adneuo gysylltu â pherchennog y wefan o flaen llaw am ganiatâd. Nid oes ychwaith unrhyw angen i gyhoeddwr na pherchennog gwefan sefydlu gweithdrefnau i fonitro statws hawliau a chaniatadau yn benodol i ddibenion adneuo.

Mae’n arfer gan berchnogion a chyhoeddwyr rhai gwefannau ddefnyddio robots.txt, ACAP neu gonfensiynau a phrotocolau eraill i hysbysu’r offer cynaeafu a ddefnyddir gan gwmnïau chwilio’r we a sefydliadau eraill am unrhyw dudalennau neu ffeiliau yr hoffent eu hatal rhag cael eu mynegeio. Felly, efallai y bydd rhai perchnogion neu gyhoeddwyr gwefannau eisiau addasu eu ffeiliau robots.txt neu ACAP parthed y llyfrgelloedd adneuo, er mwyn adlewyrchu effaith rheoleiddio o ran rhoi trwydded arbennig i archifo; efallai y byddant yn ystyried hyn yn faich gweinyddol. Fodd bynnag, nid yw’n angenrheidiol i gyhoeddwr weithredu o gwbl; byddai rheoleiddio statudol yn rhoi caniatâd hawlfraint i’r llyfrgelloedd adneuo gopïo deunydd p’un a oedd gan y cyhoeddwr offer o’r fath neu beidio, ac nid yw’r ffaith eu bod yn gwneud hynny yn effeithio nac amharu ar ddefnydd y cyhoeddwr o offer o’r fath. Bydd llyfrgelloedd adneuo yn defnyddio protocolau awtomataidd safonol er mwyn hysbysu rheolwr y wefan (trwy “linyn asiant-defnyddiwr” a gyflwynwyd i log gweinydd y we o geisiadau gweinydd) bob tro y cynaeafir copi o’u cynnwys i ddibenion adneuo cyfreithiol; gall perchennog y wefan benderfynu p’un ai i ddefnyddio’r wybodaeth hon neu beidio, ond ni fydd unrhyw ofyniad i berchennog gwefan wneud unrhyw newid i’r ffeiliau robots.txt, na gweithredu ymhellach. Byddai rheoleiddio hefyd yn caniatáu gweithredu Adran 10 y Ddeddf, sy’n gysur cyfreithiol yn erbyn difenwad, gan ddileu’r angen i unrhyw gyhoeddwr fonitro a chynghori llyfrgell adneuo o unrhyw ddeunydd difenwol ar eu gwefan.

Felly, ar gyfer deunydd a gynaeafwyd gan lyfrgell adneuo trwy reoleiddiad, mae’r baich gweinyddol i gyhoeddwyr yn £ Ddim mewn effaith.

b) Cynlluniau adneuo gwirfoddol

Fodd bynnag, mae baich gweinyddol i gyhoeddwyr yn parhau parthed adneuo dan gynllun gwirfoddol. Fel y disgrifiwyd dan Opsiwn 2, mae’r baich hwn yn cwmpasu tair prif elfen yn ei hanfod:

1.	gweinyddol o ddelio â’r cais gwreiddiol ac/neu'r penderfyniad i gymryd rhan yn y cynllun gwirfoddol, yn cynnwys o bosibl asesiad o’r risgiau a buddion i’r cyhoeddwr.
2.	gweinyddol, a chymorth technegol o bosibl, i sefydlu mecanwaith a phroses adneuo gyda’r llyfrgelloedd adneuo ar gyfer cyflenwi deunydd neu ganiatáu mynediad i lawrlwytho.
3.	y costau trosiannol o bob adnau neu gyflenwad unigol.

Gwnaed yr un cyfrifiad ag a ddefnyddiwyd dan Opsiwn 2, gan ddefnyddio’r un ystadegau sylfaen i amcangyfrif y nifer o gyhoeddiadau a chyhoeddwyr ym mhob categori. Sef:

•	mae’r nifer o gyhoeddiadau digidol a allai fod yn gymwys i’w hadneuo wedi eu hamcangyfrif trwy gyfeirio at brint, gan gymryd y nifer cyfartalog o adnoddau cyfreithiol i'r Llyfrgell Brydeinig o fonograffau (print), rhifynnau papurau newydd a chyhoeddiadau cyfresol bob blwyddyn yn ystod 2006/07 i 2008/09 fel llinell sylfaen
•	mae’r nifer o sefydliadau cyhoeddi, wedi eu didoli yn ôl nifer o gyflogeion a math o gyhoeddiad (llyfrau, papurau newydd a chyfnodolion eraill) yn seiliedig ar wybodaeth a gynhyrchwyd gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol ac fe’i dangosir yn Nhabl 5.

Unwaith eto, rydym yn amcangyfrif y bydd y baich gweinyddol cyfartalog i gyhoeddwyr o adneuo rhwng £3 a £6.50 i bob adnau, gyda chost sefydlu gychwynnol ar gyfer gweithdrefnau o rhwng £1,300 a £2,000 i bob cyhoeddwr. Byddai cynlluniau gwirfoddol yn creu angen am weithredu graddol y cynyddu dros gyfnod o flynyddoedd, ac mae’r profiad o gynlluniau prawf presennol yn awgrymu nad yw’r nifer o adneuon fyth yn debygol o fod yn fwy na 50%-60% o gyhoeddiadau gan 20%-30% o gyhoeddwyr. Felly, yn ymarferol, mae’r baich cyffredinol yn cynnwys costau sefydlu ar gyfer y cyhoeddwyr hynny sy’n cytuno i gymryd rhan yn debygol o fod yn llai na £3mn ar gyfer y 2 flynedd gyntaf, a bydd yn amrywio o rhwng £0.4mn ac £1.8mn y flwyddyn ym mhob un o’r chwe blynedd ddilynol, gan gyrraedd cymaint â £0.7mn i £2.7mn y flwyddyn ym mlynyddoedd 9 a 10 yn unig wrth gwblhau’r cam terfynol o weithredu. Mewn blynyddoedd dilynol, unwaith y cyflawnir “cyflwr sefydlog” o adneuo, mae’r baich gweinyddol yn debygol o fod rhwng £0.6mn ac £1.9mn y flwyddyn.

Opsiwn 3: Effeithiau ehangach

Fel y disgrifiwyd dan Opsiwn 2, wrth adneuo copïau o weithiau neu ganiatáu i’w lawrlwytho, ar gost iddynt eu hunain, ac wrth ganiatáu iddynt fod ar gael i ymchwilwyr, cyhoeddwyr ac o bosibl yn ildio rhan o’u huchelfraint dan hawlfraint i ymwela ar weithiau a manteisio ar fuddsoddiad a wneir ganddynt trwy eu cyhoeddi. 

Ar gyfer gwefannau a deunyddiau eraill mae’r cyhoeddwr yn darparu ar fynediad agored, h.y. heb gyfyngiad, er bod nifer os nad y mwyafrif o gyhoeddwyr yn fodlon i ganiatáu i’r llyfrgelloedd adneuo ddarparu’r copïau a archifwyd (cynaeafwyd) ar yr un sail, ni fyddai rhai cyhoeddwyr sy’n darparu mynediad agored am resymau masnachol, megis i gefnogi hysbysebion neu i annog traffig a diddordeb ar gyfer cyhoeddiadau eraill â thâl. Mae hyn oherwydd y gallai darparu copïau a archifwyd ar yr un sail a chynnig y cyhoeddwr ei hun beri i ddefnyddwyr gwefan y cyhoeddwr ddefnyddio’r copïau a archifwyd yn lle’r wefan, gan leihau traffig i safle’r cyhoeddwr.
Felly dim ond yn y dulliau a ganiateir gan y Ddeddf a thrwy’r rheoliadau y gellir defnyddio’r holl gynnwys a archifir. Cyfyngiad pwysig gafodd ei gynnwys yn Neddf 2003, trwy rinwedd ei ddiffiniad o ddarllenydd yn adran 7, yw mai dim ond darllenwyr awdurdodedig ar eiddo (corfforol) y llyfrgelloedd adneuo a all ddefnyddio’r copïau a archifwyd – ni allant eu darparu o bell nac ar-lein. Byddai mynediad i’r un deunydd perthnasol ar gyfer cynnwys adnau di-brint yn cael ei gyfyngu i un derfynell wylio ar unrhyw un adeg ym mhob un o’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol. Mae hyn yn adlewyrchu’r ymagwedd ar gyfer llyfrau, ble mae 6 chopi yn unig o waith ar gael i’w darllen ar unwaith, ar gyfer cynnwys digidol. Mae’r cyfyngiad hwn i bob pwrpas yn osgoi unrhyw risg wirioneddol o ragfarnu modelau masnachol o’r fath ble mae refeniw o hysbysebion neu fuddion eraill yn ddibynnol ar nifer o filoedd neu hyd yn oed filiynau o ddefnyddwyr yn ymweld â gwefan y cyhoeddwr i weld eu deunydd.

Ar gyfer deunydd digidol arall mae cyhoeddwr yn adneuo dan gynllun gwirfoddol, fel arfer yn gyhoeddiadau a werthir neu y telir amdanynt trwy danysgrifiad, bydd y cyhoeddwr a’r llyfrgelloedd adneuo fel arfer yn ceisio sefydlu rheolau sy’n efelychu cyfyngiadau mewn ffaith y gweithiau print:

•	Unwaith eto, dim ond darllenwyr awdurdodedig a all ddefnyddio’r copïau archif ar eiddo (corfforol) y llyfrgelloedd adneuo ac ni ellir eu darparu o bell ar-lein.
•	Dim ond wrth un derfynell y gellir defnyddio’r gwaith ar unwaith ym mhob llyfrgell adneuo.
•	Rhaid diogelu’r gweithiau i atal unrhyw gopïo heb awdurdod.
•	Gall y llyfrgelloedd adneuo wneud copïau atodol i ddibenion cadwraeth a mynediad parhaus, ond nid er mwyn cynyddu mynediad nac i ddibenion eraill.

Fel yn Opsiwn 2, ar gyfer y nifer fechan o gyhoeddiadau sydd o ansawdd uchel iawn ac a werthir mewn niferoedd bychain iawn, gellir caniatáu gwaharddiadau mynediad dros dro er mwyn osgoi niweidio buddiannau masnachol cyhoeddwr, ble gallai argaeledd hyd yn oed un copi y gellir ei ddarllen am ddim mewn llyfrgell adneuo fod yn niweidiol i werthiant y cyhoeddwr. Fodd bynnag, ar achlysuron prin pan nad yw’r cyhoeddwr a’r llyfrgell adneuo yn cytuno ar gyfaddawd a fydd yn caniatáu adneuo neu’n caniatáu i’r llyfrgell adneuo gynaeafu heb hefyd beryglu buddiannau’r cyhoeddwr, nid oes unrhyw oblygiad i adneuo gan mai dim ond adneuo gwirfoddol mae’r cynllun hwn yn ei gwmpasu.

Ar y cyfan, mae’r cyfyngiad i ddefnyddwyr ar eiddo’r llyfrgell ar gyfer copïau archif o ddeunydd mynediad agored a gynaeafwyd dan reoleiddiad, a’r darpariaethau atodol dan y cynlluniau adneuo gwirfoddol ar gyfer deunyddiau eraill, oll yn sicrhau na fydd adneuo yn cael effaith andwyol ar fusnes y cyhoeddwr, nac yn niweidio buddiannau’r cyhoeddwr yn ormodol.

Opsiwn 4: Rheoleiddio statudol ar gyfer cynaeafu gan lyfrgelloedd ac, ar gais, cyflenwi gweithiau eraill gan gyhoeddwyr.

Y pedwerydd opsiwn yw gwneud rheoliadau sy’n hwyluso cynaeafu gan y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol ond hefyd yn gosod oblygiad ar gyhoeddwr i weithio gyda’r llyfrgelloedd adneuo cyfreithiol i sicrhau yr archifir deunyddiau eraill.

Fel y disgrifiwyd dan Opsiwn 3, dan y rheoliad byddai’r llyfrgelloedd adneuo yn gallu defnyddio prosesau mwy awtomataidd i gymryd “cipluniau” cyfnodol o wefannau ym mharth y Deyrnas Unedig, i’w cynnwys yn yr archif ac i’w darparu i ymchwilwyr. 

Ar gyfer cynnwys na ellir ei gynaeafu fel hyn am nad yw ar gael yn agored, ond sy’n cael ei gyhoeddi gyda chyfyngiadau ar fynediad, neu ble na fyddai “cipluniau” archifol yn ddigonol fel cofnod o’r dreftadaeth ddigidol, cynigir proses adneuo ffurfiol hefyd:

•	Bydd adneuo cyhoeddiadau o’r fath yn ofynnol ar gais i gyhoeddwyr unigol gan y llyfrgelloedd adneuo cyfreithiol. Bydd Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a chyhoeddwyr yn trafod a chytuno ar beth y dylid ei adneuo a dull cyflenwi priodol.
•	Bydd y chwe Llyfrgell Adneuo Cyfreithiol yn rhannu neu ddosbarthu cyhoeddiadau i’w gilydd fel mai dim ond trwy un sianel fydd angen i gyhoeddwr adneuo.
•	Bydd cyhoeddiadau ar gael i ddarllenwyr gael mynediad i’w darllen a chopïo (print yn unig) o fewn y cyfyngiadau a sefydlwyd yn y Ddeddf a deddfwriaeth eilaidd, ac o fewn amgylchedd digidol ble gall y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol orfodi’r cyfyngiadau hyn.
•	Ar wahân, bydd cynrychiolwyr o’r llyfrgelloedd adneuo cyfreithiol a’r diwydiant cyhoeddi yn ystyried canllawiau i ategu amrywiol agweddau o gyflawni adneuo cyfreithiol, yn ogystal â llunio a chyhoeddi nodiadau canllaw cysylltiedig a gwybodaeth ategol.

Byddai’r rheoliadau yn gosod goblygiad ar bob cyhoeddwr i adneuo, neu ganiatáu mynediad i gynaeafwr i lawrlwytho, copïau o ddeunydd a gyhoeddwyd yn ddigidol gyda’r llyfrgelloedd adneuo pan fydd llyfrgell adneuo yn gofyn iddynt wneud hynny. Ond byddai’r rheoliadau hefyd yn caniatáu hyblygrwydd i’r cyhoedd a’r llyfrgell bennu’r dull mwyaf effeithiol a chost effeithlon o wneud hynny. 

Byddai’r rheoliadau hefyd yn sefydlu sut y gellir defnyddio deunydd a adneuwyd, ond heb ei ddrafftio mor gyfyng fel y bydd yn anweithredol ar gyfer mathau newydd o gyhoeddiad sy’n dal i gael eu datblygu. Disgwylir y bydd y llyfrgelloedd adneuo yn ffurfio polisïau ceisiadau blaengar. Yn ymarferol, mae disgwyl y bydd y llyfrgelloedd adneuo cyfreithiol hefyd wedi sefydlu strwythur rheoli. Bydd hyn yn cynnwys polisi casgliadau, gan dderbyn cyngor gan gyhoeddwyr a rhanddeiliaid eraill, i sicrhau y bydd yr egwyddorion a rheolau a sefydlir yn y rheoliadau yn cael eu dehongli a gweithredu mewn modd priodol dan yr ystod eang o amgylchiadau gwahanol a allai effeithio ar gyhoeddi electronig ac adneuo a diogelu treftadaeth ddigidol.

Mae nifer o wledydd yn delio â’r angen i sicrhau treftadaeth ddiwylliannol cenedl fel y’i hadlewyrchir gan ei phresenoldeb ar-lein. Gellir gweld y rhestr lawn o wledydd yn nhabl 13 ar ddiwedd yr adran hon. Gyda nifer fawr o wledydd ledled Ewrop a gweddill y byd yn adeiladu a chynnal archif o adneuon ar-lein ac all-lein, mae’n bwysig fod y Deyrnas Unedig yn dilyn y duedd er mwyn sicrhau fod ei threftadaeth ddigidol yn cael ei gwarchod a bod ffynhonnell effeithiol yn y Deyrnas Unedig ar gyfer deunydd o’r fath.

Opsiwn 4: Costau a buddion

a) Cynaeafu gan lyfrgelloedd adneuo dan reoliad statudol

Fel ar gyfer Opsiwn 3, mae’r buddion, a’r costau i lyfrgelloedd adneuo, o ychwanegu at, cynnal a gwarchod archif y we yn defnyddio rheoleiddio statudol dan Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 wedi eu modelu ar sail tybiaethau ynglŷn â maint posibl parth y we’r Deyrnas Unedig, a chasgliadau ynglŷn â sut y gallai gweithgaredd cynaeafu ar gyfer Archif y We’r Deyrnas Unedig yn newid dan reoleiddio.
Mae diddymu’r angen i gael caniatâd hawlfraint o flaen llaw gan bob deiliad hawlfraint yn golygu fod ciplun o’r parth cyfan o’r holl wefannau o fewn y cwmpas yn dod yn bosibiliad ymarferol. Bydd rhywfaint o weithgaredd dethol curadurol yn dal i ddigwydd, er mwyn nodi safleoedd o ddiddordeb arbennig a fyddai’n elwa o reoliadau ansawdd atodol a sicrwydd ansawdd yn y broses gynaeafu, neu i ddewis safleoedd a chynnwys ynglŷn â digwyddiadau neu themâu dethol, i ffurfio casgliadau arbennig atodol yn yr archif gyffredinol. Ond mewn cyferbyniad â chynaeafu seiliedig ar ganiatâd yn Opsiwn 2, mae rheoleiddio yn caniatáu archif lawer mwy cynhwysfawr o’r we, gyda chipluniau cyfnodol o barth cyfan y Deyrnas Unedig fwy neu lai. Felly fe allai maint y deunydd a gesglir fod yn llawer mwy, gydag arbedion maint arwyddocaol yn y broses gasglu. 

Ar y cyfan, byddai cyfanswm costau archifo gwefannau yn y llyfrgelloedd adneuo'r un peth ag ar gyfer Opsiwn 3, sydd oddeutu dwywaith yr hyn a geir yn Opsiwn 2 ond yn galluogi creu cofnod llawr mwy cyflawn a defnyddiol o dreftadaeth ddigidol gyhoeddedig y genedl o ddeunydd mynediad agored, a gyhoeddir heb gyfyngiad ar fynediad.

Tabl 8: Cost cynaeafu gan lyfrgell adneuo dan reoleiddiad statudol, yn Opsiwn 4

Cost dethol gwefannau ar gyfer Sicrwydd Ansawdd atodol neu gasgliadau â themâu arbennig.	£0.2m-£0.3m y flwyddyn	
Costau cynaeafu a sicrhau ansawdd gwefannau ar gyfartaledd un i ddwy waith y flwyddyn, gyda metadata ac offer canfod.	£0.3m-£0.5m ym Mlwyddyn 1, yn codi i £0.4m-£0.6m y flwyddyn erbyn Blwyddyn 10	
Costau blynyddol storio, cadwraeth a chefnogaeth dechnegol barhaus ar gyfer y gwefannau a archifwyd (amcangyfrifir 100 terabeit ym Mlwyddyn 1, yn codi i 5 petabeit erbyn Blwyddyn 10)	£0.4m-£0.5m ym Mlwyddyn 1, yn codi i tua £0.7m-£1.1m y flwyddyn o Flwyddyn 4 ymlaen	
CYFANSWM (ond gan eithrio costau sefydlu a chostau a ddyrannwyd tuag ar gynnal amgylchedd mynediad, diogelwch ac ati) 	£0.9m-£1.3m ym Mlwyddyn 1, yn codi i tua £1.4m-£1.9m y flwyddyn erbyn Blwyddyn 10	

Mae hyn yn cyfateb i rhwng oddeutu £280 a £380 y flwyddyn ar gyfartaledd ar gyfer pob terabeit o ddata a archifir dros gyfnod o ddeng mlynedd, a gallai pob ciplun a archifir gynnwys hyd at 100% o wefannau’r Deyrnas Unedig yn ei gwmpas. 

Ymchwilwyr a chenedlaethau i ddod a fydd yn elwa o’r gweithgaredd hwn yn bennaf, wrth iddynt allu defnyddio’r archif fel adnodd, a’r genedl trwy ddiogelu rhan o'i threftadaeth ddigidol. Mae’r llyfrgelloedd adneuo yn amcangyfrif y bydd rheoleiddiad ar gyfer cynaeafu gan y llyfrgelloedd adneuo cyfreithiol yn hwyluso creu archif fwy cynhwysfawr a hefyd detholiad mwy ystyriol o ddeunydd sy’n cael ei gyhoeddi heb gyfyngiadau ar fynediad.

b) Cyflawniad seiliedig ar geisiadau o weithiau eraill dan reoliad statudol 

Fel y disgrifiwyd uchod, ar gyfer nifer o weithiau, nid yw'n dechnegol bosibl i lyfrgelloedd adneuo lawrlwytho copïau yn uniongyrchol o’r rhyngrwyd heb i’r cyhoeddwr ddarparu’r modd i osgoi mur dalu neu rwystr mynediad. Mewn ambell achos, byddai’n well gan y cyhoeddwr a’r llyfrgell adneuo i’r cyhoeddwyr gyflenwi’r gweithiau i’r llyfrgell mewn pecynnau gwybodaeth amwahanol yn hytrach na chaniatáu i’r llyfrgell fynd heibio i fesurau diogelwch arferol y wefan a lawrlwytho’r cynnwys yn uniongyrchol, er bod yn rhaid i’r ddau opsiwn fod ar gael ar gyfer achosion eraill. 

Ar lefel uchel, mae’r Panel Cynghori Adneuo Cyfreithiol wedi cynghori y bydd angen i lyfrgelloedd adneuo gefnogi chwe phrif fethodoleg adneuo, yn ogystal â’r chweched sy’n cwmpasu cynaeafu gan lyfrgelloedd ar gyfer archif y we. Fe arddangosir y rhain yn nhabl 3 uchod. Mae’r amrywiaeth o gyhoeddwyr a fformatau cyhoeddi yn gofyn am reoliadau sy'n ddigon hyblyg i ganiatáu ar gyfer ystod eang o opsiynau cyflenwi ac amgylchiadau eraill sy’n benodol i gyhoeddwyr unigol.

Golyga’r angen i lyfrgelloedd adneuo ddatblygu systemau a phrosesau sy’n ddigon hyblyg i ddarparu ar gyfer y saith methodoleg eang hyn, a’r ffaith y bydd gan y rhan fwyaf o gyhoeddwyr amrywiadau unigryw o fewn y methodolegau eang hyn, y gall llyfrgelloedd adneuo drafod y dull gorau i adneuo cyhoeddiadau, i’r ddwy ochr, â chyhoeddwyr. Fel arall byddai’n faich afresymol i lyfrgelloedd adneuo ddarparu ar gyfer nifer ddiddiwedd bron o brosesau cyflenwi a gofynion cadwraeth. Rhaid hefyd cyflwyno gweithrediad o unrhyw gynllun adneuo yn raddol dros gyfnod o flynyddoedd. 

Felly fe gynigir ymagwedd ‘bartneriaeth’ mwy cydrannol rhwng pob cyhoeddwr a llyfrgell ar gyfer cyhoeddiadau o’r fath, ac mae’n ymarferol oherwydd y nifer llawer llai o gyhoeddwyr dan sylw o gymharu â chynaeafu'r holl wefannau ym mharth y Deyrnas Unedig:

•	Dim ond pan ofynnir yn benodol iddo wneud yn defnyddio hysbysiad ffurfiol a gyhoeddwyd gan lyfrgell adneuo neu ei gynrychiolydd penodedig y bydd angen i gyhoeddwr adneuo.
•	Bydd hysbysiadau fesul cyhoeddwr, yn berthnasol i bob cyhoeddiad ar-lein perthnasol sydd ar gael ar neu wedi dyddiad yr hysbysiad (neu, o bosibl, os cytunir ar y cyd rhwng y cyhoeddwr a’r llyfrgelloedd adneuo cyfreithiol, i is-set ddiffiniedig o allbwn y cyhoeddwr).
•	Bydd yr hysbysiad yn caniatáu cyfnod rhesymol o amser, dim mwy na 6 mis, i’r cyhoeddwr allu cychwyn adneuo yn electronig. Byd canllawiau ar wahân yn dynodi sut y gallai'r cyhoeddwr a’r llyfrgell adneuo cyfreithiol drafod a chytuno ar yn union beth y dylid ei adneuo a phryd, yn ogystal â dull priodol o adneuo.

Er y bydd gweithrediad yn raddol, gan gymryd hyd at ddeng mlynedd fwy na thebyg cyn y bydd copi o bob cyhoeddiad cymwys sy’n cael ei gynhyrchu bob blwyddyn yn cael ei archifo, bydd rheoliad yn caniatáu datblygu casgliad llawer mwy cynhwysfawr yn gyflymach. Mae’r llyfrgelloedd adneuo yn amcangyfrif: 

•	Ym Mlwyddyn 1, gallai hyd at oddeutu 160,000 o gyhoeddiadau (monograffau a rhannau cyfresol) gael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo
•	Erbyn Blwyddyn 4, byddai oddeutu 200,000 i 280,000 o fonograffau a rhannau cyfresol y flwyddyn yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo, gan gynrychioli oddeutu 30% i 50% o’r rhai sy’n gymwys i adneuo
•	Erbyn Blwyddyn 10, byddai oddeutu 430,000 i 600,000 o fonograffau a rhannau cyfresol y flwyddyn yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo, gan gynrychioli oddeutu 75% i 100% o’r rhai sy’n gymwys i adneuo.

Gan ystyried hyn, amcangyfrifir y costau canlynol i lyfrgelloedd adneuo ar gyfer adneuo seiliedig ar hysbysiad dan reoleiddio statudol.

Tabl 9: Costau gweithredu adneuo seiliedig ar geisiadau ar gyfer gweithiau eraill dan reoleiddiad statudol yn Opsiwn 4

Costau caffael (cyhoeddi ceisiadau a sefydlu trefniadau cyflenwi adnau gyda chyhoeddwyr unigol)	£0.3m-£0.4m y flwyddyn	
Costau amlyncu, yn cynnwys prosesu metadata i wneud cynnwys yn ganfyddadwy a hygyrch i ymchwilwyr.	£0.5m-£0.8m ym Mlwyddyn 1 yn codi i tua £0.8m-£1.2m y flwyddyn o Flwyddyn 4 ymlaen	
CYFANSWM (ac eithrio costau sefydlu a chymorth a chadwraeth barhaus - gweler tabl 1)	£0.8m-£1.2m ym Mlwyddyn 1, yn codi i tua £1.0m-£1.5m y flwyddyn o Flwyddyn 4 ymlaen	

Ymchwilwyr a chenedlaethau i ddod a fydd yn elwa fwyaf o’r gweithgaredd hwn, wrth iddynt allu defnyddio’r archif fel adnodd, a’r genedl trwy ddiogelu rhan o'i threftadaeth ddigidol. Bydd rheoleiddio yn caniatáu ar gyfer creu a gwarchod archif o weithiau cyhoeddedig digidol o ansawdd.

Mantais atodol bwysig o Opsiwn 4 yw, wrth i bob cyhoeddwr weithredu adnau electronig, os byddant yn cyhoeddi’r un gwaith mewn print a di-brint fod y Rheoliadau drafft yn darparu y gallant gytuno p’un a ddylid adneuo’r gwaith print neu ddi-brint; ni fydd adneuo electronig yn oblygiad atodol ar gyfer gweithiau o’r fath.

Er ei bod yn bosibl y bydd rhai gweithiau yn dal i gael eu cyhoeddi ar ffurf print yn unig, ac felly mae’n rhaid parhau i’w hadneuo fel gwrthrychau corfforol, mae’r tuedd tuag at gyhoeddi fersiynau digidol yn ogystal â, neu weithiau yn hytrach na, gweithiau a argraffwyd. Gydag amser, dylai’r nifer o lyfrau, papurau a chyfnodolion a argraffwyd sy’n cael eu hadneuo leihau, wrth i bob cyhoeddwr ddechrau adneuo'r fersiynau electronig mewn cytundeb a’r llyfrgelloedd adneuo. 

Yn y tymor byr, wrth ddatblygu'r seilwaith technegol a phrosesau newydd ar gyfer gweithiau digidol ynghyd â phrosesau presennol ar gyfer eitemau print, bydd delio ag adneuo electronig yn gost atodol ar gyfer y llyfrgelloedd adneuo. Fodd bynnag, yn y tymor canol a’r tymor hir, bydd y lleihad graddol hwn mewn adneuon print yn caniatáu arbedion i'w gosod yn erbyn costau adneuo electronig:

•	Bydd yn bosibl ailddyrannu adnoddau sy’n gysylltiedig ag adneuo print ar hyn o bryd i adneuo electronig, wrth i’r cyntaf leihau a’r ail gynyddu.
•	Bydd gweithiau digidol yn cael eu hadneuo unwaith, i seilwaith technegol cyfrannol ar gyfer yr holl lyfrgelloedd adneuo yn hytrach na phrosesu, rheoli a gwarchod chwe chopi print unigol.
•	Mae cyfradd twf gofod storio ar silffoedd dan amgylchiadau cadwraeth wedi eu hoptimeiddio (e.e. wedi eu rheoli ar gyfer tymheredd a lleithder) yn araf, gan leihau gofynion gwariant cyfalaf yn y dyfodol.
•	Bydd cyflenwi copïau a adneuwyd i ddarllenwyr ddefnyddio yn dod yn broses lawer mwy effeithiol ac amserol, gan arbed nifer o’r costau trin sy’n gysylltiedig â gwrthrychau corfforol.

Rhaid galluogi'r buddion posibl trwy reoleiddio ffurfiol dan Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003, gan ganiatáu ar gyfer trosglwyddo oblygiad adneuo’r cyhoeddwr o’r fersiynau print i fersiwn ddigidol o gyhoeddiadau o’r fath. Felly dim ond fel deilliant dan Opsiwn 4 ble'r argymhellir rheoleiddio o’r fath y gellir eu cyflawni.

Opsiwn 4: Risgiau a thybiaethau

a) Risg o Golled – Bydd rheoleiddio yn caniatáu i’r llyfrgelloedd adneuo gynaeafu a chasglu gweithiau eraill â chyfyngiad ar fynediad yn fwy cynhwysfawr, wedi ei gyfyngu gan argaeledd adnoddau a thechnoleg addas yn unig. Felly, dim ond deunydd a gyhoeddir ond nad yw’n cael ei gasglu yn ystod y cyfnod gweithredu (yn cwmpasu hyd at 10 mlynedd) neu ddeunydd sy’n cael ei gyhoeddi ond yna’n cael ei ddiddymu o wefan y cyhoeddwr cyn y cipolwg nesaf fydd yn dal i gael ei golli o bosibl. Ar y cyfan, er bod risg fechan o golli rhywfaint o ddeunydd yn parhau, mae’r risg wedi ei dileu’n bennaf ar gyfer y rhan fwyaf o dreftadaeth gyhoeddedig ddigidol y Deyrnas Unedig. 

b) Risg Hawlfraint – Mae deunydd a adneuir neu a gesglir trwy reoleiddio dan y Ddeddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003 yn elwa o ddau gysur cyfreithiol pwysig; trwy adran 8, nid yw’r llyfrgelloedd adneuo yn troseddu ar hawlfraint na hawliau cronfa ddata trwy gynaeafu copïau o’r rhyngrwyd, a thrwy adran 9, mae’r cyhoeddwr hefyd wedi ei amddiffyn yn erbyn troseddau hawlfraint, hawl cyhoeddi neu hawliau cronfa ddata, ac yn erbyn unrhyw honiad o dor cytundeb, parthed copïau a adneuwyd. Felly mae’r risg hwn hefyd wedi ei liniaru neu ddileu ar gyfer y llyfrgelloedd adneuo a’r cyhoeddwr. 

c) Risg o Ddifenwi – Fel y rhagnodwyd dan Opsiynau 2 a 3, fe allai unigolyn sydd wedi ei ddifenwi mewn deunydd a archifwyd geisio hawlio parthed y copi a archifwyd, fel arfer oherwydd bod ei argaeledd parhaus i ddarllenwyr yn bytholi’r difenwad. Bydd y llyfrgelloedd adneuo yn dal i sefydlu gweithdrefnau i dynnu unrhyw ddeunydd difenwol y cânt ei hysbysu amdano i lawr, h.y. mynediad gwaharddedig am gyfnod o flynyddoedd, a bydd yn ystyried gweithredoedd lliniarol eraill. Hefyd dylai’r cyhoeddwr gwreiddiol sy’n adneuo deunydd hysbysu’r llyfrgelloedd adneuo o unrhyw honiadau o’r fath. Ond mae gweithrediad adran 10 y Ddeddf yn lleihau’n ddramatig y risg o atebolrwydd am unrhyw honiadau o ddifenwad parthed y copïau a archifwyd.

Opsiwn 4: Cyfrifiadau baich gweinyddol

Mae’r baich gweinyddol ar lyfrgelloedd adneuo eisoes wedi ei gynnwys yn y costau uchod. Mae’r adran hon yn ystyried y baich gweinyddol ar gyhoeddwyr o ddelio â cheisiadau gan y llyfrgelloedd adneuo ac o adneuo gweithiau neu drefnu caniatâd ar gyfer cynaeafu. 

a) Cynaeafu gan lyfrgelloedd adneuo dan reoliad statudol

Fel yn Opsiwn 3, byddai rheoleiddio yn caniatáu ar gyfer gweithredu adran 8 Deddf 2003, ble nad yw deunydd sydd wedi ei gopïo gan lyfrgell adneuo o’r rhyngrwyd yn troseddu ar hawlfraint na hawliau cronfa ddata. Felly nid oes unrhyw angen i’r llyfrgell adneuo gysylltu â pherchennog y wefan o flaen llaw am ganiatâd. Nid oes ychwaith unrhyw angen i gyhoeddwr na pherchennog gwefan sefydlu gweithdrefnau i fonitro statws hawliau a chaniatadau yn benodol i ddibenion adneuo.

Mae’n arfer gan berchnogion a chyhoeddwyr rhai gwefannau ddefnyddio robots.txt, ACAP neu gonfensiynau a phrotocolau eraill i hysbysu’r offer cynaeafu a ddefnyddir gan gwmnïau chwilio’r we a sefydliadau eraill am unrhyw dudalennau neu ffeiliau yr hoffent eu hatal rhag cael eu mynegeio. Felly, efallai y bydd rhai perchnogion neu gyhoeddwyr gwefannau eisiau addasu eu ffeiliau robots.txt neu ACAP parthed y llyfrgelloedd adneuo, er mwyn adlewyrchu effaith rheoleiddio o ran rhoi trwydded arbennig i archifo; efallai y byddant yn ystyried bod hyn yn faich gweinyddol. Fodd bynnag, bydd llyfrgelloedd adneuo yn defnyddio protocolau awtomataidd safonol er mwyn hysbysu rheolwr y wefan (trwy “linyn asiant-defnyddiwr” a gyflwynwyd i log gweinydd y we o geisiadau gweinydd) bob tro y cynaeafir copi o’u cynnwys i ddibenion adneuo cyfreithiol; gall perchennog y wefan benderfynu p’un ai i ddefnyddio’r wybodaeth hon neu beidio, ond ni fydd unrhyw ofyniad i berchennog gwefan wneud unrhyw newid i’r ffeiliau robots.txt, na gweithredu ymhellach.

Byddai rheoleiddio hefyd yn caniatáu gweithredu adran 10 Deddf 2003, sy’n gysur cyfreithiol yn erbyn difenwad, gan ddileu’r angen i unrhyw gyhoeddwr fonitro a chynghori llyfrgell adneuo ynglŷn ag unrhyw ddeunydd difenwol ar eu gwefan.

Felly, ar gyfer deunydd a gynaeafwyd gan lyfrgell adneuo trwy reoleiddiad, mae’r baich gweinyddol i gyhoeddwyr yn £ Ddim mewn effaith.

b) Cyflawniad seiliedig ar hysbysiad o weithiau eraill dan reoliad statudol

Mae’r baich gweinyddol ar gyfer cyhoeddwyr o adneuo, neu ganiatáu mynediad i’r llyfrgelloedd adneuo lawrlwytho, copïau o weithiau eraill a gopïwyd yn electronig yn debyg i’r hyn sy’n Opsiynau 2 a 3; dim ond am fod mwy o gyhoeddwyr yn cydymffurfio â rheoleiddiad statudol nag o dan gynlluniau gwirfoddol mae cyfanswm y baich yn uwch yn Opsiwn 4, o ganlyniad i’w amddiffyniadau cyfreithiol ychwanegol yn erbyn troseddau hawlfraint a phroblemau difenwi. Fodd bynnag, yn unigryw yn Opsiwn 4, ar gyfer nifer o gyhoeddwyr bydd y baich o adneuo’n electronig yn aml wedi ei fantoli gan arbedion mewn, neu ddiddymiad llwyr, eu baich gweinyddol o adneuo cyhoeddiadau print.

Fel y disgrifiwyd yn gynharach, mae’r baich o adneuo’n electronig yn cynnwys tair prif elfen:

1.	Gweinyddol i ddelio â’r cais gwreiddiol gan y llyfrgelloedd adneuo. Dylai hyn fod fymryn yn llai na’r elfen gyfatebol dan opsiynau 2 a 3 oherwydd bod yr oblygiad statudol yn ei gwneud yn afraid i asesu risgiau a buddion cyn gwneud penderfyniad busnes ynglŷn â chymryd rhan. Fodd bynnag, ni thybiwyd unrhyw leihad o’r fath i ddiben yr Asesiad Effaith hwn. 
2.	Gweinyddol, a chymorth technegol o bosibl, i sefydlu mecanwaith a phroses adneuo gyda’r llyfrgelloedd adneuo ar gyfer cyflenwi deunydd neu ganiatáu mynediad i lawrlwytho.
3.	Y costau trosiannol o bob adnau neu gyflenwad unigol.

Ar sail y tybiaethau hyn, a’r casgliadau o arolwg gan Gymdeithas y Cyhoeddwyr, rydym yn amcangyfrif y bydd y baich gweinyddol cyfartalog i gyhoeddwyr o adneuo rhwng £3 a £6.50 i bob adnau, gyda chost sefydlu gychwynnol ar gyfer gweithdrefnau o rhwng £1,300 a £2,000 i bob cyhoeddwr.

Gwnaed yr un cyfrifiad ag a ddefnyddiwyd dan Opsiynau 2 a 3, gan ddefnyddio’r un ystadegau sylfaen ar gyfer amcangyfrif y nifer o gyhoeddiadau a chyhoeddwyr ym mhob categori. Sef:

•	mae nifer y cyhoeddiadau digidol a allai fod yn gymwys i’w hadneuo wedi eu hamcangyfrif trwy gyfeirio at brint, gan gymryd y nifer cyfartalog o adnoddau cyfreithiol i'r Llyfrgell Brydeinig o fonograffau (print), rhifynnau papurau newydd a chyhoeddiadau cyfresol pob blwyddyn yn ystod 2006/07 i 2008/09 fel llinell sylfaen
•	mae nifer y sefydliadau cyhoeddi, wedi eu didoli yn ôl nifer o gyflogeion a math o gyhoeddiad (llyfrau, papurau newydd a chyfnodolion eraill)  yn seiliedig ar wybodaeth a gynhyrchwyd gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol ac fe’i dangosir yn Nhabl 5
•	Fodd bynnag, yn Opsiwn 4 fe dybir y bydd mwy o gyhoeddwyr yn dechrau adneuo ac y bydd y nifer y cyhoeddiadau sy’n cael eu hadneuo yn sylweddol uwch, gyda chynnydd cyflymach yn ystod y cyfnod.
•	Ym Mlwyddyn 1, gallai hyd at oddeutu 160,000 o gyhoeddiadau (monograffau a rhannau cyfresol) gael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo, gan o bosibl 20% o gyhoeddwyr 
•	Erbyn Blwyddyn 4, byddai oddeutu 200,000 i 280,000 o fonograffau a rhannau cyfresol y flwyddyn wedi eu cyhoeddi gan efallai 25%-40% o gyhoeddwyr yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo, gan gynrychioli oddeutu 30% i 50% o’r gweithiau hynny sy’n gymwys i adneuo
•	Erbyn Blwyddyn 10, byddai oddeutu 430,000 i 600,000 o fonograffau a rhannau cyfresol y flwyddyn yn cael eu hadneuo, eu prosesu a’u harchifo, gan gynrychioli oddeutu 75% i 100% o’r rhai sy’n gymwys i adneuo, gan 75%-100% o gyhoeddwyr.

Ar sail hyn, rydym yn amcangyfrif fod y baich cyffredinol ar gyfer adneuo seiliedig ar hysbysiad yn debygol o ddechrau yn y flwyddyn gyntaf rhwng £0.3m ac £1.0m ar gyfer costau’r trosiant, gan gynyddu’n raddol pob blwyddyn neu ar gyfradd gymharol gyson wrth adneuo mwy o gyhoeddiadau. Ym mlwyddyn 4, byddai’r costau trosiannol rhwng £0.6m ac £1.8m ac ym mlwyddyn 10 fe ddylent gyrraedd “cyflwr parod" o rhwng £1.3m a £3.9m y flwyddyn.

Bydd costau sefydlu cyhoeddwyr yn amrywio pob blwyddyn, yn ddibynnol ar faint a geisir trwy hysbysiad i gychwyn adneuo, ond rydym yn amcangyfrif y bydd cyfanswm costau sefydlu cyhoeddwyr dros y deng mlynedd nesaf i gyd rhwng £6.8m a £10.5m.

Felly mae cyfanswm y baich gweinyddol ar gyfer cyhoeddwyr trwy gydol y cyfnod deng mlynedd cyfan o adneuo electronig yn debygol o fod rhwng £12.8miliwn a £33.7miliwn.

Fodd bynnag, yn unigryw yn Opsiwn 4, mae hefyd yn debygol y bydd y baich gweinyddol hwn ar gyfer adneuo electronig wedi mwy na’i fantoli gan yr arbedion yng nghyfanswm y baich gweinyddol ar gyfer adneuo print. Wrth i bob cyhoeddwr weithredu adneuo electronig, bydd eu hoblygiad adneuo ar gyfer gweithiau a gyhoeddir mewn print ac ar gyfrwng digidol yn trosglwyddo o’r fersiwn print i’r fersiwn digidol. Gydag amser, dylai’r nifer o lyfrau, papurau a chyfnodolion a argraffwyd sy’n cael eu hadneuo leihau, wrth i bob cyhoeddwr ddechrau adneuo'r fersiynau electronig mewn cytundeb â’r llyfrgelloedd adneuo. Erbyn Blwyddyn 10, fe allai oblygiad adneuo print cyhoeddwyr fod wedi ei ddileu’n llwyr bron ac eithrio ar gyfer nifer cymharol fechan o weithiau sy’n parhau i gael eu cyhoeddi mewn print yn unig, ac felly mae’n rhaid parhau i'w hadneuo fel gwrthrychau corfforol.

Manteision i’r prif grwpiau a effeithir

Rydym yn credu fod yn fanteision ar gyfer cyhoeddwyr a llyfrgelloedd dan yr opsiwn hwn. 

Mae’r manteision i lyfrgelloedd yn ymwneud yn bennaf â gallu cynaeafu’n systematig gan gynhyrchu un archif ar-lein a’r arbedion posibl o beidio angen prosesu cyfran o adneuon print o hyn ymlaen. 

Parthed y manteision i’r cyhoeddwyr bydd y rheoliadau newydd yn lleihau’r baich ar gyhoeddwyr gan na fyddant bellach angen cyflwyno copïau caled o gyhoeddiadau ac felly byddant yn sicrhau arbedion a chronni buddion o’r opsiwn hwn. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod nad yw’n hawdd pennu gwerth ariannol ar y buddion hyn ac er ein bod wedi darparu rhai amcangyfrifon isod, fe hoffem ddefnyddio’r ymgynghoriad i gasglu gwell gwybodaeth a thystiolaeth ar amcangyfrifon a thybiaethau a ddefnyddiasom a hefyd gweld beth mae’r cyhoeddwyr yn credu yw’r costau ar gyfer adneuo copïau caled ar hyn o bryd ac felly’r swm y byddant yn ei arbed yn y dyfodol dan yr opsiwn hwn.

Rhoi gwerth ariannol i’r buddiannau i gyhoeddwyr

Yn 2005, cyflwynwyd amcangyfrif o’r baich gweinyddol ar gyhoeddwyr o adneuo cyfreithiol copi caled a oedd oddeutu £53m. Fodd bynnag, rydym yn cydnabod nad oedd yn ffigwr cywir. Roedd y ffigwr hwn, a gynhyrchwyd gan y PWC, yn rhan o ymarfer ehangach i roi syniad o’r costau mae Llywodraeth yn osod ar fusnesau, ac nid i gynhyrchu data ystadegol cywir ar gyfer pob rheolaidd. Defnyddiwyd y Model Costau Safonol, sy’n gweithio ar fethodoleg gymharol syml, trwy fesur y gost (yn nhermau'r amser a gymer i gwblhau ac unrhyw gostau allanol) o gwblhau un trafodyn ac yna ei luosogi â’r nifer o weithiau y bydd yn digwydd. Sefydlwyd y costau trwy gyfweliadau gyda chyhoeddwyr. Nid yw’n glir p’un a yw’r ystadegau hyn yn cynnwys cost y cyhoeddiadau eu hunain. Felly, nid yw’r rhain yn gostau cywir, ond yn hytrach yn fynegol o’r baich a osodir ar y busnes gan y rheoleiddiad. 

Fodd bynnag, fe wyddom y bydd y rheoliadau yn lleihau’r baich gweinyddol ac felly rydym wedi ymdrechu i gyfrifo buddion er mwyn rhoi gwerth ariannol i’r arbedion hyn a chynhyrchu buddion mynegol. 

Tybiaethau

Roedd y ffigwr o £53m yn cynnwys £15.0m o gostau ar gyfer adneuo yn y Llyfrgell Brydeinig; £34.4m ar gyfer adneuon gyda’r pum llyfrgell arall; £3.1m ar gyfer cyflenwi’r i’r Llyfrgell Brydeinig. Rydym wedi gwneud tybiaeth i’r dibenion hyn fod cost y baich gweinyddol presennol yn fwy tebygol o fod yn 20% o’r ffigwr hwn. Ein rhesymeg dros wneud hyn yw i fod yn ofalus gyda’n tybiaethau ynglŷn ag arbedion posibl, gan ei bod yn credu fod y ffigwr o £53m yn oramcangyfrif. I gyfrifo’r buddion rydym yn cymryd 20% o’r ffigwr o £53m (cyfanswm cost adneuo copi caled) ac yn ei rannu gyda’r nifer o eitemau a adneuir yn y Llyfrgell Brydeinig (cyfanswm o 537,096), sydd wedi ei ddefnyddio mewn cyfrifiadau eraill yn yr Asesiad Effaith, gan roi cost adneuo o £19.74. (Noder fod y ffigwr ar gyfer y nifer o eitemau a adneuwyd yn ddim ond cyfartaledd blynyddol ar gyfer y Llyfrgell Brydeinig yn 07/08/09, nid ar gyfer Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol eraill).

•	Yna fe wnaethom ddwy dybiaeth bellach er mwyn cyfrifo’r arbedion blwyddyn ar flwyddyn.
•	 Yn gyntaf, rydym yn tybio oediad 1 flwyddyn i unrhyw arbedion a gyflawnwyd gan y bydd cyfnod o flwyddyn o adneuo dyblyg o ddeunydd electronig a phrint er mwyn i’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol brofi fod y system electronig yn gweithio’n iawn. 
•	Yn ail, rydym hefyd yn tybio mai dim ond 50% o e-gyhoeddiadau fyddai wedi bod yn adneuon print yn unrhyw un o’r blynyddoedd. Mae hyn oherwydd mai dim ond yn erbyn y cyhoeddiadau hynny a gynhyrchir ar ffurf print ac electronig ac sydd nawr angen eu hadneuo ar ffurf electronig yn unig y ceir arbedion, ond nid ar gyfer y rhai hynny a gyhoeddir ar ffurf print yn unig gan y bydd y rhain yn dal i gael eu hadneuo fel copïau print. 

Gan ddefnyddio’r tybiaethau hyn a’r nifer o adneuon, wedi ei gyfuno â’r gost o £19.74 fesul cyhoeddiad, galwn amcangyfrif yr arbedion blwyddyn ar flwyddyn ac felly’r gwerthoedd presennol net.

•	Mae hyn yn arwain at gyfanswm o arbedion (buddion) 10 mlynedd o £20.7m (isaf) i £28.8m (uchaf) ac amcangyfrif gorau (canolbwynt) o £24.8m. Yn nhermau gwerthoedd presennol net, mae hyn yn £19.6m.
•	Mae hyn cymharu â’r costau i gyhoeddwyr o £12.8m (isaf) i £33.7m (uchaf) gydag amcangyfrif gorau (canolbwynt) o £23.2m. Yn nhermau gwerthoedd presennol net, mae hyn yn £18.95m.

Felly mae yna arbedion i gyhoeddwyr y gellir eu gweld trwy gymharu’r buddion i gyhoeddwyr a gyfrifwyd uchod gyda’r costau i gyhoeddwyr. Mae’r tabl isod yn sefydlu hyn:

Tabl 10 – Costau a Buddion

Costau (£m)	Cyfanswm Cost (GNP)	Y gost i Gyhoeddwyr	Y gost i Lyfrgelloedd	
Isaf	44.4 (36.7)	12.8 (10.5)	31.6 (26.2)	
Uchaf	77.5 (63.8)	33.7 (27.4)	43.8 (36.4)	
Amcan Gorau	60.9 (50.2)	23.2 (18.9)	37.7 (31.3)	
				
Buddion (£m)	Cyfanswm Buddion (GNP)	Y budd i Gyhoeddwyr	Y budd i Lyfrgelloedd	
Isaf	20.7 (16.4)	(oll)	-	
Uchaf	28.8 (22.8)	(oll)	-	
Amcan Gorau	24.8 (19.6)	(oll)	-	

Manteision i ysgolheictod ac ysgoloriaeth 

Mae’r fantais gyffredinol o ehangu adneuon cyfreithiol i ddi-brint yn cynnwys argaeledd a chynhaliaeth barhaus o archif genedlaethol a hygyrch o ddeunydd print y Deyrnas Unedig ar gyfer ymchwil dyneiddiol, cymdeithasol, economaidd a gwyddonol, i’w ddefnyddio gan y gymuned academaidd, gan fusnes a diwydiant, gan y proffesiynau, gan lywodraeth a gan unigolion preifat. Mae defnyddwyr yn manteisio o archif gyhoeddedig genedlaethol wedi ei dosbarthu’n ddaearyddol o bwys cenedlaethol a rhyngwladol ar nifer o safleoedd, gan arbed amser, costau teithio a chynhaliaeth. 

Manteision i’r Deyrnas Unedig 

Bydd ehangu adneuo cyfreithiol yn caniatáu ar gyfer cynnal archif a chofnod cynhwysfawr o gyflawniad deallusol a gwyddonol y Deyrnas Unedig. Bydd hyn yn ei dro yn dod â manteision i gymunedau yn y Deyrnas Unedig o bwys allweddol i’w lles a ffyniant yn y dyfodol: ymchwilwyr ac addysgwyr; crewyr cyfoeth mewn sectorau presennol ac sy’n datblygu o fusnes a diwydiant; a’r gymuned wyddonol. Mae’r genedl hefyd yn elwa o enw da rhyngwladol y Llyfrgell Brydeinig a’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol a’u casgliadau, ac o’r gweithgaredd economaidd a grëir gan y nifer sylweddol o ymchwilwyr tramor sy’n eu defnyddio.

Opsiwn 4: Effeithiau ehangach

Fel y disgrifiwyd yn Opsiynau 2 a 3, wrth adneuo copïau o weithiau neu ganiatáu i’w lawrlwytho, ar gost iddynt eu hunain, ac wrth ganiatáu iddynt fod ar gael i ymchwilwyr, cyhoeddwyr ac o bosibl yn ildio rhan o’u huchelfraint dan hawlfraint i ymwela ar weithiau a manteisio ar y buddsoddiad a wneir ganddynt trwy eu cyhoeddi. 

Ar gyfer gwefannau a deunyddiau eraill y mae’r cyhoeddwr yn eu darparu gyda mynediad agored, h.y. heb gyfyngiad, efallai y bydd nifer os nad bron pob cyhoeddwr yn fodlon caniatáu i’r llyfrgelloedd adneuo ddarparu’r copïau a archifwyd (cynaeafwyd) ar yr un sail. Fodd bynnag, mae rhai cyhoeddwyr yn darparu mynediad agored i’w cynnwys am resymau masnachol, megis i gefnogi hysbysebion neu i annog traffig a diddordeb mewn cyhoeddiadau eraill â thâl. Gallai caniatáu mynediad agored ac anghyfyngedig i gopïau archif o’u deunydd arwain at golli traffig tua gwefannau’r cyhoeddwyr eu hunain, gan ragfarnu eu buddiannau masnachol cyfreithlon.

Felly dim ond yn y dulliau a ganiateir gan Ddeddf 2003 a thrwy’r rheoliadau y gellir defnyddio’r holl gynnwys a archifir. Cyfyngiad pwysig a gafodd ei gynnwys yn Neddf 2003, trwy rinwedd ei ddiffiniad o ddarllenydd yn Adran 7, yw mai dim ond darllenwyr awdurdodedig ar eiddo (corfforol) y llyfrgelloedd adneuo a all ddefnyddio’r copïau a archifwyd – ni allant eu darparu o bell nac ar-lein. Yn ogystal, bydd y rheoliadau yn sefydlu rheolau a fydd yn efelychu’r cyfyngiadau mewn ffaith ar y defnydd o weithiau argraffedig:

•	Dim ond darllenwyr awdurdodedig a all ddefnyddio’r copïau archif o eiddo (corfforol) y llyfrgelloedd adneuo ac ni ellir eu darparu o bell ar-lein.
•	Dim ond wrth un derfynell y gellir defnyddio’r gwaith a adneuwyd ar unwaith ym mhob llyfrgell adneuo.
•	Rhaid diogelu’r gweithiau i atal unrhyw gopïo heb awdurdod.
•	Gall y llyfrgelloedd adneuo wneud copïau atodol i ddibenion cadwraeth a mynediad parhaus, ond nid er mwyn cynyddu mynediad ac nid i ddibenion eraill.

Fel yn Opsiynau 2 a 3, ar gyfer y nifer fechan o gyhoeddiadau sydd o ansawdd uchel iawn ac a werthir mewn niferoedd bychain iawn, gellir caniatáu gwaharddiadau mynediad dros dro er mwyn osgoi niweidio buddiannau masnachol cyhoeddwr, ble gallai argaeledd hyd yn oed un copi y gellir ei ddarllen am ddim mewn llyfrgell adneuo fod yn niweidiol i werthiant y cyhoeddwr. Ar gyfer unrhyw achlysur prin pan fydd anghydfod yn codi rhwng y cyhoeddwr a llyfrgelloedd adneuo a yw gwaharddiad o’r fath yn briodol neu am gyfnod y gwaharddiad, bydd gorfodaeth yn unol ag adran 3 Deddf Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol 2003.
Ar y cyfan, bydd y rheolau a sefydlir yn y rheoliadau, ynghyd â’r gwaharddiadau, oll yn sicrhau nad yw’r adneuo cyfreithiol yn cael unrhyw effaith niweidiol ar fusnes y cyhoeddwr nac yn niweidio buddion y cyhoeddwr yn ormodol.

Asesiad Effaith Cwmnïau Bach

Dengys strwythur y diwydiant cyhoeddi fod yna feintiau amrywiol o fusnesau a thrwy edrych ar y sefydliadau sydd wedi cofrestru ar gyfer TAW yn adroddiad Busnesau’r Deyrnas Unedig: Maint a Lleoliad Gweithgaredd yr ONS gallwn nodi sefydliadau cyhoeddi. Mae’r tabl isod yn dynodi’r ystod o feintiau busnes a’r nifer o fusnesau bach neu ficro (y rhai gyda 50 o gyflogeion neu lai) yn atebol am 5,004 o’r cyfanswm. Felly rydym yn cydnabod y bydd effaith ar fusnesau bach o’r rheoliadau arfaethedig. 

Tabl 11: Nifer o sefydliadau cyhoeddi

	Cyhoeddwyr Llyfrau	Cyhoeddwyr Papurau Newydd	Cyhoeddwyr Cyfnodolion	CYFANSWM	
Micro (1 i 9)	2,212	387	1,747	4,346	
< 20 (10 i 19)	125	28	227	380	
Bychan (20 i 49)	78	27	173	278	
Canolig (50 i 250)	50	12	93	155	
Mawr (250+)	15	23	37	75	
Cyfanswm	2,480	477	2,277	5,234	

Mae Deddf 2003 yn datgan na ddylai unrhyw reoliadau gyflwyno baich gormodol i sefydliadau cyhoeddi ac felly rydym wedi sicrhau nad yw unrhyw reoliadau yn gwneud hyn. Bydd y rheoliadau yn galw ar y Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol i sefydlu cydlyniad effeithiol ar geisiadau am adneuon ac y byddant yn gweithio gyda sefydliadau cyhoeddi i sicrhau na ddyblygir ceisiadau ac felly na osodir gormod o faich ar y sefydliadau hyn. Yn benodol ar gyfer cwmnïau bach rydym wedi eu hystyried yn ein cyfrifiadau. Rydym wedi nodi’r costau i gwmnïau gyda llai na 50 o gyflogeion ledled papurau newydd, cyfnodolion a chyhoeddwyr llyfrau i sicrhau ein bod yn nodi’r gwahanol gostau ar gyfer cwmnïau bach – yn nhermau baich gweinyddol a chostau trosiannol. 

Ar gyfer cyhoeddiadau ar-lein ble codir tâl neu sy’n amodol i gyfyngiadau mynediad cyhoeddus, rhaid i gyhoeddwyr adneuo’r gweithiau hyn o fewn tri mis i dderbyn cais ysgrifenedig gan Lyfrgell Adneuo Gyfreithiol oni bai fod y cais yn dynodi cyflenwi o fewn cyfnod sy’n fwy na thri mis ond yn ddim mwy na chwe mis o dderbyn y cais ysgrifenedig. Rydym wedi caniatáu ar gyfer trafod y cyfnod cychwynnol i adneuo i gymaint â chwe mis er mwyn caniatáu amser i’r cyhoeddwr (yn arbennig cyhoeddwr bychain) wneud unrhyw newidiadau angenrheidiol i sefydlu newidiadau i hwyluso adneuo.

Dim ond parthed y Llyfrgell Adneuo gyntaf i wneud cais mae’r goblygiad yn berthnasol, felly dim ond unwaith mae’r goblygiad yn berthnasol, gan gydnabod yr angen i beidio gosod gormod o faich ar gyhoeddwyr unwaith eto, yn arbennig y cyhoeddwyr bach.

I sicrhau ein bod yn nodi costau i gyhoeddwyr bychain yn effeithiol yn yr ymgynghoriad byddwn yn gofyn i sefydliadau cyhoeddi nodi maint y cwmni. Mae hyn yn ymwneud â chwestiynau ble rydym yn gofyn iddynt ddarparu costau presennol cyflwyno adneuon a chostau sefydlu a throsiant yn y dyfodol. Fel hyn fe allwn gasglu rhagor o fanylion am yr effaith ar gwmnïau bach.

Crynodeb ac Opsiwn a Ffafrir

Yr opsiwn a ffafrir yw 4, rheoleiddio statudol llawn ar gyfer cynaeafu gan lyfrgelloedd ac, ar gais, cyflenwi gan gyhoeddwyr o weithiau eraill, am mai dyma'r unig ddewis sy'n cyflawni'r holl amcanion polisi.

•	Mae Opsiwn 4 yn cyflawni’r budd gorau trwy alluogi casglu treftadaeth ddigidol cyhoeddiadau ar-lein y Deyrnas Unedig yn systematig ac mor gynhwysfawr â phosibl. Nid yw’r opsiynau eraill yn cyflawni’r nod hon.
•	Er bod cyfanswm y costau dros 10 mlynedd yn llyfrgelloedd adneuo Opsiwn 4 ychydig yn uwch na chyfanswm costau Opsiwn 3 dros yr un cyfnod, nid yw’r gwahaniaeth yn nodedig. Ond fe gyflawnir cryn dipyn mwy am y gost ychwanegol fechan hon, ac fe allai’r nifer uwch o ddeunydd sy’n cael ei brosesu arwain at y posibiliad o arbedion maint mwy yn hwyrach. Ar y cyfan, Opsiwn 4 yw’r mwyaf cost effeithiol. 
•	Bydd rheoleiddio a’r seilwaith rheoli ategol yn darparu rheolau clir, gweladwy ac y gellir eu gorfodi i lywodraethu sut y gellir defnyddio’r copïau a adneuwyd. Mae Opsiwn 4 yn cydbwyso anghenion llyfrgelloedd ac ymchwilwyr gyda buddiannau cyhoeddwyr a deiliaid hawlfraint, gyda sicrwydd i bob un o’r rhanddeiliaid nad yw’r amodau ar gyfer archifo a darparu deunydd yn amodol i newid mympwyol.
•	Bydd rheoleiddio yn rhoi’r fframwaith cyfreithiol angenrheidiol i lyfrgelloedd adneuo i sicrhau y gellir gwarchod unrhyw ddeunydd am byth ac y gellir parhau i’w ddefnyddio yn y dyfodol.
•	Mae’r cynigion yn Opsiwn 4 yn sicrhau fod y cynllun adneuo yn hydrin i lyfrgelloedd ac nad yw’n gosod unrhyw faich afresymol ar gyhoeddwyr.
 
Yn ogystal:

•	Mae’r baich unigol i bob cyhoeddwr sy’n adneuo neu’n caniatáu i’w deunydd digidol gael ei gopïo gan y llyfrgelloedd adneuo leiaf yn Opsiwn 4. Yr unig reswm pam fod cyfanswm baich adneuo electronig ar gyfer yr holl gyhoeddwyr yn uwch yw bod Opsiwn 4 yn gynhwysfawr yn ei effaith, gan archifo mwy o gyhoeddiadau.
•	Mae Opsiwn 4 hefyd yn mantoli’r baich o adneuo economaidd yn erbyn y baich am adneuo cyhoeddiadau print, a allai fod yn fwy. Fe allai’r effaith ar bob cyhoeddwr unigol amrywio ond, ar y cyfan, ac erbyn diwedd y cyfnod 10 mlynedd, fe ddylai’r baich gweinyddol blynyddol o gostau trafodion adneuo cyhoeddiadau electronig fod wedi ei fantoli gan yr arbedion mwy yn y baich gweinyddol blynyddol ar gyfer adneuo cyhoeddiadau print.

Tabl 12: Crynodeb o gostau a buddion ar gyfer pob opsiwn

Cyfanswm 10 mlynedd	Opsiwn 1	Opsiwn 2	Opsiwn 3	Opsiwn 4	
Costau gweithredu llyfrgelloedd adneuo (£miliynau)	0	21.6 – 30.0	28.0 – 39.0	29.4 – 40.8	
Costau sefydlu llyfrgelloedd adneuo (£miliynau)	0	2.2 – 3.1	2.2 – 3.1	2.2 – 3.1	
Baich cyhoeddwyr: costau trafodion (£miliynau)	0	6.3 – 15.8	3.8 - 11.4	7.6 – 22.9	
Baich cyhoeddwyr: costau sefydlu (£miliynau)	0	2.6 – 5.4	2.6 – 5.4	5.2 – 10.8	
Buddion: gwefannau a archifir (miliynau)	0	0.01 – 0.02	12.8 -17.5	12.8 -17.5	
Buddion: maint archif y we (terabeitiau)	0	50 – 75	4500 – 6250	4500 – 6250	
Buddion: e-lyfrau a archifir (miloedd)	0	240 – 330	240 – 330	475 – 650	
Buddion: e-bapurau newydd a archifir (miloedd)	0	400 – 550	400 – 550	800 – 1100	
Buddion: e-gyfnodolion a archifir (miloedd)	0	600 – 900	600 – 900	1250 – 1750	
Arall: Mantoli costau a baich adneuo print	Na	Na	Na	Ydyw	
Arall: Lliniaru risgiau cyfreithiol	Na	Na	Gwefannau a gynaeafir yn unig	Ydyw: gwefannau a gynaeafir a chyhoeddiadau eraill	

Tabl 13: Rhestr o Wledydd sydd wedi cyflwyno deddfwriaeth i adneuo naill ai cyhoeddiadau all-lein, cyhoeddiadau ar-lein neu’r ddau

Gwlad	
Awstria	
Gwlad Belg	
Canada	
Y Weriniaeth Tsiec	
Denmarc	
Estonia	
Y Ffindir	
Ffrainc	
Yr Almaen	
Hwngari	
Gwlad yr Iâ	
Yr Eidal	
Japan	
Latfia	
Lithwania	
Seland Newydd	
Norwy	
Gwlad Pwyl	
Portiwgal	
Rwmania	
Rwsia	
Serbia	
Slofacia	
Slofenia	
Sbaen	
Sweden	

Cynllun Arolwg Wedi Gweithredu
Dylid cyflawni Arolwg Wedi Gweithredu fel arfer dair i bedair blynedd wedi gweithredu’r polisi, ond efallai y byddai cyfnod hirach yn fwy priodol. Dylai’r Arolwg archwilio i ba raddau mae’r rheoliadau a’r gweithredwyr wedi cyflawni eu hamcanion, asesu costau a buddion a nodi p’un a ydynt wedi peri unrhyw oblygiadau anfwriadol. Cyflwynwch Gynllun yr Arolwg fel y disgrifir isod. Os nad oes bwriad i gyflawni Arolwg, rhowch y rhesymau isod. 

Sylfaen yr arolwg: 
I gyflawni arolwg polisi ymhen pum mlynedd	
Amcan yr arolwg: 
Gwirio fod rheoleiddio yn gweithredu yn ôl y disgwyl
	
Ymagwedd a rhesymeg yr arolwg: 
Arolygon rhanddeiliaid.
	
Llinell sylfaen: Nid oes llinell sylfaen ar hyn o bryd gan ei fod yn waith newydd	
Meini prawf llwyddiant: A yw’r Llyfrgelloedd Adneuo Cyfreithiol yn derbyn y gweithiau maent eisiau heb effeithio’n andwyol ar fusnes.	
Trefniadau monitro gwybodaeth: 
	
Rhesymau dros beidio cynllunio arolwg wedi gweithredu: [Os nad oes bwriad i gyflawni Arolwg, rhowch y rhesymau yma]